array(0) {
}
                            

Πράγματι, υπάρχει «γυάλινη οροφή» για τις γυναίκες που επιθυμούν να διακριθούν στον εξαιρετικά ανταγωνιστικό επαγγελματικό χώρο, παραδέχεται η Χριστίνα Κουλούρη, μια από τις μόλις τρεις γυναίκες που έχουν λάβει το βραβείο Εξαίρετης Πανεπιστημιακής Διδασκαλίας εις μνήμην Β. Ξανθόπουλου – Στ. Πνευματικού του Ιδρύματος Τεχνολογίας και Ερευνας (για το έτος 2025). Η ίδια μας μιλά ακόμα για την επιλογή του Παντείου από τους υποψηφίους φοιτητές εν όψει πανελληνίων, το φαινόμενο των καταλήψεων, την είσοδο των ιδιωτικών πανεπιστημίων και αν θα υπάρχει αντίκτυπο στη δημόσια τριτοβάθμια εκπαίδευση, το brain drain αλλά και την τελευταία ταινία του Γιάννη Σμαραγδή ως επιστήμων που ασχολήθηκε με τον Καποδίστρια και την εποχή του. Αλήθεια, ποια είναι η πιο «παρεξηγημένη» περίοδος της ελληνικής ιστορίας και  για ποιο επίτευγμα θα ήθελε να τη θυμούνται από την περίοδο της Πρυτανείας της;

• Κυρία Πρύτανι, το Βραβείο Εξαίρετης Πανεπιστημιακής Διδασκαλίας εις μνήμην Β. Ξανθόπουλου – Στ. Πνευματικού του Ιδρύματος Τεχνολογίας και Ερευνας για το έτος 2025 που σας απονεμήθηκε είχε ιδιαίτερη βαρύτητα για εσάς για το γεγονός ότι συνδέεται με τη δολοφονία των συναδέλφων σας εν ώρα διδασκαλίας (το όνομα των οποίων φέρει), ή για το ότι είστε η μόλις τρίτη γυναίκα που το παραλαμβάνει στα 34 χρόνια που απονέμεται;

Η σημασία του βραβείου είναι πολλαπλή και η βαρύτητά του, συμβολική και ουσιαστική, μεγάλη. Η δολοφονία του Βασίλη Ξανθόπουλου και του Στέφανου Πνευματικού έγινε λίγους μήνες αφότου είχα ξεκινήσει τη διδασκαλία μου ως ειδικής επιστήμονος 407 στο πανεπιστήμιο της Κρήτης. Μου ήταν αδιανόητο ότι δύο συνάδελφοι και μάλιστα αυτού του κύρους και της αφοσίωσης στο έργο του ακαδημαϊκού δασκάλου έχασαν τη ζωή τους μέσα στην αίθουσα διδασκαλίας. Το ότι μου απονεμήθηκε αυτό το βραβείο θεωρώ ότι επιβεβαιώνει και τη δική μου αφοσίωση στο πανεπιστήμιο και τη διδασκαλία. Το δεύτερο στοιχείο που αναφέρετε έχει σημασία αλλά τελείως διαφορετική. Η «γυάλινη οροφή», όπως έχει καθιερωθεί να λέγεται, υπάρχει για τις γυναίκες που επιθυμούν να διακριθούν στον εξαιρετικά ανταγωνιστικό επαγγελματικό χώρο. Το γεγονός ότι μόνο τρεις γυναίκες έχουμε πάρει αυτό το βραβείο δεν σημαίνει προφανώς ότι δεν υπάρχουν γυναίκες πανεπιστημιακοί που αξίζουν τη διάκριση. Ωστόσο, είναι ενδεικτικό ότι δεν προτείνονται ούτε καν από τους/τις διδάκτορές τους. Γιατί ο κατάλογος των υποψήφιων για βράβευση συγκροτείται με βάση τις προτάσεις που υποβάλλουν συνήθως οι φοιτητές/τριες και οι διδάκτορες του προτεινόμενου.

Για να είμαστε δίκαιοι, δεν υπάρχει κάποιος σκόπιμος αποκλεισμός των γυναικών αλλά και οι άνδρες έχουν ανατραφεί σε μια κοινωνία που τους έχει αποδώσει αντίστοιχο κοινωνικό ρόλο.

• Είστε επίσης μια από τις τρεις γυναίκες πρυτάνεις σε σύνολο 25 πρυτάνεων των ελληνικών πανεπιστημίων. Σε μια κοινωνία με στερεότυπα να αλλάζουν «δραματικά αργά» όπως έχετε πει, τι μπορούμε να ελπίζουμε για την εκπροσώπηση γυναικών σε θέσεις ευθύνης στα ελληνικά Πανεπιστήμια;

Η ευθύνη ανήκει σε όλους –και στις ίδιες τις γυναίκες, που δεν διεκδικούν ηγετικές θέσεις εντός του πανεπιστημίου. Στην πραγματικότητα, τα κορίτσια ανατρέφονται με βάση την κυρίαρχη άποψη για τον κοινωνικό ρόλο της γυναίκας, που την τοποθετεί στο σπίτι ως μητέρα, σύζυγο και νοικοκυρά, έτσι ώστε η επαγγελματική καριέρα να μπαίνει σε δεύτερη μοίρα. Ωστόσο, έστω και αργά, οι καταστάσεις αλλάζουν. Όλο και περισσότερες γυναίκες γίνονται καθηγήτριες και όλο και περισσότερες πρόεδροι ακαδημαϊκών τμημάτων. Στα χρόνια που είμαι στη Σύνοδο Πρυτάνεων (από το 2020) έχω δει να πολλαπλασιάζονται οι γυναίκες αντιπρυτάνεις που στην αρχή ήταν ελάχιστες. Και οι ίδιοι οι άνδρες συνάδελφοι εξάλλου έχουν αρχίσει να δίνουν ευκαιρίες σε γυναίκες ώστε να καταλάβουν θέσεις ευθύνης. Για να είμαστε δίκαιοι, δεν υπάρχει κάποιος σκόπιμος αποκλεισμός των γυναικών αλλά και οι άνδρες έχουν ανατραφεί σε μια κοινωνία που τους έχει αποδώσει αντίστοιχο κοινωνικό ρόλο.

• Ποια ήταν η πιο δύσκολη απόφαση που έπρεπε  να λάβετε ως πρύτανις;

Οι δύσκολες αποφάσεις συνήθως είναι μικρές και αφορούν τη διαχείριση μιας ιδιαίτερα απαιτητικής καθημερινότητας. Ωστόσο, η πιο δύσκολη διαχείριση αφορούσε την περίοδο της πανδημίας και μάλιστα όταν θα έπρεπε να ελέγχουμε τα πιστοποιητικά εμβολιασμού. Λόγω των αντιδράσεων που υπήρχαν εκ μέρους των φοιτητών αποφάσισα ο έλεγχος να γίνεται από υγιεινομικούςκαι όχι από εταιρεία φύλαξης. Η επιλογή αυτή είχε ως αποτέλεσμα το Πάντειο να είναι το μόνο πανεπιστήμιο που οι έλεγχοι έγιναν κανονικά και συστηματικά προς όφελος της υγείας των μελών της ακαδημαϊκής κοινότητας.

• Αν έπρεπε να αλλάξετε στην Ανώτατη Εκπαίδευση ένα μόνο στοιχείο, ποιο θα ήταν αυτό;

Καμία μεταρρύθμιση δεν μπορεί να στηρίζεται στην αλλαγή ενός μόνο στοιχείου. Εξάλλου, την εκπαίδευση θα πρέπει να την αντιμετωπίζουμε ως σύνολο και οι αλλαγές να ξεκινούν από το νηπιαγωγείο. Παρ’ όλα ταύτα, αν θα άλλαζα κάτι θα ήταν η ασφυκτική γραφειοκρατία και ο συγκεντρωτισμός του υπουργείου ώστε να υπάρχει μεγαλύτερη αυτονομία στα πανεπιστήμια. 

Στην εποχή του διαδικτύου, οι νέες γενιές έχουν πλέον πολύ πιο αποτελεσματικά μέσα από τις καταλήψεις να διαδώσουν τις ιδέες τους. Η ενημέρωση και η διαπάλη των ιδεών γίνεται σήμερα στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.

• Πώς αντιμετωπίζετε το φαινόμενο των καταλήψεων; Είναι συχνές στο Πάντειο;

Οι καταλήψεις είναι ένα φαινόμενο που ξεκίνησε πριν πολλές δεκαετίες άρα του παρελθόντος και χρησιμοποιούνται ως μέσο διαμαρτυρίας κατά καιρούς από διαφορετικές ομάδες. Εχουν περιοριστεί πολύ τα τελευταία χρόνια και στο Πάντειο δεν έχουμε. Στην εποχή του διαδικτύου, οι νέες γενιές έχουν πλέον πολύ πιο αποτελεσματικά μέσα να διαδώσουν τις ιδέες τους. Η ενημέρωση και η διαπάλη των ιδεών γίνεται σήμερα στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.

• Πώς αντιμετωπίζει το Πάντειο, ένα Πανεπιστήμιο επικεντρωμένο στις ανθρωπιστικές και κοινωνικές επιστήμες , το, ολοένα και μειούμενο, ενδιαφέρον των νέων – και όχι μόνο – ανθρώπων για τις ανθρωπιστικές σπουδές;

Μας απασχολεί σοβαρά το ζήτημα αυτό, παρόλο που τα δικά μας τμήματα δεν έχουν πληγεί ως προς τον αριθμό των εισακτέων, σε αντίθεση με αρκετά τμήματα ανθρωπιστικών και κοινωνικών σπουδών ακόμη και στην Αθήνα, ενώ εξακολουθούν να προσελκύουν νέους φοιτητές και φοιτήτριες. Το φαινόμενο, όπως γνωρίζετε, δεν είναι ελληνικό αλλά διεθνές. Ωστόσο ειδικά για την Ελλάδα η εγκατάλειψη των ανθρωπιστικών σπουδών θα ήταν αυτοκτονική. Η δύναμη της χώρας μας είναι το όνομά της που έχει υψηλή ανταλλακτική αξία διεθνώς. Οι ανθρωπιστικές σπουδές είναι το ισχυρό μας χαρτί και, αν το παραγνωρίσουμε, θα περιθωριοποιηθούμε στη διεθνή έρευνα και ακαδημία. Στο Πάντειο, συζητάμε τη συνεχή ανανέωση των προγραμμάτων σπουδών, την ενημέρωση των φοιτητών για τις προοπτικές που τους προσφέρουν οι ανθρωπιστικές και κοινωνικές επιστήμες, την προσαρμογή της διδασκαλίας στα σύγχρονα δεδομένα.

Σε κάθε περίπτωση, δεν θα πρέπει να θυσιάσουμε την ελληνοφωνία στον βωμό της διεθνοποίησης. Κατά την άποψή μου, θα πρέπει να επιλέξουμε στρατηγικές διεθνοποίησης που δεν θα περιθωριοποιήσουν εν τέλει την ελληνική γλώσσα στον χώρο της έρευνας και των πανεπιστημίων

• Εχετε προτείνει ένα αποθετήριο ελληνικών εργασιών στο οποίο θα καταχωρίζονται οι ελληνικές μελέτες. Πώς μπορεί να συνδυαστεί η  διεθνοποίηση με την προστασία της ελληνικής γλώσσας;

Πολύ εύστοχη ερώτηση. Η εξωστρέφεια είναι απαραίτητη στον σημερινό κόσμο αλλά εξίσου απαραίτητη είναι η προστασία των ελληνικών ως γλώσσας της επιστήμης. Τα ελληνικά πανεπιστήμια είχαν πάντα διεθνές προφίλ με πολλούς τρόπους: τις συμφωνίες ανταλλαγής φοιτητών και καθηγητών με πανεπιστήμια του εξωτερικού, τα διεθνή συνέδρια, τα διεθνή ερευνητικά προγράμματα, τις διεθνείς δημοσιεύσεις των διδασκόντων, αλλά και το ίδιο το βιογραφικό τους εφόσον ένα μεγάλο μέρος έχει κάνει σπουδές στο εξωτερικό. Αρα τα πανεπιστήμια δεν περιμένουν τώρα να διεθνοποιηθούν. Επίσης διεθνοποίηση δε σημαίνει μόνο να έχεις φοιτητές από το εξωτερικό γιατί αυτό δεν συνδέεται με την ποιότητα των προγραμμάτων σπουδών. Επειδή είμαστε μια μικρή χώρα, είναι σημαντικό η έρευνα που παράγεται εδώ από Έλληνες επιστήμονες να συνομιλεί με τη διεθνή επιστήμη. Αφετέρου θα μπορούσαμε να διδάσκουμε και την ελληνική γλώσσα σε ξένους φοιτητές ώστε να είναι σε θέση να παρακολουθούν και μαθήματα στα ελληνικά. Σε κάθε περίπτωση, δεν θα πρέπει να θυσιάσουμε την ελληνοφωνία στον βωμό της διεθνοποίησης. Κατά την άποψή μου, θα πρέπει να επιλέξουμε στρατηγικές διεθνοποίησης που δεν θα περιθωριοποιήσουν εν τέλει την ελληνική γλώσσα στον χώρο της έρευνας και των πανεπιστημίων.

• Σε τι σημείο βρίσκεται η πρόταση από την Επιτροπή (της οποίας είστε μέλος) που έχει αναλάβει το σχεδιασμό του νέου υπουργείου το οποίο θα ενώσει την ανώτατη εκπαίδευση με την έρευνα, του υπουργείου Ανώτατης Εκπαίδευσης και ΄Ερευνας;

Η επιτροπή δουλεύει εντατικά και υπάρχει σημαντική πρόοδος. Η ένωση των πανεπιστημίων και των ερευνητικών κέντρων στο ίδιο υπουργείο θα αναβαθμίσει την έρευνα σε εθνικό επίπεδο, αναγνωρίζοντας και στα πανεπιστήμια τον πρωταγωνιστικό τους ρόλο στην διεξαγωγή της έρευνας –αυτό ακριβώς που τα διακρίνει (ανάμεσα σε πολλά άλλα) από τις άλλες βαθμίδες της εκπαίδευσης.

• Σύμφωνα με την Ενωση Ελλήνων Ερευνητών, η «αναίτια διακριτή μεταχείριση» των Ερευνητών των Ερευνητικών Κέντρων σε σχέση με τα μέλη ΔΕΠ των ΑΕΙ, ενισχύει το φαινόμενο της φυγής επιστημόνων στο εξωτερικό και λειτουργεί αποτρεπτικά για την προσέλκυση νέων ερευνητών. Ποια η δική σας θέση;

Η φυγή επιστημόνων στο εξωτερικό είναι ένα σοβαρό πρόβλημα που θα πρέπει να αντιμετωπίσουμε. Το braindrain δεν αφορά μόνο τα ερευνητικά κέντρα αλλά και τα πανεπιστήμια επομένως οι αιτίες είναι πολύ πιο σύνθετες. Το γνωρίζουν και οι πανεπιστημιακοί και οι ερευνητές ότι το βασικό πρόβλημα είναι η χρηματοδότηση της έρευνας και το ύψος των αποδοχών. Εξάλλου, ο αριθμός των θέσεων που προκηρύσσονται είναι μικρός και δεν μπορούν να απορροφηθούν όλοι όσοι διαθέτουν τα απαραίτητα προσόντα. Αυτό που αναφέρει η Ένωση Ελλήνων Ερευνητών προσθέτει έναν επιπλέον αρνητικό παράγοντα.

Η φυγή προσωπικού υψηλής εξειδίκευσης και προσόντων στο εξωτερικό εξαρτάται από την αγορά εργασίας στην Ελλάδα και όχι από το κύρος των ελληνικών πτυχίων. Για τον λόγο αυτό οι Έλληνες πτυχιούχοι βρίσκουν δουλειά στο εξωτερικό. Επομένως χρειάζεται μια πολιτική δημιουργίας κινήτρων ώστε να παραμείνουν στην Ελλάδα.

Advertisement

• Με  την ευκαιρία, το φαινόμενο του brain drain που  παραμένει ένα από τα πιο επίμονα δομικά προβλήματα της ελληνικής οικονομίας το 2026, με τη φυγή των νέων να συνεχίζεται αμείωτη παρά τις κυβερνητικές προσπάθειες, πώς πιστεύετε ότι έχει πιθανότητες να αντιμετωπιστεί αποτελεσματικά;

Η φυγή προσωπικού υψηλής εξειδίκευσης και προσόντων στο εξωτερικό εξαρτάται από την αγορά εργασίας στην Ελλάδα και όχι από το κύρος των ελληνικών πτυχίων. Για τον λόγο αυτό οι Έλληνες πτυχιούχοι βρίσκουν δουλειά στο εξωτερικό. Επομένως χρειάζεται μια πολιτική δημιουργίας κινήτρων ώστε να παραμείνουν στην Ελλάδα. Δεν μπορούμε να αντιστρέψουμε τη φυγή αν δεν έχουμε να τους προσφέρουμε απασχόληση αντίστοιχη των προσόντων τους. Αφετέρου συχνά οι Έλληνες της διασποράς μπορούν να αξιοποιηθούν ώστε να προσφέρουν και στην Ελλάδα μέσω δικτύων που τους συνδέουν με τις ερευνητικές και ακαδημαϊκές εν γένει δραστηριότητες των συναδέλφων τους στην Ελλάδα. Υπάρχουν πολλές τέτοιες πρωτοβουλίες που έχουν ξεκινήσει από τους ίδιους τους πανεπιστημιακούς και ερευνητές.

Η ελληνική κοινωνία εμπιστεύεται το ελληνικό δημόσιο πανεπιστήμιο από το οποίο εξάλλου έχουν αποφοιτήσει όλες οι πολιτικές και οικονομικές ελίτ του ελληνικού κράτους.

• «Το δημόσιο πανεπιστήμιο παραμένει ο πυλώνας αριστείας και η καρδιά της ακαδημαϊκής μας κοινότητας», ανέφερε η υπουργός Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού, Σοφία Ζαχαράκη, σε σχέση με τις αιτήσεις για ιδρυματική άδεια λειτουργίας παραρτημάτων ξένων Πανεπιστημίων στην Ελλάδα που κατατέθηκαν στο Υπουργείο Παιδείας. Συμφωνείτε επ’ αυτού παρά την έλευση της ιδιωτικής τριτοβάθμιας εκπαίδευσης στην Ελλάδα;

Συμφωνώ απολύτως. Είναι πολύ δύσκολο κάποια μη κρατικά πανεπιστήμια χωρίς παράδοση να καταφέρουν να ανταγωνιστούν τα δημόσια. Ένα μεγάλο μέρος των ελληνικών πανεπιστημίων μετρά πάνω από πενήντα χρόνια ιστορία, κάποια και πάνω από εκατό, κι έχουν δημιουργήσει μια σημαντική παράδοση ποιότητας και αριστείας. Η ελληνική κοινωνία εμπιστεύεται το ελληνικό δημόσιο πανεπιστήμιο από το οποίο εξάλλου έχουν αποφοιτήσει όλες οι πολιτικές και οικονομικές ελίτ του ελληνικού κράτους.

• Καθώς οι πανελλήνιες 2026 βρίσκονται προ των πυλών, θα ήθελα να σας ρωτήσω γιατί ένας υποψήφιος φοιτητής να επιλέξει το Πάντειο;

Το Πάντειο πανεπιστήμιο έχει διακριτή ταυτότητα στο τοπίο της ελληνικής ανώτατης εκπαίδευσης ως το μοναδικό ίδρυμα που καλλιεργεί αποκλειστικά τις κοινωνικές και πολιτικές επιστήμες. Εφοδιάζει τους φοιτητές και τις φοιτήτριες με προσόντα που τους ανοίγουν πολλές πόρτες στην αγορά εργασίας –αναλόγως και με τα αντικείμενά του προφανώς- επειδή διδάσκει τις λεγόμενες «ήπιες δεξιότητες» που επιτρέπουν την προσαρμοστικότητα και την ευελιξία, κάτι που προτιμούν πολλοί εργοδότες. Το Πάντειο διδάσκει τρόπο σκέψης, αναλυτική ικανότητα, σφαιρική θέαση του κόσμου. Έχουμε ξεκινήσει μια νέα δράση που ονομάζεται Panteionon Tour και πηγαίνουμε με τους δικούς μας καθηγητές σε σχολεία να μιλήσουν στα παιδιά και να τους εξηγήσουν ακριβώς τι σημαίνουν οι σπουδές στο Πάντειο. Το πανεπιστήμιο προσφέρει εξάλλου ένα εξαιρετικά φιλικό και δημιουργικό περιβάλλον όπου οι φοιτητές μπορούν να αναπτύξουν πολλά ταλέντα τους και να νιώσουν ότι εντάσσονται στην πανεπιστημιακή κοινότητα ως ενεργά μέλη της.

• Ποιες, θα λέγατε, ότι είναι οι πιο εμβληματικές στιγμές του Παντείου κατά τα 100 χρόνια λειτουργίας του;

Η ίδια η ίδρυση του Παντείου, ως σχολής τότε, είναι μια εμβληματική στιγμή για την ελληνική ανώτατη εκπαίδευση. Η επόμενη τομή είναι το 1989 όταν η Πάντειος ΑΣΠΕ μετονομάζεται σε Πάντειο Πανεπιστήμιο Κοινωνικών και Πολιτικών Επιστημών και προστίθενται τέσσερα τμήματα. Σημαντικές στιγμές συνδέονται με εμβληματικές προσωπικότητες το Ιδρύματος, καθηγητές και πρυτάνεις, που έχουν αφήσει σημαντικό αποτύπωμα όχι μόνο στο πανεπιστήμιο αλλά στην ιστορία της Ελλάδας, όπως ο Μιχαήλ Στασινόπουλος, πρόεδρος του Συμβουλίου της Επικρατείας, θέση από την οποία αντιτάχθηκε στη Δικτατορία των Συνταγματαρχών με αποτέλεσμα να απομακρυνθεί, ο Σάκης Καράγιωργας, η Αλίκη Γιωτοπούλου-Μαραγκοπούλου. Η επόμενη εμβληματική στιγμή θα είναι τα εγκαίνια της Φοιτητικής Εστίας το 2027.

• Πώς βλέπετε το Πάντειο πανεπιστήμιο 10 χρόνια αργότερα;

Το βλέπω πιο δυναμικό, πιο ζωηρό, πιο καινοτόμο, με σημαντικές διακρίσεις των διδασκόντων και των αποφοίτων του. Αποφεύγω να κάνω προβλέψεις γιατί τα τελευταία χρόνια είχαμε πολλές ανατροπές με την οικονομική και την πανδημική κρίση. Το λαμπρό μέλλον του Παντείου εξαρτάται και από τις ευρύτερες εξελίξεις για την Ελλάδα και τον κόσμο.

Το Τμήμα Δημόσιας Διοίκησης του Παντείου στο πλαίσιο συντονισμένων δράσεων εξωστρέφειας εγκαινιάζει σε συνεργασία με το Εθνικό Κέντρο Τεκμηρίωσης την  εκδοτική σειρά  «Δημόσια Διοίκηση-Administratio Publica»

Advertisement

• Είδα μια πολύ ωραία δράση του Τμήματος Δημόσιας Διοίκησης του Παντείου για  την επαγγελματική αποκατάσταση των αποφοίτων του. Συγκεκριμένα, μια πλατφόρμα όπου οι φοιτητές αναρτούν το βιογραφικό τους με σκοπό την επιλογή τους από μεγάλες εταιρείες. Πόσο ενδιαφέρεται το Πανεπιστήμιο για την επαγγελματική αποκατάσταση των αποφοίτων του;

Το πανεπιστήμιο θέτει σε άμεση προτεραιότητα την επαγγελματική αποκατάσταση των αποφοίτων του. Οργανώνουμε σταθερά μέρες καριέρας, ημερίδες και συναντήσεις με κοινωνικούς μας εταίρους. Εχουμε ένα μεγάλο δίκτυο φορέων πρακτικής άσκησης των φοιτητών, που συχνά είναι ο προθάλαμος για να προσληφθούν εκεί στη συνέχεια. Λειτουργεί γραφείο σταδιοδρομίας με συμβουλευτικές αρμοδιότητες ενώ οργανώνει και συναντήσεις με μέντορες. Συχνά μέντορες είναι παλιοί μας απόφοιτοι. Το Πάντειο είναι ένα πανεπιστήμιο μεσαίου μεγέθους που επιτρέπει την προσωπική καθοδήγηση των φοιτητών. 

• Θα θέλατε να μας μιλήσετε για τη νέα εκδοτική σειρά του Τμήματος Δημόσιας Διοίκησης;

Το Τμήμα Δημόσιας Διοίκησης στο πλαίσιο συντονισμένων δράσεων εξωστρέφειας εγκαινιάζει σε συνεργασία με το Εθνικό Κέντρο Τεκμηρίωσης την  εκδοτική σειρά  «Δημόσια Διοίκηση-Administratio Publica». Η σειρά αυτή φιλοξενεί μετά από διπλή τυφλή αξιολόγηση από εξωτερικούς κριτές επιστημονικές μονογραφίες, συλλογικούς τόμους και κλασικούς Παντειακούς Δασκάλους. Πρόεδρος της επιστημονικής  επιτροπής είναι ο κ. Ιωάννης Σαρμάς, τ. Υπηρεσιακός Πρωθυπουργός και τ. Πρόεδρος του Ελεγκτικού Συνεδρίου.

Είναι μια πολύ καλή πρωτοβουλία, την οποία αγκαλιάζουμε και υποστηρίζουμε.

• Είστε ιστορικός, καθηγήτρια Νεότερης και Σύγχρονης  Ιστορίας, ενώ έχετε διδάξει σε πανεπιστήμια εντός κι εκτός Ελλάδας. Πώς ισορροπεί ένας ιστορικός ανάμεσα στην εθνική αφήγηση και τη διεθνή/συγκριτική προσέγγιση;

Το δίλημμα αυτό έχει λυθεί διεθνώς εδώ και πολλές δεκαετίες. Η μελέτη της εθνικής ιστορίας δεν μπορεί να διεξάγεται μέσα σε δοκιμαστικό σωλήνα και με στεγανά αλλά οφείλει να την τοποθετεί στο διεθνές και παγκόσμιο πλαίσιο. Με τον τρόπο αυτό γίνεται κατανοητή η εθνική ιστορία χωρίς στρεβλώσεις και στερεότυπα. Δεν είναι λοιπόν θέμα ισορροπίας αλλά κατανόησης.

Σκοπός της διδασκαλίας της ιστορίας είναι η καλλιέργεια της κριτικής σκέψης, κάτι που δυστυχώς δεν γίνεται στο σχολείο. Γίνεται όμως στο πανεπιστήμιο όπου τα παιδιά για πρώτη φορά αντιλαμβάνονται τι είναι η ιστορία και ότι δεν έχει σχέση με την αποστήθιση

• Με ποιους τρόπους μπορεί να καλλιεργηθεί η κριτική σκέψη των μαθητών και των φοιτητών στο μάθημα της Ιστορίας;

Αυτό το θέμα χρειάζεται μεγάλη ανάπτυξη και δεν αρκεί η απάντηση σε μια συνέντευξη. Σκοπός της διδασκαλίας της ιστορίας είναι η καλλιέργεια της κριτικής σκέψης, κάτι που δυστυχώς δεν γίνεται στο σχολείο. Γίνεται όμως στο πανεπιστήμιο όπου τα παιδιά για πρώτη φορά αντιλαμβάνονται τι είναι η ιστορία και ότι δεν έχει σχέση με την αποστήθιση. Σε κάθε περίπτωση, η κριτική σκέψη καλλιεργείται με την παράθεση διαφορετικών τεκμηρίων και απόψεων για το ίδιο θέμα και με τη συνειδητοποίησης της υποκειμενικότητας των ιστορικών ερμηνειών.

• Εσείς χρησιμοποιείται την Τεχνητή Νοημοσύνη; Αποδέχεστε τη χρήση της από τους φοιτητές σας;

Βεβαίως την χρησιμοποιώ. Είναι ένα χρήσιμο εργαλείο που και οι φοιτητές μπορούν να χρησιμοποιούν αρκεί να μην οδηγεί σε πνευματική οκνηρία και εξαπάτηση.

• Ποια κατά τη γνώμη σας θα λέγατε ότι είναι η πιο παρεξηγημένη περίοδος της ελληνικής ιστορίας;

Δεν ξέρω αν υπάρχουν «παρεξηγημένες» περίοδοι στην ελληνική ιστορία. Υπάρχουν σιωπές και λευκές σελίδες, γεγονότα για τα οποία δεν μιλάμε, προσωπικότητες που έχουν πέσει στην αφάνεια. Για τον/την ιστορικό την ίδια σημασία έχουν και οι επώνυμοι και οι ανώνυμοι δράστες της ιστορίας, και οι άνδρες και οι γυναίκες, και οι πολιτικοί και οι έμποροι γιατί όλοι μαζί συνδημιουργούν την ιστορία.

Αν οι θεατές της ταινίας του Σμαραγδή για τον Ιωάννη Καποδίστρια πηγαίνουν για να μάθουν ιστορία, είναι λάθος. Αφετέρου, το ενδιαφέρον που δημιούργησε για τον Καποδίστρια και την ιστορία της περιόδου ήταν χρήσιμο γιατί έδωσε την ευκαιρία και στους ιστορικούς να μιλήσουν για τον πρώτο Κυβερνήτη της Ελλάδας και να αποσαφηνίσουν κάποιες παρερμηνείες

• Λόγω της ενασχόλησής σας με τον Ιωάννη Καποδίστρια, θα ήθελα να σας ρωτούσα αν κατά τη γνώμη σας συνολικά είναι ή όχι θετικό το «πρόσημο» της ταινίας του Γιάννη Σμαραγδή για τον πρώτο Κυβερνήτη του ελληνικού κράτους.

Η ταινία του Γιάννη Σμαραγδή είναι μυθοπλασία και όχι ιστορικό ντοκιμαντέρ ούτε ιστορική πραγματεία. Συνεπώς θα πρέπει να κριθεί με βάση τα κριτήρια ενός έργου τέχνης και όχι ιστορικής ακρίβειας. Αν οι θεατές της ταινίας πηγαίνουν για να μάθουν ιστορία, είναι λάθος. Αφετέρου, το ενδιαφέρον που δημιούργησε για τον Καποδίστρια και την ιστορία της περιόδου ήταν χρήσιμο γιατί έδωσε την ευκαιρία και στους ιστορικούς να μιλήσουν για τον πρώτο Κυβερνήτη της Ελλάδας και να αποσαφηνίσουν κάποιες παρερμηνείες.

• Κυρία Πρύτανι, ποιο πιστεύετε ότι είναι το σημαντικότερό σας επίτευγμα; Τι θα θέλατε η επόμενη γενιά να θυμάται για τη Χριστίνα Κουλούρη ως Πρύτανι και Ιστορικό;

Είναι τελείως διαφορετικές οι δύο ιδιότητες. Η ιδιότητα της ιστορικού είναι διαρκής, ενώ της πρυτάνεως συγκεκριμένης διάρκειας. Επειδή η βασική μου ιδιότητα είναι της ερευνήτριας της ιστορίας, θα ήθελα τα βιβλία μου να διαβάζονται και να είναι σημεία αναφοράς, να έχω συμβάλει έστω κατ’ελάχιστο στην καλύτερη κατανόηση της ιστορίας μας. Δεν ξέρω αν θα μιλούσα για «επίτευγμα» αλλά το μεγάλο πρόγραμμα για τη διδασκαλία της ιστορίας σε όλες τις χώρες της Νοτιοανατολικής Ευρώπης που συντόνισα επί 20 χρόνια έχει νομίζω αφήσει ένα σημαντικό αποτύπωμα διεθνώς. Σε ό,τι αφορά την πρυτανεία, οι φιλοδοξίες μου είναι πιο περιορισμένες. Μου φτάνει να θυμούνται ότι υπηρέτησα το δημόσιο πανεπιστήμιο με αγάπη και αφοσίωση και άφησα στο Πάντειο έργα αναβάθμισης και ενίσχυσης του κύρους του.