Μια νέα δικαστική μάχη γύρω από την Εισφορά Αλληλεγγύης Συνταξιούχων (ΕΑΣ) ανοίγει ξανά τη συζήτηση για αυξήσεις στις συντάξεις και πιθανές επιστροφές χρημάτων σε χιλιάδες συνταξιούχους. Το Ελεγκτικό Συνέδριο, στις 10 Ιουνίου, αναμένεται να εξετάσει πρότυπη δίκη για τον τρόπο επιβολής της εισφοράς, μετά από προσφυγές συνταξιούχων που υποστηρίζουν ότι η κράτηση υπολογίζεται άδικα στο σύνολο της σύνταξης και όχι μόνο στο ποσό που υπερβαίνει το όριο επιβολής της ΕΑΣ.
Σήμερα η Εισφορά Αλληλεγγύης Συνταξιούχων (ΕΑΣ) επιβάλλεται σε περίπου 400.000 συνταξιούχους με κύριες συντάξεις άνω περίπου των 1.467 ευρώ μικτά, με ποσοστά που ξεκινούν από 3% και φτάνουν έως 14%, ανάλογα με το ύψος της σύνταξης. Το βασικό επιχείρημα των συνταξιούχων είναι ότι η εισφορά θα έπρεπε να επιβάλλεται μόνο στο τμήμα της σύνταξης που υπερβαίνει το εκάστοτε όριο και όχι στο σύνολο του ποσού. Αν το δικαστήριο υιοθετήσει αυτή τη λογική, τότε οι κρατήσεις θα μειωθούν αισθητά και οι καθαρές αποδοχές θα αυξηθούν.
Παράδειγμα: Ένας συνταξιούχος με κύρια σύνταξη 1.500 ευρώ πληρώνει εισφορά 3% στο σύνολο της σύνταξης, δηλαδή περίπου 45 ευρώ τον μήνα. Αν όμως η εισφορά επιβαλλόταν μόνο στο ποσό πάνω από το όριο, τότε η κράτηση θα περιοριζόταν σε μόλις περίπου 1 ευρώ τον μήνα. Δείτε γιατί: Για κύρια σύνταξη 1.500 ευρώ και όριο επιβολής ΕΑΣ περίπου στα 1.467 ευρώ, η εισφορά 3% υπολογίζεται πάνω σε ολόκληρο το ποσό της σύνταξης. Άρα: 3% × 1.500 = 45 ευρώ τον μήνα. Αν όμως αλλάξει ο τρόπος υπολογισμού, τότε η εισφορά θα επιβάλλεται μόνο στη διαφορά πάνω από το όριο. Δηλαδή: 1.500 – 1.467 = 33 ευρώ. Και πάνω σε αυτά τα 33 ευρώ θα επιβάλλεται το 3%. Άρα: 3% × 33 = περίπου 1 ευρώ τον μήνα. Η διαφορά για τον συνταξιούχο θα ήταν εντυπωσιακή, καθώς η μηνιαία επιβάρυνση θα μειωνόταν δραστικά, αυξάνοντας σημαντικά το καθαρό ποσό της σύνταξης.
Το ίδιο ισχύει και για υψηλότερες συντάξεις, όπου οι επιβαρύνσεις είναι ακόμη μεγαλύτερες λόγω των κλιμακίων της Εισφοράς. Εφόσον υπάρξει δικαστική δικαίωση, οι συνταξιούχοι θα μπορούσαν να δουν ακόμη και αναδρομικά για προηγούμενα έτη, αυξήσεις στις μηνιαίες αποδοχές και φυσικά μικρότερες κρατήσεις στο μέλλον.
Μια τέτοια απόφαση θα άλλαζε τα δεδομένα εκατοντάδες χιλιάδες συνταξιούχοι του Δημοσίου, απόστρατοι, τραπεζοϋπάλληλοι και συνταξιούχοι πρώην ΔΕΚΟ.
Διεκδίκηση με ιστορία…
Η Εισφορά Αλληλεγγύης έχει βρεθεί επανειλημμένα στο στόχαστρο, καθώς πολλοί συνταξιούχοι χάνουν μέρος ή ακόμη και ολόκληρη την ετήσια αύξηση της σύνταξής τους όταν περνούν σε υψηλότερο κλιμάκιο κρατήσεων. Αυτός είναι και ο λόγος που η κυβέρνηση προχώρησε ήδη από το 2025 στην τιμαριθμοποίηση των κλιμακίων της ΕΑΣ, ώστε να αποφεύγονται οι μεγάλες επιβαρύνσεις από τις αυξήσεις συντάξεων. Ωστόσο, οι συνταξιούχοι υποστηρίζουν ότι το βασικό πρόβλημα παραμένει καθώς ο τρόπος υπολογισμού της εισφοράς συνεχίζει να δημιουργεί αδικίες.
Υψηλό δημοσιονομικό κόστος
Για την κυβέρνηση, βέβαια, μια πιθανή δικαστική απόφαση υπέρ των συνταξιούχων θα μπορούσε να δημιουργήσει σημαντική δημοσιονομική πίεση, σε μια περίοδο όπου το οικονομικό επιτελείο επιχειρεί να ισορροπήσει ανάμεσα στη διατήρηση υψηλών πρωτογενών πλεονασμάτων και στην επιστροφή μέρους αυτών των χρημάτων στην κοινωνία μέσω στοχευμένων παροχών και ενισχύσεων προς τους πιο ευάλωτους πολίτες. Είναι χαρακτηριστικό ότι μόνο για το 2026 το Δημόσιο αναμένεται να εισπράξει περίπου 888 εκατομμύρια ευρώ από την εισφορά σε κύριες και επικουρικές συντάξεις. Εάν υπάρξει δικαστική παρέμβαση που θα μειώνει σημαντικά τα έσοδα από την εισφορά ή ακόμη και θα ανοίγει ζήτημα αναδρομικών, τότε το δημοσιονομικό περιθώριο για νέες παροχές, φοροελαφρύνσεις και κοινωνικές ενισχύσεις θα περιοριστεί αισθητά.
Ωστόσο, κυβερνητικά στελέχη αφήνουν ανοιχτό το ενδεχόμενο επανεξέτασης της εισφοράς τους επόμενους μήνες, ειδικά αν συνεχιστεί η θετική πορεία των δημοσίων εσόδων και των πλεονασμάτων, ώστε να αναζητηθεί μια πιο ισορροπημένη λύση μεταξύ δημοσιονομικής σταθερότητας και ενίσχυσης των συνταξιούχων. Σύμφωνα με πληροφορίες, το οικονομικό επιτελείο ήδη εξετάζει εναλλακτικά σενάρια περιορισμού ή σταδιακής μείωσης ή ακόμα και πλήρους κατάργησης της ΕΑΣ, ειδικά για τις χαμηλότερες κλίμακες συντάξεων και τις επικουρικές. Μέτρο που αναμένεται να οριστικοποιηθεί και να συμπεριληφθεί στις ανακοινώσεις του πρωθυπουργού στη Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης, τον προσεχή Σεπτέμβριο.
