Σε μια νέα επιστημονική ανακάλυψη που αφορά τη νόσο Αλτσχάιμερ και τον τρόπο με τον οποίο μπορούμε να βοηθήσουμε τον εγκέφαλο να απομακρύνει βλαβερές ουσίες αναφέρεται σε άρθρο του το newscientist.com . Σύμφωνα με αυτό, οι επιστήμονες εντόπισαν για πρώτη φορά έναν συνδυασμό φαρμάκων που φαίνεται να ενισχύει το φυσικό «σύστημα καθαρισμού» του εγκεφάλου, βοηθώντας στην απομάκρυνση πρωτεϊνών που σχετίζονται με τη νόσο. Αυτό θα μπορούσε να καθυστερήσει την εμφάνιση της ασθένειας έως και επτά χρόνια.
«Αυτό είναι ένα σημαντικό βήμα προς τα εμπρός», λέει ο Σίτζου Γκου από το Πανεπιστήμιο του Χάρβαρντ, ο οποίος δεν συμμετείχε στην έρευνα. «Θα μπορούσε να ωφελήσει άτομα με νευροεκφυλιστικές ασθένειες, αλλά ακόμη και για υγιείς ανθρώπους, ίσως θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για να μεγιστοποιηθεί η λειτουργία του εγκεφάλου».
Ο εγκέφαλος διαθέτει ένα ειδικό σύστημα, που ονομάζεται γλυμφατικό σύστημα, το οποίο απομακρύνει τα άχρηστα προϊόντα του μεταβολισμού (σ.σ. το γλυμφατικό σύστημα / glymphatic system είναι ένα σχετικά πρόσφατα ανακαλυφθέν “αποχετευτικό” δίκτυο του εγκεφάλου, το οποίο λειτουργεί ως ένα σύστημα καθαρισμού, παρόμοιο με το λεμφικό σύστημα στο υπόλοιπο σώμα). Αυτό το σύστημα λειτουργεί κυρίως κατά τη διάρκεια του βαθύ ύπνου, όταν συγκεκριμένα εγκεφαλικά κύματα βοηθούν στη ροή των υγρών που “ξεπλένουν” τις βλαβερές ουσίες. Ωστόσο, με την ηλικία και ιδιαίτερα στη νόσο Αλτσχάιμερ, αυτό το σύστημα δεν λειτουργεί σωστά.
Οι ερευνητές μελέτησαν ένα φάρμακο που λέγεται δεξμεδετομιδίνη, το οποίο χρησιμοποιείται συνήθως ως ηρεμιστικό. Σε προηγούμενες μελέτες σε ποντίκια, φάνηκε ότι ενισχύει τα εγκεφαλικά κύματα του βαθύ ύπνου και βοηθά τον εγκέφαλο να απομακρύνει τα απόβλητα πιο αποτελεσματικά, επιβραδύνοντας τη νοητική φθορά.
Για να δουν αν ισχύει το ίδιο και στους ανθρώπους, οι επιστήμονες έκαναν ένα πείραμα με 19 ενήλικες περίπου 60 ετών. Οι συμμετέχοντες έμειναν άυπνοι για ένα βράδυ και στη συνέχεια τους δόθηκε το φάρμακο για τέσσερις ώρες, μαζί με ένα άλλο φάρμακο (μιδοδρίνη) που αποτρέπει την επικίνδυνα χαμηλή πίεση, μια πιθανή παρενέργεια του πρώτου. Έγιναν εξετάσεις αίματος πριν και μετά τη διαδικασία. Το ίδιο πείραμα επαναλήφθηκε αργότερα με εικονικό φάρμακο (placebo) για σύγκριση.
Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι ο συνδυασμός των δύο φαρμάκων απομάκρυνε πιο αποτελεσματικά δύο βασικές πρωτεΐνες (αμυλοειδές και ταυ), οι οποίες σχετίζονται με το Αλτσχάιμερ και συχνά συσσωρεύονται στον εγκέφαλο. Οι ερευνητές εκτιμούν ότι, αν αυτή η επίδραση διατηρηθεί για χρόνια, μπορεί να καθυστερήσει σημαντικά την εμφάνιση ή την εξέλιξη της νόσου.
Ο τρόπος δράσης του συνδυασμού (το οποίο η εταιρεία συλλογικά ονομάζει ACX-02) φαίνεται να σχετίζεται με την αύξηση των αργών εγκεφαλικών κυμάτων, τη βελτίωση της ροής των υγρών στον εγκέφαλο και την ενίσχυση της κίνησης των αιμοφόρων αγγείων, που βοηθούν στην καλύτερη απομάκρυνση των αποβλήτων.
Η ομάδα εκτιμά ότι εάν η επίδραση του ACX-02 διατηρηθεί για αρκετά χρόνια, θα μπορούσε να καθυστερήσει την εμφάνιση ή την επιδείνωση της νόσου Αλτσχάιμερ κατά περίπου επτά έτη.
Σε σύγκριση με άλλες υπάρχουσες θεραπείες, όπως τα αντισώματα που στοχεύουν το αμυλοειδές, η νέα προσέγγιση φαίνεται πιο ασφαλής, καθώς δεν προκαλεί σοβαρές παρενέργειες όπως αιμορραγία ή πρήξιμο στον εγκέφαλο. Επιπλέον, δρα και στις δύο βασικές πρωτεΐνες της νόσου, κάτι που ίσως την κάνει πιο αποτελεσματική.
«Θα μπορούσε να ωφελήσει άτομα με άλλες εγκεφαλικές παθήσεις που προκαλούνται από συσσώρευση λανθασμένα αναδιπλωμένων πρωτεϊνών, όπως η νόσος του Πάρκινσον», λέει ο Τζεφ ΄Ιλιφ, από το Πανεπιστήμιο Ουάσινγκτον (UW). Ίσως είναι ακόμη δυνατό να αναπτυχθεί μια μορφή χαπιού δεξμεδετομιδίνης για την αντιμετώπιση των διαλείψεων προσοχής μετά από στέρηση ύπνου, συμπληρώνει.
Σε κάθε περίπτωση θα πρέπει να επεκταθούν οι έρευνες και σε ασθενείς με πρώιμο Αλτσχάιμερ.
Ενας στους τρεις ανθρώπους άνω των 85 ετών ζει με τη νόσο Αλτσάιμερ
Η νόσος Αλτσχάιμερ είναι μια προοδευτική, εκφυλιστική πάθηση που χαρακτηρίζεται από συνεχή επιδείνωση της βραχυπρόθεσμης μνήμης. Είναι επίσης ευρέως διαδεδομένη: εκτιμάται ότι ένας στους δεκατρείς ανθρώπους από 64 ως 85 ετών κι ένας στους τρεις ανθρώπους άνω των 85 ετών ζει με τη νόσο Αλτσχάιμερ.
ΠΗΓΗ: newscientist.com , nia.nih.gov
