Δεν αντιλαμβάνομαι τη λογική με την οποία ένας δήμαρχος της Αθήνας επιλέγει, σε συνέντευξή του σε διεθνές μέσο, να περιγράψει την πόλη του με τρόπο που μπορεί να λειτουργήσει αποτρεπτικά για τον επισκέπτη, τον επενδυτή, τον επαγγελματία, τον εργαζόμενο στον τουρισμό και τελικά για την ίδια την τοπική οικονομία. Και μάλιστα σε μια περίοδο που ο τουρισμός, λόγω και των διεθνών γεωπολιτικών εξελίξεων, χρειάζεται προσοχή, ψυχραιμία και σοβαρότητα.
Δεν μπορώ να αντιληφθώ τις δηλώσεις του δημάρχου Αθηναίων Χάρη Δούκα στον Guardian. Όχι γιατί δεν υπάρχουν προβλήματα στην Αθήνα. Υπάρχουν. Όχι γιατί το θέμα των βραχυχρόνιων μισθώσεων, της κατοικίας, της καθαριότητας, των υποδομών και της ισορροπίας ανάμεσα στον κάτοικο και τον επισκέπτη δεν είναι υπαρκτό. Είναι και παραείναι.
Αλλά άλλο πράγμα είναι να αναγνωρίζεις ένα πρόβλημα και να καταθέτεις εφαρμόσιμη πολιτική, και άλλο να δημιουργείς, ιδίως μέσω ενός διεθνούς μέσου, την αίσθηση ότι η Αθήνα είναι μια πόλη που ασφυκτιά από τον τουρισμό και πρέπει, περίπου, να φρενάρει την εξωστρέφειά της.
Η Αθήνα δεν είναι μια οποιαδήποτε πόλη. Είναι η πρωτεύουσα της Ελλάδας, είναι διεθνές brand, είναι ιστορία, πολιτισμός, αρχαιολογικός πλούτος, γειτονιές, μουσεία, εστίαση, εμπόριο, ξενοδοχεία, μικρές επιχειρήσεις, εργαζόμενοι, ταξί, καφέ, εστιατόρια, αγορές ρούχων, τουριστικά γραφεία, ξεναγοί, επαγγελματίες που ζουν από την κίνηση της πόλης.
Ο τουρισμός για την Αθήνα δεν είναι διακοσμητικό στοιχείο. Είναι βαριά βιομηχανία. Φέρνει έσοδα, στηρίζει χιλιάδες θέσεις εργασίας, κρατά ζωντανές επιχειρήσεις και διαφημίζει τη χώρα σε όλο τον κόσμο.
Γι’ αυτό και θεωρώ απολύτως δικαιολογημένη την αντίδραση της υπουργού Τουρισμού, Όλγας Κεφαλογιάννη. Η επισήμανσή της ότι η Αθήνα δεν χρειάζεται «τεχνητές αφηγήσεις κρίσης» ακουμπά ακριβώς στην ουσία του ζητήματος. Διότι ο ρόλος ενός δημάρχου δεν είναι να περιγράφει την πόλη του σαν πρόβλημα προς αποφυγήν. Είναι να τη διοικεί, να τη βελτιώνει, να τη νοικοκυρεύει και να διαχειρίζεται τις πιέσεις της ανάπτυξης με σοβαρότητα.
Αν η Αθήνα έχει πρόβλημα καθαριότητας, να λυθεί. Αν έχει πρόβλημα κυκλοφορίας, να αντιμετωπιστεί. Αν έχει πίεση σε συγκεκριμένες περιοχές, να υπάρξει ειδικό σχέδιο. Αν η Πλάκα χρειάζεται προστασία, να προστατευθεί. Αν οι βραχυχρόνιες μισθώσεις έχουν ξεφύγει, να μπουν κανόνες. Αλλά όλα αυτά απαιτούν πολιτική, όχι εντυπώσεις.
Και κυρίως απαιτούν συνεννόηση.
Ένας δήμαρχος που σκέφτεται οικονομικά και παραγωγικά θα μπορούσε να ανοίξει διάλογο με τα επιμελητήρια, τους ξενοδόχους, τους εργαζόμενους στον τουρισμό, την κυβέρνηση, τους επαγγελματίες της εστίασης, τους ανθρώπους της αγοράς και τους κατοίκους. Θα μπορούσε να διαμορφώσει ένα σοβαρό πλαίσιο κανόνων, αντί να δημιουργεί μια διεθνή εικόνα υπερβολής.
Ακόμη και σε επίπεδο δημοτικών πόρων, θα μπορούσε να αναζητήσει πρακτικές λύσεις. Αν η τουριστική κίνηση επιβαρύνει την καθαριότητα και τις υπηρεσίες της πόλης, τότε ας συζητηθεί ένας δίκαιος, στοχευμένος τρόπος ενίσχυσης των δημοτικών εσόδων. Ακόμη και ένα επιπλέον ευρώ, σωστά σχεδιασμένο και καθαρά ανταποδοτικό, θα μπορούσε να συμβάλει ώστε η πόλη να είναι πιο καθαρή, πιο λειτουργική, πιο ασφαλής, ανεξαρτήτως του αριθμού των επισκεπτών.
Αυτό θα σήμαινε περισσότερη καθαριότητα. Περισσότερη οργάνωση. Περισσότερες θέσεις εργασίας. Περισσότερη ευθύνη.
Αυτό που δεν χρειάζεται η Αθήνα είναι μια ακαδημαϊκή, θεωρητική προσέγγιση που αντιμετωπίζει την πόλη σαν άσκηση επί χάρτου. Η Αθήνα δεν διοικείται με συνθήματα. Δεν διοικείται με γενικόλογες αναφορές στον «υπερτουρισμό». Δεν διοικείται με τη λογική ότι επειδή υπάρχει πίεση, άρα πρέπει να εκπέμψουμε προς τα έξω ένα μήνυμα ανάσχεσης.
Η εφαρμοσμένη πολιτική είναι κάτι πολύ πιο δύσκολο. Θέλει σχέδιο, αριθμούς, προτεραιότητες, συνεργασίες, καθημερινή δουλειά και κατανόηση της πραγματικής οικονομίας.
Ιδίως τώρα, που οι διεθνείς εξελίξεις έχουν ήδη προκαλέσει ανησυχία στον τουριστικό κλάδο. Οι επιπτώσεις της κρίσης γύρω από το Ιράν έχουν επηρεάσει ταξιδιωτικές αποφάσεις, αεροπορικές μετακινήσεις και την ψυχολογία των επισκεπτών σε ευρύτερη περιοχή. Σε τέτοιες περιόδους, μια χώρα και μια πρωτεύουσα δεν παίζουν με την εικόνα τους.
Αντιθέτως, την προστατεύουν.
Η Αθήνα δεν χρειάζεται λιγότερη αυτοπεποίθηση. Χρειάζεται καλύτερη διοίκηση. Και ο δήμαρχός της δεν πρέπει να είναι ο πρώτος που θα τη μικραίνει στα μάτια του κόσμου. Πρέπει να είναι ο πρώτος που θα τη στηρίζει, θα τη διεκδικεί, θα τη βελτιώνει και θα την υπερασπίζεται. Με σχέδιο. Με σοβαρότητα. Και με επίγνωση ότι κάθε διεθνής δήλωση για την Αθήνα δεν αφορά μόνο μια πολιτική αντιπαράθεση. Αφορά την εικόνα της χώρας, την οικονομία της πόλης και την καθημερινότητα χιλιάδων ανθρώπων που ζουν από αυτήν.
