Η ιστορία του κινητού τηλεφώνου είναι γεμάτη “πρώτες φορές”: η πρώτη κλήση στον δρόμο, το πρώτο εμπορικό μοντέλο, το πρώτο SMS με τις λέξεις «Merry Christmas», η πρώτη φωτογραφία που στάλθηκε από κινητή σύνδεση, η αμφιλεγόμενη “πρώτη” βιντεοκλήση και η έκρηξη των εταιρειών που έχτισαν μια νέα βιομηχανία. Και αν θέλει κανείς να καταλάβει το μέγεθος αυτής της επανάστασης, αρκεί ένα στοιχείο: σήμερα τα κινητά και οι συνδέσεις τους έχουν ξεπεράσει κάθε προηγούμενο ιστορικό μέσο επικοινωνίας.
Ο εφευρέτης: Ο άνθρωπος που τηλεφώνησε… περπατώντας
Αν υπάρχει ένα όνομα που έχει συνδεθεί πιο καθαρά από κάθε άλλο με την εφεύρεση του κινητού τηλεφώνου, αυτό είναι του Μάρτιν Κούπερ (Martin Cooper), μηχανικού της Motorola. Στις 3 Απριλίου 1973, στη Νέα Υόρκη, ο Κούπερ πραγματοποίησε την πρώτη δημόσια κλήση από φορητό, χειροκίνητο κινητό τηλέφωνο.
Το τηλεφώνημα δεν ήταν τυχαίο. Ο Κούπερ κάλεσε τον Τζόελ Ένγκελ των Bell Labs, τον μεγάλο ανταγωνιστή της εποχής, για να του πει στην ουσία, ότι το μέλλον της τηλεφωνίας δεν θα ήταν δεμένο σε ένα αυτοκίνητο ή σε ένα γραφείο, αλλά θα χωρούσε στην παλάμη.
Η συσκευή ήταν το πρωτότυπο του Motorola DynaTAC, ένα “τούβλο” περίπου ενός κιλού, με αυτονομία που μόλις κάλυπτε μια σύντομη συνομιλία. Ήταν όμως η αρχή των πάντων.
Πότε πρωτολειτούργησε το κινητό;
Εδώ χρειάζεται μια μικρή αλλά σημαντική διάκριση.
Το 1973 έγινε η πρώτη κλήση από φορητό κινητό τηλέφωνο. Όμως η πρώτη εμπορική κυκλοφορία κινητού ήρθε περίπου μια δεκαετία αργότερα. Το 1983 κυκλοφόρησε εμπορικά το Motorola DynaTAC 8000X, το πρώτο κινητό τηλέφωνο που μπορούσε να αγοράσει ένας καταναλωτής.
Αν μιλάμε για τα ίδια τα κινητά δίκτυα, η πρώτη γενιά κυψελωτής τηλεφωνίας είχε ήδη αρχίσει να οργανώνεται στα τέλη της δεκαετίας του ’70. Η Ιαπωνία θεωρείται πρωτοπόρος, καθώς το 1979 λειτούργησε το πρώτο εμπορικό κυψελωτό δίκτυο μεγάλης κλίμακας από την NTT στο Τόκιο.
Με απλά λόγια: η πρώτη φορητή κλήση έγινε το 1973, το πρώτο μεγάλο εμπορικό δίκτυο λειτούργησε το 1979 και το πρώτο εμπορικό κινητό τηλέφωνο πωλήθηκε το 1983.
Ποιες ήταν οι πρώτες εταιρείες
Στην πρώιμη ιστορία του κινητού, τέσσερα ονόματα ξεχωρίζουν:
Motorola: Η εταιρεία που ταυτίστηκε με το πρώτο πραγματικά φορητό κινητό και έδωσε το ιστορικό “πρώτο τηλεφώνημα”.
Bell Labs / AT&T: Ο μεγάλος ερευνητικός και τεχνολογικός αντίπαλος της Motorola, που είχε τεράστιο ρόλο στην εξέλιξη της κυψελωτής τηλεφωνίας.
NTT (Ιαπωνία): Η εταιρεία που έφερε πρώτη σε εμπορική κλίμακα κυψελωτό δίκτυο.
Nokia / Mobira: Στη δεκαετία του ’80 και κυρίως του ’90, η φινλανδική σχολή έγινε μία από τις πιο ισχυρές δυνάμεις της κινητής τηλεφωνίας, με συσκευές που έβαλαν τα κινητά στη μαζική αγορά.
Θα μπορούσε να προστεθεί και η Ericsson, που επίσης έπαιξε καθοριστικό ρόλο τόσο σε υποδομές όσο και σε συσκευές.
Το πρώτο μήνυμα: Δύο λέξεις που έγραψαν ιστορία
Το πρώτο SMS στάλθηκε στις 3 Δεκεμβρίου 1992. Το έστειλε ο μηχανικός Νιλ Πάπγουορθ (Neil Papworth) σε έναν διευθυντή της Vodafone, τον Richard Jarvis. Το μήνυμα ήταν απλό, σχεδόν αθώο:
“Merry Christmas”
Δεν πληκτρολογήθηκε καν από κινητό, αλλά από υπολογιστή προς ένα κινητό τηλέφωνο σε δίκτυο της Vodafone. Παρ’ όλα αυτά, θεωρείται το πρώτο SMS στην ιστορία και ίσως η πιο χαρακτηριστική απόδειξη ότι οι μεγάλες επαναστάσεις ξεκινούν συχνά με κάτι μικρό.
Η πρώτη φωτογραφία από κινητό: Μια γέννηση που έγινε τεχνολογικό ορόσημο
Η πιο συναρπαστική ίσως “πρωτιά” είναι η πρώτη φωτογραφία που εστάλη μέσω κινητής τεχνολογίας. Η ευρύτερα αποδεκτή ιστορία αφορά τον Philippe Kahn, ο οποίος στις 11 Ιουνίου 1997 αυτοσχεδίασε ένα σύστημα που συνέδεε ψηφιακή κάμερα, κινητό τηλέφωνο και υπολογιστή, ώστε να στείλει αμέσως φωτογραφία της νεογέννητης κόρης του σε φίλους και συγγενείς.
Αυτή η εικόνα θεωρείται από πολλούς η πρώτη φωτογραφία που μοιράστηκε άμεσα από “κινητό” περιβάλλον.
Εδώ όμως υπάρχει μια ιστορική υποσημείωση: άλλο πράγμα είναι η πρώτη φωτογραφία που μεταδόθηκε μέσω κινητής σύνδεσης και άλλο το πρώτο εμπορικό camera phone. Το τελευταίο αποδίδεται συνήθως στο Kyocera VP-210 στην Ιαπωνία το 1999, ενώ η μαζική εξάπλωση ήρθε λίγο αργότερα με ιαπωνικά μοντέλα όπως το Sharp J-SH04.
Και το πρώτο βίντεο; Εδώ η ιστορία μπερδεύει
Το “πρώτο βίντεο” στην ιστορία των κινητών είναι πιο δύσκολη υπόθεση, γιατί δεν υπάρχει μία απολύτως αδιαμφισβήτητη απάντηση, όπως συμβαίνει με την πρώτη κλήση ή το πρώτο SMS. Υπάρχουν τρεις διαφορετικές “πρωτιές” που συχνά συγχέονται:
Η πρώτη βιντεοκλήση σε κινητό περιβάλλον συνδέεται με τα πρώτα δίκτυα 3G, κυρίως στην Ιαπωνία και την Ευρώπη, στις αρχές της δεκαετίας του 2000.Τα πρώτα κινητά με δυνατότητα καταγραφής σύντομων βίντεο εμφανίζονται στις αρχές των 2000s, όταν τα camera phones αρχίζουν να αποκτούν πιο εξελιγμένο λογισμικό και μνήμη.
Και άλλο πράγμα είναι το πρώτο βίντεο που παρακολούθησε κάποιος σε κινητό, κάτι που επίσης ήρθε σταδιακά, καθώς βελτιώνονταν οι οθόνες και τα δίκτυα δεδομένων.
Άρα, για ένα καθαρό και έντιμο δημοσιογραφικά κείμενο, η ασφαλής διατύπωση είναι αυτή: δεν υπάρχει μία καθολικά συμφωνημένη “πρώτη βιντεοσκόπηση” από κινητό, αλλά η είσοδος του βίντεο στα κινητά έγινε ουσιαστικά πραγματικότητα στις αρχές της δεκαετίας του 2000, παράλληλα με την ανάπτυξη των 3G δικτύων και των πρώτων εξελιγμένων camera phones.
Πόσα κινητά τηλέφωνα υπάρχουν σήμερα στον κόσμο;
Εδώ επίσης χρειάζεται προσοχή, γιατί άλλο πράγμα είναι οι συσκευές, άλλο οι ενεργές συνδέσεις και άλλο οι μοναδικοί χρήστες.
Η πιο ρεαλιστική εκτίμηση είναι η εξής:
Οι ενεργές συνδέσεις κινητής τηλεφωνίας παγκοσμίως βρίσκονται περίπου στην περιοχή των 8,5 έως 9 δισεκατομμυρίων.
Οι μοναδικοί άνθρωποι που χρησιμοποιούν κινητό είναι σαφώς λιγότεροι, επειδή εκατομμύρια χρήστες έχουν δύο ή και περισσότερες SIM.
Οι συσκευές σε ενεργή χρήση εκτιμάται ότι Το πιο εντυπωσιακό συμπέρασμα δεν είναι απλώς ο αριθμός. Είναι ότι, πρακτικά, το κινητό τηλέφωνο έχει εξελιχθεί στο πιο διαδεδομένο προσωπικό τεχνολογικό αντικείμενο στην ιστορία της ανθρωπότητας.
Πότε ήρθε το κινητό στην Ελλάδα
Στην Ελλάδα, η κινητή τηλεφωνία έκανε το επίσημο εμπορικό της ξεκίνημα το 1993. Οι δύο πρώτες εταιρείες που έφεραν την υπηρεσία στη χώρα ήταν η:
Panafon – που αργότερα έγινε Vodafone Greece και \Telestet, που αργότερα πέρασε από διαφορετικές μετονομασίες και εταιρικές εξελίξεις
Αν θέλουμε να το πούμε καθαρά: η κινητή τηλεφωνία στην Ελλάδα άρχισε ουσιαστικά το 1993, με πρώτους παίκτες την Panafon και την Telestet.
Εκείνη την εποχή, το κινητό ήταν ακόμη είδος πολυτελείας. Οι συσκευές ήταν ακριβές, οι χρεώσεις υψηλές και η χρήση του είχε σχεδόν χαρακτήρα κοινωνικού status. Μέσα σε λίγα χρόνια όμως έγινε καθημερινό εργαλείο, και στη συνέχεια απολύτως αναγκαίο αντικείμενο.
Οι πρωτιές που άλλαξαν τα πάντα
Αν δει κανείς όλη την αλυσίδα μαζί, η εξέλιξη είναι σχεδόν κινηματογραφική:
Από τον Μάρτιν Κούπερ που μιλούσε στον δρόμο κρατώντας ένα πρωτότυπο “τούβλο”, περάσαμε στο πρώτο εμπορικό μοντέλο της Motorola, ύστερα στο πρώτο SMS με το “Merry Christmas”, μετά στην πρώτη φωτογραφία που ταξίδεψε ακαριαία από κινητό περιβάλλον και έπειτα στην εποχή του βίντεο, των social media, της μόνιμης σύνδεσης και της παγκόσμιας εξάρτησης από μια συσκευή τσέπης.
Το κινητό δεν είναι απλώς μια εφεύρεση. Είναι η σπάνια περίπτωση μιας τεχνολογίας που μέσα σε λίγες δεκαετίες μετατράπηκε από πείραμα μηχανικών σε προέκταση του ανθρώπινου εαυτού.
Και ίσως αυτό να είναι το πιο συναρπαστικό στατιστικό απ’ όλα: ότι το κινητό τηλέφωνο δεν βρίσκεται πλέον απλώς στον κόσμο μας. Έχει γίνει ο τρόπος με τον οποίο βιώνουμε τον κόσμο.
