Οι ελεγκτές της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ) σταματούν έξω από την είσοδο της επιχείρησης. Δεν πρόκειται για έναν τυπικό φορολογικό έλεγχο. Στο υπηρεσιακό όχημα, ένας ειδικά εκπαιδευμένος υπάλληλος ενεργοποιεί τα ψηφιακά εργαλεία ελέγχου, συνδέεται σε πραγματικό χρόνο με τα κεντρικά πληροφοριακά συστήματα της Αρχής και «κατεβάζει» τα τελευταία δεδομένα τζίρου, ΦΠΑ και διασταυρώσεων. Το tablet στα χέρια του επικεφαλής της ομάδας εμφανίζει ήδη αποκλίσεις. Λίγα μέτρα πιο πίσω, εφόσον έχει προηγηθεί σχετική εντολή, βρίσκεται εισαγγελικός λειτουργός, ενώ αστυνομικοί είναι σε ετοιμότητα για την περίπτωση που απαιτηθεί άμεση παρέμβαση ή σφράγιση. Το σκηνικό θυμίζει οργανωμένη επιχείρηση καταπολέμησης οργανωμένου εγκλήματος. Και αυτό ακριβώς φιλοδοξεί να είναι το νέο «ΔΕΟΣ».
Το νέο επιχειρησιακό σχήμα της ΑΑΔΕ, με την ονομασία «ΔΕΟΣ» («Δυνάμεις Ελέγχου Οικονομικών Συναλλαγών»), έρχεται να ενοποιήσει δυνάμεις που μέχρι σήμερα λειτουργούσαν κατακερματισμένα. Με την ενσωμάτωση του Σώματος Δίωξης Οικονομικού Εγκλήματος στον ελεγκτικό μηχανισμό της ΑΑΔΕ, δημιουργείται ένας ενιαίος βραχίονας κατά της φοροδιαφυγής, του λαθρεμπορίου και του «μαύρου» χρήματος.
Η φιλοσοφία αλλάζει, λιγότερη γραφειοκρατία, περισσότερη ταχύτητα, συντονισμός σε κεντρικό επίπεδο και επιχειρησιακή δράση στο πεδίο. Οι πληροφορίες δεν «κολλάνε» πλέον σε υπηρεσιακά συρτάρια. Μεταφέρονται άμεσα, αξιολογούνται κεντρικά και ενεργοποιούν στοχευμένες επιχειρήσεις.
Ψηφιακό «μπλόκο»
Καρδιά του νέου μηχανισμού είναι τα ψηφιακά εργαλεία. Οι έλεγχοι δεν βασίζονται μόνο σε φυσική παρουσία. Πριν καν φτάσουν οι ελεγκτές στην επιχείρηση, έχουν ήδη εικόνα:
- Των στοιχείων από το myDATA
- Των δηλώσεων ΦΠΑ
- Των τραπεζικών ροών όπου επιτρέπεται από το θεσμικό πλαίσιο
- Των κινήσεων POS
- Των τελωνειακών δεδομένων σε περιπτώσεις εισαγωγών-εξαγωγών
Η διασταύρωση γίνεται σε πραγματικό χρόνο. Αν ο δηλωμένος τζίρος δεν συμβαδίζει με τις εισπράξεις, αν εμφανίζονται «εξαφανισμένοι» προμηθευτές ή εικονικά τιμολόγια, το σύστημα «χτυπά» συναγερμό. Οι αποκλίσεις ιεραρχούνται με βάση τον βαθμό επικινδυνότητας και ενεργοποιούνται άμεσα ελεγκτικά κλιμάκια.
Σε περιπτώσεις σοβαρών ενδείξεων για απάτη ή ξέπλυμα χρήματος, προβλέπεται συνεργασία με οικονομικούς εισαγγελείς και άλλες διωκτικές αρχές, ώστε να διασφαλιστεί η ταχύτητα και η νομική θωράκιση των ενεργειών.
Στο «στόχαστρο» κυκλώματα ΦΠΑ και λαθρεμπόριο
Το νέο «ΔΕΟΣ» δεν περιορίζεται σε μεμονωμένες παραβάσεις. Στο στόχαστρο μπαίνουν οργανωμένα κυκλώματα:
- Εικονικά τιμολόγια και «καρουζέλ» ΦΠΑ
- Λαθρεμπόριο καυσίμων και καπνικών προϊόντων
- Παράνομες εισαγωγές και υποτιμολόγηση εμπορευμάτων
- Δίκτυα «μπροστινών» εταιρειών
Η διαφορά είναι ότι πλέον οι έλεγχοι δεν γίνονται αποσπασματικά. Οι ελεγκτές έχουν πρόσβαση σε ενιαία βάση δεδομένων και επιχειρούν με πλήρη εικόνα της διασύνδεσης προσώπων, εταιρειών και συναλλαγών.
Ταχεία αντίδραση, άμεσες κυρώσεις…
Όπου διαπιστώνονται σοβαρές παραβάσεις, προβλέπονται άμεσες ενέργειες: Πρόστιμα και καταλογισμοί. Σφράγιση καταστημάτων. Δέσμευση περιουσιακών στοιχείων. Ποινικές διώξεις, όπου συντρέχουν οι προϋποθέσεις. Η παρουσία εισαγγελικού λειτουργού σε ορισμένες επιχειρήσεις επιτρέπει την ταχύτερη έκδοση εντολών για κατασχέσεις ψηφιακών αρχείων ή άρση απορρήτου, εφόσον κριθεί αναγκαίο.
Ένοπλη συνδρομή – Διεθνής συνεργασία
Σε επιχειρήσεις υψηλού κινδύνου – ιδιαίτερα όταν υπάρχουν ενδείξεις για οργανωμένα κυκλώματα λαθρεμπορίου ή διασυνοριακής απάτης – τα ελεγκτικά κλιμάκια συνοδεύονται από ένοπλη αστυνομική δύναμη. Η παρουσία της Ελληνικής Αστυνομίας λειτουργεί αποτρεπτικά, αλλά και επιχειρησιακά κρίσιμα σε περιπτώσεις που απαιτείται άμεση πρόσβαση σε χώρους, αποθήκες ή μεταφορικά μέσα.
Παράλληλα, ο νέος μηχανισμός δεν λειτουργεί απομονωμένα. Η ΑΑΔΕ συνεργάζεται με την Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Καταπολέμησης της Απάτης (OLAF) για υποθέσεις που αφορούν κοινοτικούς πόρους και διασυνοριακές απάτες ΦΠΑ, με τη EUROPOL για τη διαχείριση πληροφοριών που σχετίζονται με οργανωμένο οικονομικό έγκλημα σε ευρωπαϊκό επίπεδο, καθώς και με τη INTERPOL όταν οι διαδρομές του «μαύρου» χρήματος ή των εμπλεκόμενων προσώπων ξεπερνούν τα σύνορα της Ε.Ε.
Η ανταλλαγή πληροφοριών σε πραγματικό χρόνο ενισχύει την ικανότητα εντοπισμού κυκλωμάτων που στήνουν εταιρείες-«φαντάσματα» σε διαφορετικές χώρες, μεταφέρουν κεφάλαια μέσω πολύπλοκων διαδρομών και εκμεταλλεύονται τα κενά μεταξύ εθνικών συστημάτων.
Drones και έλεγχοι σε δύσβατες περιοχές
Σημαντικό ρόλο στο νέο επιχειρησιακό μοντέλο παίζουν και τα σύγχρονα τεχνολογικά μέσα επιτήρησης. Σε υποθέσεις λαθρεμπορίου ή απόκρυψης εμπορευμάτων, χρησιμοποιούνται ντρόουνς για την επιτήρηση αποθηκών, βιομηχανικών εγκαταστάσεων και εκτεταμένων εκτάσεων.
Οι εναέριες λήψεις διευκολύνουν τον εντοπισμό παράνομων δεξαμενών καυσίμων, κρυφών αποθηκευτικών χώρων ή ύποπτων κινήσεων σε λιμενικές ζώνες, δρόμους, παραλίες και απομακρυσμένες ή δύσβατες περιοχές. Σε νησιωτικές και ορεινές περιοχές, όπου ο έλεγχος με συμβατικά μέσα είναι δυσχερής, τα drones επιτρέπουν ταχύτερη χαρτογράφηση της περιοχής και στοχευμένη επέμβαση.
Η εικόνα που μεταδίδεται σε πραγματικό χρόνο στο κέντρο επιχειρήσεων επιτρέπει συντονισμό επί τόπου και λήψη άμεσων αποφάσεων, περιορίζοντας τα περιθώρια διαφυγής ή μετακίνησης παράνομων φορτίων.
Η τεχνολογία, η κεντρική ανάλυση κινδύνου και η επιχειρησιακή ενοποίηση δημιουργούν έναν μηχανισμό που λειτουργεί διαρκώς, όχι μόνο όταν ο έλεγχος σου χτυπά την πόρτα. Για τους συνεπείς φορολογούμενους, η ενίσχυση του ελεγκτικού μηχανισμού σημαίνει δικαιότερο ανταγωνισμό. Για όσους επένδυαν στη σκιά της παραοικονομίας, το νέο «ΔΕΟΣ» επιχειρεί να μετατρέψει τον φόβο ελέγχου σε βεβαιότητα εντοπισμού.
