Δημοσιογραφική επιμέλεια Αδάμας Γεροσίδερης
Με αφορμή τη δημόσια αντιπαράθεση που άνοιξε μετά τις δηλώσεις της Μαρίας και την έντονη αντίδραση του κυβερνητικού Εκπροσώπου Παύλου Μαρινάκη, το ζήτημα των αμβλώσεων επέστρεψε στον δημόσιο διάλογο. Πέρα από προσωπικές απόψεις και ηθικές τοποθετήσεις, όμως, υπάρχει κάτι που συχνά χάνεται: τι λέει ο νόμος και πού ακριβώς βρίσκεται η Ελλάδα στον παγκόσμιο χάρτη.
Το βασικό ερώτημα
Είναι η Ελλάδα «χαλαρή»; Είναι «αυστηρή»; Ή απλώς ακολουθεί αυτό που ισχύει στο μεγαλύτερο μέρος της Ευρώπης;
Η απάντηση δεν βρίσκεται στα social media, αλλά στη νομοθεσία.
Η τεχνητή διακοπή κύησης είναι νόμιμη στην Ελλάδα από το 1986, με σαφή χρονικά όρια:
Έως 12 εβδομάδες κύησης: επιτρέπεται κατόπιν επιλογής της γυναίκας.
Έως 19 εβδομάδες: όταν η εγκυμοσύνη προκύπτει από βιασμό ή αιμομιξία.
Έως 24 εβδομάδες: σε περίπτωση σοβαρών ανωμαλιών του εμβρύου.
Χωρίς συγκεκριμένο χρονικό όριο: όταν υπάρχει σοβαρός κίνδυνος για τη ζωή ή τη σωματική και ψυχική υγεία της εγκύου.
Με απλά λόγια, η Ελλάδα ανήκει στις χώρες όπου η άμβλωση είναι νόμιμη και κατοχυρωμένη, εντός πλαισίου.
Και εδώ αξίζει η πρώτη κρίσιμη διάκριση: άλλο τι είναι νόμιμο και άλλο τι είναι πάντα προσβάσιμο στην πράξη.
Παγκόσμιος χάρτης αμβλώσεων: τέσσερις κατηγορίες χωρών
1. Χώρες όπου η άμβλωση απαγορεύεται πλήρως
Σε αυτές τις χώρες η άμβλωση δεν επιτρέπεται σε καμία περίπτωση, ούτε όταν κινδυνεύει η ζωή της εγκύου.
Παραδείγματα:
- Ονδούρα
- Νικαράγουα
- Ελ Σαλβαδόρ
- Αϊτή
- Λάος
Πρόκειται για μειοψηφία χωρών παγκοσμίως, αλλά με πολύ βαριές συνέπειες για την υγεία των γυναικών.
2. Χώρες όπου επιτρέπεται μόνο για να σωθεί η ζωή της εγκύου
Εδώ η άμβλωση δεν αποτελεί δικαίωμα, αλλά έσχατη ιατρική πράξη. Χώρες αυτής της κατηγορίας:
- Παραγουάη
- Βενεζουέλα
- Σενεγάλη
- Ουγκάντα
- Σομαλία
- Υεμένη
- Ιράκ
- Αφγανιστάν
- Σουρινάμ
Στην πράξη, ακόμη και σε αυτές τις περιπτώσεις, πολλοί γιατροί διστάζουν λόγω φόβου ποινικών ευθυνών.
3. Χώρες όπου επιτρέπεται με προϋποθέσεις
Η μεγαλύτερη κατηγορία διεθνώς. Η άμβλωση επιτρέπεται υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, όπως βιασμός ή αιμομιξία, σοβαρή βλάβη της υγείας, σοβαρές εμβρυϊκές ανωμαλίες
Ευρώπη
- Πολωνία
- Φινλανδία
- Ισπανία (μετά τις πρώτες εβδομάδες)
- Πορτογαλία (με περιορισμούς)
Λατινική Αμερική
- Βραζιλία
- Χιλή
- Περού
- Μεξικό (ανά Πολιτεία)
Ασία & Αφρική
- Ινδία
- Ιαπωνία
- Ινδονησία
- Αίγυπτος
- Μαρόκο
Σε πολλές από αυτές τις χώρες απαιτούνται ιατρικές επιτροπές, πολλαπλές γνωματεύσεις ή γραφειοκρατικές διαδικασίες που συχνά λειτουργούν αποτρεπτικά.
4. Χώρες όπου επιτρέπεται κατόπιν αιτήματος της γυναίκας
Εδώ ανήκει η πλειονότητα της Ευρώπης, καθώς και αρκετές χώρες παγκοσμίως.
Ευρώπη
- Ελλάδα
- Γαλλία
- Γερμανία
- Ιταλία
- Βέλγιο
- Ολλανδία
- Σουηδία
- Δανία
- Νορβηγία
- Αυστρία
- Τσεχία
- Κύπρος
Υπόλοιπος κόσμος
- Καναδάς
- Αυστραλία
- Νέα Ζηλανδία
- Αργεντινή
- Ουρουγουάη
- Νότια Αφρική
- Τουρκία
- Τυνησία
Τα χρονικά όρια διαφέρουν (10–14 εβδομάδες συνήθως), αλλά η φιλοσοφία είναι κοινή: η απόφαση ανήκει στη γυναίκα στα πρώτα στάδια της κύησης.
Γιατί έχει σημασία η συζήτηση που άνοιξε
Η δημόσια αντιπαράθεση που προκλήθηκε δεν αφορά μόνο πρόσωπα ή δηλώσεις. Αγγίζει ένα βαθύτερο ζήτημα:
Τη σύγκρουση προσωπικών πεποιθήσεων με κατοχυρωμένα δικαιώματα.
Τη διαφορά ανάμεσα στο «τι πιστεύω» και στο «τι προβλέπει ο νόμος».
Και, τελικά, το αν μιλάμε για ιδεολογική διαφωνία ή για παραπληροφόρηση.
Η Ελλάδα, με βάση τη διεθνή εικόνα, δεν βρίσκεται στο άκρο, αλλά στον ευρωπαϊκό κανόνα.
Το συμπέρασμα
Οι πλήρεις απαγορεύσεις είναι παγκόσμια εξαίρεση.
Η ελεγχόμενη νομιμότητα είναι ο κανόνας.
Και η συζήτηση γύρω από τις αμβλώσεις, όσο φορτισμένη κι αν είναι, δεν αλλάζει το βασικό δεδομένο. Όπου οι αμβλώσεις απαγορεύονται, δεν εξαφανίζονται. Απλώς γίνονται πιο επικίνδυνες.
Αυτό είναι το πραγματικό διακύβευμα πίσω από κάθε δημόσια αντιπαράθεση.
