«Μια πολύ κρίσιμη υποδομή και ταυτόχρονα χρήσιμη για τα ελληνικά και ευρωπαϊκά δεδομένα. Έρχονται κι άλλα».
Με αυτή την αποκλειστική δήλωση στη HuffPost, ο υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Τεχνητής Νοημοσύνης Δημήτρης Παπαστεργίου δίνει το στίγμα της επόμενης ημέρας. Η αφορμή είναι τα σημερινά, Δευτέρα 19 Οκτωβρίου 2026, εγκαίνια του εθνικού υπερυπολογιστή «Δαίδαλος» στο Τεχνολογικό Πολιτιστικό Πάρκο Λαυρίου του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου, παρουσία του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη.
Η τελευταία φράση του υπουργού, «Έρχονται κι άλλα», έχει ξεχωριστή σημασία: η υπολογιστική ισχύς δεν αντιμετωπίζεται ως μεμονωμένο έργο, αλλά ως μέρος μιας ευρύτερης τεχνολογικής στρατηγικής. Η συγκεκριμένη δήλωση δεν κατονομάζει τα επόμενα έργα· υπάρχουν, ωστόσο, ήδη δημόσιες ανακοινώσεις για νέο υπερυπολογιστή στην Κοζάνη.
Από το βιομηχανικό Λαύριο στη νέα εποχή
Εκεί όπου για δεκαετίες κυριαρχούσε η μεταλλευτική και βιομηχανική δραστηριότητα, δημιουργήθηκε μια υποδομή αιχμής για την επιστήμη, την έρευνα και την οικονομία. Ο «Δαίδαλος» υλοποιείται από την ΕΔΥΤΕ (GRNET) με συνολικό προϋπολογισμό 58,9 εκατ. ευρώ, μέσω του «Ελλάδα 2.0», με ευρωπαϊκή συνδρομή από το NextGenerationEU και την Κοινή Επιχείρηση EuroHPC. Η προμήθεια του υπολογιστικού εξοπλισμού ανατέθηκε στη Hewlett Packard Enterprise και η διαμόρφωση των εγκαταστάσεων στη MainSys.
Τι σημαίνουν τα 85,69 petaflops
Η μετρημένη υπολογιστική επίδοση φτάνει τα 85,69 petaflops: πρόκειται για δεκάδες τετράκις εκατομμύρια πράξεις κινητής υποδιαστολής το δευτερόλεπτο. Σύμφωνα με τα στοιχεία που δημοσιοποίησε το υπουργείο, το σύστημα κατατάσσεται στην 31η θέση της παγκόσμιας λίστας TOP500 και στην 23η θέση της Green500 για την ενεργειακή αποδοτικότητα. Οι κατατάξεις αποτυπώνουν την ισχύ του, όχι όμως αυτομάτως και το κοινωνικό του αποτύπωμα.
Πού θα χρησιμεύσει στον πολίτη
Στην υγεία, μεγάλα υπολογιστικά συστήματα επιτρέπουν την ανάλυση βιοϊατρικών δεδομένων και προσομοιώσεις που μπορούν να βοηθήσουν στην έρευνα φαρμάκων. Στην Πολιτική Προστασία, μπορούν να υποστηρίξουν πιο σύνθετα μοντέλα για πυρκαγιές, πλημμύρες και ακραία καιρικά φαινόμενα. Στην ενέργεια, προσφέρουν εργαλεία για προσομοιώσεις δικτύων και βελτιστοποίηση της παραγωγής. Στη βιομηχανία, επιταχύνουν τον σχεδιασμό νέων υλικών και προϊόντων. Αυτά είναι πεδία δυνητικής αξιοποίησης: οι συγκεκριμένες υπηρεσίες θα εξαρτηθούν από τα έργα που θα αναπτυχθούν και από την πρόσβαση των ενδιαφερομένων.
Το σημαντικό είναι ότι πανεπιστήμια, ερευνητικά κέντρα, νεοφυείς και μικρομεσαίες επιχειρήσεις και δημόσιοι φορείς θα μπορούν να διεκδικήσουν πρόσβαση σε υπολογιστικούς πόρους που διαφορετικά θα ήταν εξαιρετικά δαπανηροί. Αυτό μπορεί να επιτρέψει σε μια ελληνική ερευνητική ομάδα να δουλέψει σε κλίμακα που μέχρι σήμερα απαιτούσε συνεργασία με μεγάλα κέντρα του εξωτερικού.
Ο «Φάρος» και η ευρωπαϊκή αυτονομία
Ο «Δαίδαλος» αποτελεί τον υπολογιστικό πυρήνα του ελληνικού εργοστασίου Τεχνητής Νοημοσύνης PHAROS («Φάρος»). Στόχος είναι να συνδεθεί η υποδομή με την ανάπτυξη και εκπαίδευση μοντέλων, με έμφαση σε πεδία όπως η υγεία, η ελληνική γλώσσα, ο πολιτισμός και η βιωσιμότητα. Η ευρωπαϊκή διάσταση είναι εξίσου σημαντική: η Ένωση επιδιώκει δικές της δυνατότητες υπολογισμού και τεχνητής νοημοσύνης, ώστε να μη στηρίζεται αποκλειστικά σε τεχνολογίες και πλατφόρμες εκτός Ευρώπης.
Και μετά το Λαύριο, η Κοζάνη
Η φράση «Έρχονται κι άλλα» αποκτά συγκεκριμένο υπόβαθρο από τον ήδη ανακοινωμένο σχεδιασμό δεύτερου υπερυπολογιστή στην Κοζάνη, προϋπολογισμού 30 εκατ. ευρώ, με προσανατολισμό σε εφαρμογές Τεχνητής Νοημοσύνης για την ενέργεια και την αγροδιατροφή. Σύμφωνα με τις δημόσιες ανακοινώσεις, προβλέπεται συνεργασία της ΕΔΥΤΕ με το Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας και συνέργεια με τον «Δαίδαλο» και τον «Φάρο». Πρόκειται για σχεδιαζόμενη επένδυση, όχι για ήδη ολοκληρωμένη εγκατάσταση.
Το κρίσιμο ερώτημα: ποιος θα αξιοποιήσει τη δύναμη;
Ο πραγματικός απολογισμός δεν θα γίνει με βάση μόνο τη διεθνή κατάταξη ή την τελετή εγκαινίων. Θα μετρηθεί από το πόσοι ερευνητές και επιχειρήσεις θα αξιοποιήσουν το σύστημα, από τις εφαρμογές που θα παραχθούν, από την κατάρτιση εξειδικευμένου προσωπικού και από το αν η υποδομή θα βοηθήσει να παραμείνει επιστημονικό δυναμικό στην Ελλάδα. Χρειάζονται σαφείς όροι πρόσβασης, διαφάνεια, διαρκής τεχνική υποστήριξη και συνέπεια στη χρηματοδότηση.
Ο «Δαίδαλος» προσφέρει στην Ελλάδα ένα ισχυρό εργαλείο. Η πρόκληση τώρα είναι να μετατραπεί σε μετρήσιμη πρόοδο για την επιστήμη, την παραγωγή και την καθημερινότητα. Και η αποκλειστική δήλωση του Δημήτρη Παπαστεργίου στη HuffPost αφήνει ανοιχτό το επόμενο κεφάλαιο: «Έρχονται κι άλλα».
