Σε μια νέα εποχή φορολογικών ελέγχων έχει περάσει η ΑΑΔΕ, όπου η ανάλυση δεδομένων και οι αυτοματοποιημένες διασταυρώσεις αποκαλύπτουν περιπτώσεις επιχειρήσεων που δηλώνουν μηδενικό ΦΠΑ ενώ εμφανίζουν κανονική δραστηριότητα. Το φαινόμενο δεν είναι μεμονωμένο, εκατοντάδες επιχειρήσεις έχουν ήδη εντοπιστεί να υποβάλλουν «κενές» δηλώσεις, ενώ τα στοιχεία δείχνουν εμπορική δραστηριότητα και φορολογητέες εκροές.
Η απόκλιση μεταξύ δηλωθέντος και πραγματικού ΦΠΑ δεν εντοπίζεται πλέον τυχαία. Προκύπτει μέσα από συνδυασμό ψηφιακών πηγών και συστηματικών διασταυρώσεων.
Δεδομένα myDATA vs δηλώσεις ΦΠΑ. Οι επιχειρήσεις διαβιβάζουν τιμολόγια και αποδείξεις στην πλατφόρμα myDATA. Όταν εμφανίζονται εκροές (πωλήσεις) αλλά η περιοδική δήλωση ΦΠΑ είναι μηδενική, δημιουργείται άμεσα «σήμα κινδύνου».
Παράδειγμα: Επιχείρηση με τιμολόγια 50.000€ στο myDATA, αλλά δήλωση ΦΠΑ = 0.
Τραπεζικές συναλλαγές και POS. Οι εισπράξεις μέσω τραπεζών και POS συγκρίνονται με τα δηλωθέντα έσοδα. Απόκλιση προκύπτει όταν οι εισροές χρημάτων δεν συμβαδίζουν με τις φορολογικές δηλώσεις. Οι έλεγχοι εστιάζουν και στη διασύνδεση POS–ταμειακών.
Πλατφόρμες e-commerce και courier. Για e-shops και μικρές επιχειρήσεις, η ΑΑΔΕ αξιοποιεί δεδομένα από εταιρείες courier (όγκος αποστολών), πλατφόρμες ηλεκτρονικού εμπορίου. Έτσι εντοπίζονται επιχειρήσεις που εμφανίζουν πωλήσεις αλλά δεν αποδίδουν ΦΠΑ.
Δηλώσεις τρίτων και διασταυρώσεις εισοδημάτων. Η φορολογική διοίκηση συγκρίνει στοιχεία από πελάτες και προμηθευτές, από δηλώσεις εισοδήματος, από άλλες βάσεις δεδομένων. Αποκλίσεις εμφανίζονται όταν τα δεδομένα τρίτων δεν συμφωνούν με τις δηλώσεις του ελεγχόμενου.
Ενδεικτικές περιπτώσεις που «χτυπούν» το σύστημα.
- Επιχείρηση που δηλώνει μηδενικό ΦΠΑ αλλά έχει συνεχή τιμολόγηση
- Ελεύθερος επαγγελματίας με εισπράξεις σε τραπεζικούς λογαριασμούς χωρίς αντίστοιχη δήλωση
- E-shop με μεγάλο αριθμό αποστολών αλλά χωρίς καταγραφή πωλήσεων
- Επιχείρηση που δηλώνει μόνο αγορές (εισροές) χωρίς πωλήσεις (εκροές)
- Εταιρείες που ζητούν επιστροφές ΦΠΑ χωρίς αντίστοιχη δραστηριότητα
Η ενεργοποίηση των ελεγκτών και τα πρόστιμα – «καμπάνες»!
Όταν εντοπιστεί απόκλιση, η διαδικασία ενεργοποιείται άμεσα και εξελίσσεται κλιμακωτά, με όλο και πιο αυστηρά στάδια ελέγχου. Το πρώτο βήμα είναι μια ψηφιακή ειδοποίηση – το λεγόμενο «soft compliance» – μέσω της οποίας η επιχείρηση ενημερώνεται για την ασυμφωνία και καλείται να προχωρήσει σε διορθώσεις, υποβάλλοντας τροποποιητική δήλωση. Σε πολλές περιπτώσεις, αυτό αρκεί για να υπάρξει συμμόρφωση, με επιχειρήσεις να δηλώνουν εκ των υστέρων τον πραγματικό τους τζίρο και τον αναλογούντα ΦΠΑ. Αν όμως η προειδοποίηση αγνοηθεί, η υπόθεση περνά στο επόμενο επίπεδο, ενεργοποιείται στοχευμένος φορολογικός έλεγχος, με αίτημα για βιβλία και στοιχεία και πλήρη εξέταση της οικονομικής δραστηριότητας.
Εφόσον επιβεβαιωθεί η απόκλιση, η ΑΑΔΕ προχωρά σε καταλογισμό φόρων και επιβολή προστίμων, συνοδευόμενων συχνά από προσαυξήσεις και διοικητικές κυρώσεις. Σε πιο σοβαρές ή επαναλαμβανόμενες περιπτώσεις, το πλαίσιο γίνεται ακόμη πιο αυστηρό, φτάνοντας μέχρι την αναστολή λειτουργίας της επιχείρησης, τη διεύρυνση του ελέγχου σε προηγούμενες χρήσεις και, όπου συντρέχουν λόγοι, την ενεργοποίηση ποινικών διαδικασιών. Όλα αυτά εντάσσονται σε ένα νέο μοντέλο ελέγχων, όπου η ΑΑΔΕ δεν κινείται πλέον δειγματοληπτικά, αλλά αξιοποιεί ανάλυση κινδύνου, τεχνητή νοημοσύνη και συνεχή ροή δεδομένων από πολλαπλές πηγές, δημιουργώντας ένα «ψηφιακό δίχτυ» που εντοπίζει σε πραγματικό χρόνο τα ίχνη της φοροδιαφυγής.
