Υπάρχουν στιγμές που μια νομοθετική πρωτοβουλία κινείται προς τη σωστή κατεύθυνση. Όμως το μεγάλο ερώτημα παραμένει: μπορεί μια ευνομούμενη πολιτεία να λειτουργεί όταν δικηγόροι, δικαστικοί, εφοριακοί, λογιστές, επαγγελματίες και πολίτες ξυπνούν κάθε πρωί χωρίς να ξέρουν τι ακριβώς ισχύει; Η απάντηση είναι όχι. Και αυτή είναι ίσως η πιο μεγάλη πληγή του ελληνικού κράτους.
Η συζήτηση που έχει ανοίξει για τη λειτουργία της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, για τον τρόπο με τον οποίο θα εκλέγονται οι τοπικοί άρχοντες, για το πώς θα υπηρετείται καλύτερα ο πολίτης και για το πώς θα γίνει πιο αποτελεσματικό το κράτος στην καθημερινότητά του, είναι ασφαλώς σημαντική.
Και μέχρι εδώ, πάρα πολύ καλά.
Κάθε σοβαρή προσπάθεια να μπει τάξη, να υπάρξει σαφήνεια, να ξέρει ο πολίτης ποιος αποφασίζει, πότε αποφασίζει και με ποια ευθύνη, είναι καλοδεχούμενη. Το έγραψα και χθες. Το κράτος δεν μπορεί να είναι μια ατελείωτη γκρίζα ζώνη αρμοδιοτήτων, καθυστερήσεων και μετάθεσης ευθυνών.
Όμως υπάρχει κάτι βαθύτερο. Κάτι πολύ πιο σοβαρό. Κάτι που δεν αφορά μόνο την Αυτοδιοίκηση, αλλά τον ίδιο τον πυρήνα της λειτουργίας της ελληνικής πολιτείας.
Δεν μπορεί να είμαστε κράτος δικαίου όταν οι κανόνες του παιχνιδιού αλλάζουν συνεχώς.
Δεν μπορεί ένας δικηγόρος να κοιμάται το βράδυ και να ξυπνάει το πρωί χωρίς να ξέρει αν έχει προστεθεί νέα διάταξη, νέο άρθρο, νέα ερμηνεία, νέα υποχρέωση που αλλάζει τον τρόπο με τον οποίο θα χειριστεί μια υπόθεση.
Δεν μπορεί ένας δικαστικός λειτουργός να καλείται να απονείμει δικαιοσύνη μέσα σε ένα περιβάλλον όπου το νομοθετικό πλαίσιο μοιάζει με κινούμενη άμμο.
Δεν μπορεί ένας εφοριακός να προσπαθεί να εφαρμόσει κανόνες που τροποποιούνται διαρκώς.
Δεν μπορεί ένας λογιστής να ζει μπροστά σε έναν υπολογιστή, με την αγωνία αν μέχρι αύριο το πρωί θα έχει αλλάξει κάτι στα βιβλία, στις δηλώσεις, στις προθεσμίες, στις υποχρεώσεις, στις εγκυκλίους.
Δεν μπορεί ο επαγγελματίας να ζει με ένα «desktop κάτω από τη μασχάλη», έτοιμος ανά πάσα στιγμή να ψάξει ποια νέα απόφαση, ποια νέα τροπολογία, ποια νέα υπουργική ερμηνεία εμφανίστηκε στο σύστημα.
Αυτό δεν είναι κανονικότητα. Είναι εξουθένωση. Στον πολίτη, για παράδειγμα, που πληρώνει πρόστιμα επειδή κάποιος άλλαξε τον κανόνα, κάποιος δεν τον ενημέρωσε σωστά ή κάποιος φρόντισε να δημιουργήσει άλλη μία γραφειοκρατική παγίδα.
Δεν λέω να γίνουμε Αγγλία από τη μια μέρα στην άλλη. Δεν λέω να αντιγράψουμε μοντέλα άλλων χωρών χωρίς να λαμβάνουμε υπόψη τη δική μας διοικητική και θεσμική πραγματικότητα. Δεν λέω ότι όλα μπορούν να χωρέσουν σε ένα μικρό βιβλιαράκι δεκάδων σελίδων, όπως συμβαίνει σε χώρες σαν το Βέλγιο ή τις ΗΠΑ, όπου η σταθερότητα του φορολογικού και νομικού πλαισίου θεωρείται αυτονόητη.
Λέω κάτι πολύ πιο απλό.
Να καθίσει επιτέλους κάτω όλο το πολιτικό σύστημα, όχι μόνο ένα κόμμα, μαζί με ανθρώπους που ξέρουν τη δουλειά. Οικονομολόγοι. Εφοριακοί. Λογιστές. Διακεκριμένοι δικηγόροι. Δικαστικοί λειτουργοί. Πανεπιστημιακοί. Άνθρωποι της αγοράς. Άνθρωποι της διοίκησης. Άνθρωποι που ξέρουν πώς δουλεύει πραγματικά η χώρα, όχι μόνο πώς φαίνεται στα χαρτιά.
Και να φτιάξουν από την αρχή ένα ενιαίο, καθαρό, σταθερό πλαίσιο. Στο φορολογικό. Στο διοικητικό. Στο νομικό.
Ένα πλαίσιο που δεν θα αλλάζει κάθε τρεις και λίγο. Που δεν θα χρειάζεται διαρκώς διορθώσεις, επιδιορθώσεις, ρεκτιφιέ, ερμηνευτικές εγκυκλίους και επείγουσες τροπολογίες της τελευταίας στιγμής.
Ένα πλαίσιο που θα προστατεύει τα συμφέροντα του Δημοσίου, αλλά δεν θα συμπεριφέρεται στον πολίτη σαν να είναι εκ προοιμίου ύποπτος.
Ένα πλαίσιο που θα διασφαλίζει τα έσοδα του κράτους, αλλά δεν θα στραγγαλίζει τον επαγγελματία.
Ένα πλαίσιο που θα δίνει σωστά εργαλεία στη Δικαιοσύνη
Ένα πλαίσιο που θα επιτρέπει στον λογιστή, στον δικηγόρο, στον εφοριακό, στον δικαστικό, στον επιχειρηματία και στον απλό πολίτη να ξέρουν τι ισχύει σήμερα και τι θα ισχύει αύριο.
Ζητώ πολλά;
Όχι. Ζητώ το αυτονόητο.
Να μιλούσαμε για την Ιατρική, θα το καταλάβαινα. Η επιστήμη εξελίσσεται. Νέες θεραπείες, νέες τεχνικές, νέα δεδομένα, νέες ανάγκες. Εκεί η διαρκής επιμόρφωση είναι μέρος της προόδου.
Αλλά εδώ δεν μιλάμε για εξέλιξη της επιστήμης. Μιλάμε πολλές φορές για εξέλιξη της σύγχυσης.
Ένα κράτος που νομοθετεί ασταμάτητα δεν είναι κατ’ ανάγκην ένα κράτος που κυβερνά καλά. Μπορεί να είναι απλώς ένα κράτος που δεν έχει καταφέρει ποτέ να φτιάξει κανόνες καθαρούς, δίκαιους και σταθερούς.
Γιατί κράτος δικαίου δεν είναι το κράτος που αλλάζει συνεχώς νόμους. Κράτος δικαίου είναι το κράτος όπου ο πολίτης ξέρει τους νόμους, τους καταλαβαίνει, τους εμπιστεύεται και μπορεί να ζήσει χωρίς να φοβάται τι θα τον περιμένει το επόμενο πρωί.
