Από τις 20 Φεβρουαρίου ξεκινά στην πράξη ο μετασχηματισμός των ΕΛΤΑ, με τα πρώτα 11 παραδοσιακά καταστήματα να παύουν τη λειτουργία τους ως ιδιολειτουργούμενες μονάδες και να μεταφέρουν το έργο τους σε πρακτορεία συνεργατών. Πρόκειται για περιοχές σε Αλιβέρι, Λεχαινά Ηλείας, Αλεξάνδρεια Ημαθίας, Αρχάνες Ηρακλείου, Παραμυθιά Θεσπρωτίας, Κουφάλια Θεσσαλονίκης, Σοφάδες Καρδίτσας, Νεάπολη και Σκάλα Λακωνίας, Αλμυρό Μαγνησίας και Στυλίδα Φθιώτιδας. Είναι το πρώτο, απτό τεστ ενός σχεδίου που η κυβέρνηση παρουσιάζει ως αναγκαίο και κοινωνικά σταθμισμένο — και που οι πολίτες θα κρίνουν στην καθημερινότητα.
Όταν η «αναδιάταξη» συναντά την καθημερινότητα του πολίτηAdvertisementAdvertisement
Η επίσημη εκδοχή της κυβέρνησης κάνει λόγο για στοχευμένη αναδιάταξη και όχι για «λουκέτα». Τα στοιχεία δείχνουν ότι το δίκτυο παραμένει εκτεταμένο, αλλά με άλλη… μορφή, χωρίς φυσικά καταστήματα. Από 1.031 σημεία στα τέλη Οκτωβρίου 2025, διαμορφώνεται σήμερα σε 985 σημεία εξυπηρέτησης, με τις αναστολές να αφορούν κυρίως αστικές περιοχές όπου υπάρχουν εναλλακτικές επιλογές. Το κράτος, υποστηρίζεται, δεν αποσύρεται· αλλάζει τρόπο παρουσίας.
Κεντρικός άξονας είναι η μεταφορά έργου από περίπου 150 ιδιολειτουργούμενα καταστήματα σε πρακτορεία ή σε κοντινά σημεία, με αιχμή το μοντέλο shop-in-shop. Ταχυδρομικές υπηρεσίες, με άλλα λόγια, μέσα σε καταστήματα της γειτονιάς, με διευρυμένο ωράριο και χαμηλότερο λειτουργικό κόστος. Το μοντέλο λειτουργεί ήδη σε πάνω από 500 σημεία και, σύμφωνα με τα ΕΛΤΑ, μπορεί να σηκώσει τον όγκο χωρίς να χαθεί η ποιότητα…
Ποσοτική κάλυψη ή πραγματική εξυπηρέτηση;
Εδώ όμως αρχίζει η κρίσιμη συζήτηση. Η παρουσία στον χάρτη δεν ισοδυναμεί πάντα με ισότιμη εξυπηρέτηση. Για ηλικιωμένους, για πολίτες χωρίς ψηφιακές δεξιότητες ή εύκολη μετακίνηση, το παραδοσιακό κατάστημα ήταν κάτι περισσότερο από γκισέ, ήταν σημείο εμπιστοσύνης. Ακόμη κι αν το νέο πρακτορείο απέχει 250 ή 600 μέτρα, η αλλαγή δεν είναι κοινωνικά ουδέτερη, ιδίως όταν μιλάμε για πληρωμές συντάξεων, λογαριασμών ή χρηματοοικονομικές υπηρεσίες. Ο αντίλογος στο σημείο αυτό είναι ότι θα εξακολουθήσουν να υπάρχουν οι ταχυδρόμοι που όπου χρειάζεται θα επισκέπτονται ακόμα και στο σπίτι τους εκείνους που έχουν ανάγκη.
Η κυβερνητική απάντηση είναι ότι μπήκαν φίλτρα, εξετάστηκαν αποστάσεις, όγκοι συναλλαγών, κοινωνικά χαρακτηριστικά, καθώς και η ύπαρξη ΑΤΜ ή τραπεζικών καταστημάτων. Δεν είναι τυχαίο ότι 17 καταστήματα εξαιρέθηκαν από το αρχικό πλάνο ακριβώς για λόγους κοινωνικής προστασίας. Παράλληλα, διαβεβαιώνεται ότι καμία θέση εργασίας δεν χάνεται, ότι υπάρχει μεταβατική περίοδος παράλληλης λειτουργίας και ότι η διανομή —καθώς και οι κατ’ οίκον υπηρεσίες— συνεχίζονται απρόσκοπτα.
Τα ΕΛΤΑ πλήρωσαν ακριβά τα λάθη του παρελθόντος
Ωστόσο, το βαθύτερο ερώτημα παραμένει: Πώς έφτασαν τα ΕΛΤΑ σε αυτό το σημείο; Ο σημερινός «εξορθολογισμός» δεν μπορεί να αποκοπεί από χρόνια προβλήματα, όπως η καθυστερημένη προσαρμογή στην ψηφιακή εποχή, τα συσσωρευμένα ελλείμματα, οι διοικητικές αστοχίες και επιλογές που αποδυνάμωσαν σταδιακά έναν ιστορικό πυλώνα δημόσιας παρουσίας. Ο μετασχηματισμός, όσο προσεκτικά κι αν σχεδιάστηκε, δεν σβήνει τις ευθύνες του παρελθόντος.
Το συμπέρασμα είναι διπλό. Από τη μία, το σχέδιο αποφεύγει τις βίαιες, οριζόντιες λύσεις και δείχνει πιο οργανωμένο από προηγούμενες απόπειρες. Από την άλλη, η επιτυχία του θα κριθεί στις πόλεις και στα χωριά όπου από τις 20 Φεβρουαρίου αλλάζει η καθημερινή ρουτίνα. Αν το νέο δίκτυο αποδειχθεί πράγματι προσβάσιμο, αξιόπιστο και ανθρώπινο, θα μιλάμε για ουσιαστικό μετασχηματισμό. Αν όχι, για πολλούς πολίτες θα είναι απλώς το πρώτο βήμα μιας συρρίκνωσης, όπως κι αν βαφτιστεί…
