Συγκλονιστική αποκάλυψη την ώρα που στο επίκεντρο της δημόσιας συζήτησης βρίσκεται το πρόσφατο πρωτοφανές μπλακάουτ που παρέλυσε για ώρες την εναέρια διαχείριση στην Ελλάδα. Αφορά μια παλαιότερη — σοβαρή και χωμένη σε υπουργικά συρτάρια — τραγική/επικίνδυνη εμπειρία του ίδιου συστήματος. Τα επίσημα στοιχεία δείχνουν ότι δεν πρόκειται για μεμονωμένο περιστατικό, αλλά για μια δομική αστοχία που είχε ήδη «προειδοποιηθεί» από το 2021.
Η πρώτη σφυγμομέτρηση κινδύνου — 16 Δεκεμβρίου 2021
Σύμφωνα με αποκαλυπτικά δικαστικά έγγραφα που δημοσίευσε ο συνάδελφος Παναγιώτης Στάθης στο dikastiko.gr, στις 16 Δεκεμβρίου 2021 το ραντάρ στο σύστημα του FIR Αθηνών είχε «πέσει» για περίπου μιαμιση ώρα, με αποτέλεσμα να απωλεσθεί η εικόνα κάλυψης του κυρίως ραντάρ σε ολόκληρο τον εναέριο χώρο. Αυτά τα στοιχεία περιλαμβάνονται σε εξώδικες δηλώσεις που επιδόθηκαν σε υψηλόβαθμους αξιωματούχους της Υπηρεσίας Πολιτικής Αεροπορίας (ΥΠΑ) και του Υπουργείου Υποδομών, στο πλαίσιο δικαστικής αντιδικίας με την Ένωση Ελεγκτών Εναέριας Κυκλοφορίας.
Στα εν λόγω έγγραφα, οι ελεγκτές είχαν περιγράψει μια εικόνα πλήρους απαξίωσης των συστημάτων ελέγχου, επισημαίνοντας ότι η συνεχιζόμενη υποβάθμιση των υποδομών καθιστούσε την ασφάλεια των πτήσεων έρμαιο παρωχημένης τεχνολογίας.
Αντί όμως η τότε πολιτική (Κώστας Καραμανλής) και διοικητική ηγεσία να αντιμετωπίσει την προειδοποίηση ως ζήτημα άμεσης εθνικής σημασίας, επέλεξε την εμπλοκή στα δικαστήρια, προσπαθώντας να χαρακτηρίσει τις κινητοποιήσεις των ελεγκτών ως παράνομες, παρά να διορθώσει την υποδομή που είχε ήδη αποτύχει.
Από το 2021 στο 2026 — Το χρονικό μιας προειδοποίησης
Τέσσερα χρόνια μετά, στις 4 Ιανουαρίου 2026, επαναλαμβάνεται ένα ακόμα πιο σοβαρό συμβάν: ολική κατάρρευση των επικοινωνιακών συχνοτήτων και των συστημάτων ελέγχου του FIR Αθηνών, που είχε ως αποτέλεσμα την αναστολή πτήσεων, τη θέσπιση «zero rate» και τη χάρη μόνο της επαγγελματικής αντίδρασης των ελεγκτών να αποφευχθούν τραγικά σενάρια.
Ενώ οι επίσημες εκθέσεις της ειδικής επιτροπής αποδίδουν το φιάσκο σε «ψηφιακό θόρυβο» και αποσυγχρονισμό πολλαπλών υποσυστημάτων, χωρίς να εντοπίζουν μέχρι στιγμής στοιχεία για κακόβουλη επίθεση, η ρίζα του προβλήματος αναδεικνύεται τεχνική απαρχαιότητα. Δηλαδή παλιές υποδομές και χωρίς ανταλλακτικά.
Η επιτροπή διαπίστωσε ότι κρίσιμα στοιχεία της τηλεπικοινωνιακής υποδομής βασίζονται σε παρωχημένη τεχνολογία (SDH) που δεν υποστηρίζεται πλέον από τον κατασκευαστή της, μια κατάσταση που, κατά τους ειδικούς, αυξάνει δραματικά τον επιχειρησιακό κίνδυνο και μειώνει την ανθεκτικότητα του συστήματος.
Η ουσία του ζητήματος
Η έκταση της κρίσης δεν είναι νέα: Το 2021 υπήρχε ήδη επίσημη καταγραφή σοβαρού συμβάντος που τεκμηριώνει προβλήματα λειτουργίας και ασφάλειας.
Η αντιμετώπιση ήταν εστιασμένη σε νομικές αντιδικίες, όχι τεχνολογικές λύσεις. Έτσι έκρινε ότι δε παροχής τότε υπουργός Κώστας Καραμαλής και μετέπειτα παραιτηθείς για την τραγωδία των Τεμπών
Το 2026 έφερε στο φως την αδυναμία του συστήματος να αντέξει ακόμα και μικρής διάρκειας διακοπές επικοινωνίας.
Οι ελεγκτές και οι ειδικοί τονίζουν την ανάγκη άμεσου εκσυγχρονισμού και αξιολόγησης ασφάλειας.
Συμπέρασμα
Αυτό που ζούμε σήμερα δεν είναι ένα τυχαίο μπλακάουτ. Είναι το αποκορύφωμα μιας τεχνικής κρίσης δεκαετιών που είχε ήδη δώσει προειδοποιητικά σημάδια. Το FIR Αθηνών, μια κρίσιμη υποδομή για την εναέρια ασφάλεια της χώρας και ευρύτερα της Ευρώπης, βρέθηκε να λειτουργεί με συστήματα που είχαν διαπιστωμένα παλιώσει και τα οποία ποτέ δεν εκσυγχρονίστηκαν όπως απαιτούνταν. Και κάνεις υπουργός δει σηκώθηκε από την καρέκλα του και να ζητήσει εδώ και τώρα να εκσυγχρονιστούν τα συστήματα. Έπρεπε να γίνει το τελευταίο μπλακάουτ… Για να έρθουν καινούργια μηχανήματα τα οποία μας τα πάρουν μπρος το 2028. Οπότε για μία ακόμη φορά θα είναι οι ελεγκτές στους πύργους ελέγχου που θα κάνω τα πάντα με την αποδεδειγμένη γνώση και,ικανότητα που έχουν
Αυτό το άρθρο επιχειρεί να φωτίσει τη συνέχεια μιας δημόσιαιστορίας που ξεκίνησε πολύ πριν το πρόσφατο μπλακάουτ και που έχει βαθιές συνέπειες για την ασφάλεια των πτήσεων και τη διαχείριση κρίσεων σε εθνικό επίπεδο. Με τους αρμόδιους υπουργούς να σιωπούν επικίνδυνα για την ασφάλεια των αεροπλάνων και χιλιάδων ανθρώπων καθημερινά. Ό,τι συνέβη με τα Τέμπη
Σφοδρή επίθεση ΠΑΣΟΚ με τον Κώστα Τσουκαλά εκπρόσωπο Τύπου
«Η αλαζονεία έχει χτυπήσει κόκκινο. Η κυβέρνηση Μητσοτάκη έχει πάρει διαζύγιο από τη λογοδοσία και την ανάληψη ευθυνών.
»Έχουν περάσει τρεις μέρες και τα κυβερνητικά στελέχη ούτε επιβεβαιώνουν ούτε διαψεύδουν τα δημοσιεύματα και τα εξώδικα της Ένωσης Ελεγκτών Εναέριας Κυκλοφορίας, που αναφέρονται σε σοβαρό περιστατικό απώλειας κάλυψης του κυρίως ραντάρ σε ολόκληρο τον εναέριο χώρο στις 16 Δεκεμβρίου 2021.
»Προφανώς σύμφωνα με την πάγια τακτική της, η κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας περιμένει να ξεχαστεί το θέμα για να μην αποκαλυφθεί ότι γνώριζε το πρόβλημα αλλά δεν έκανε τίποτα. Θέλει να κρύψει τις ευθύνες για την αδράνεια και τη διαχειριστική ανεπάρκεια της.
»Ο Πρωθυπουργός σήμερα στη συνηθισμένη του ανάρτηση ξέχασε το αλαλούμ στον FIR Αθηνών. Όπως πάντα προσπαθεί να περιγράψει μια εικονική πραγματικότητα, που μόνο ο ίδιος βλέπει. Οι πολίτες, όμως, πλέον βλέπουν καθαρά πως η κυβέρνηση του είναι συνώνυμη της αποτυχίας».
