Τρεις φορές έχει έρθει στην Ελλάδα το Final Four της κορυφαίας ευρωπαϊκής διασυλλογικής διοργάνωσης μπάσκετ. Το 1993 στο Στάδιο Ειρήνης και Φιλίας, το 2000 στο PAOK Sports Arena της Θεσσαλονίκης και το 2007 στο ΟΑΚΑ. Τρεις διοργανώσεις, τρεις διαφορετικές ιστορίες, δύο ελληνικές κατακτήσεις και μια τελευταία φορά που έμεινε χαραγμένη στη μνήμη: ο Παναθηναϊκός του Ζέλικο Ομπράντοβιτς, μπροστά σε ένα καταπράσινο ΟΑΚΑ, νίκησε την ΤΣΣΚΑ Μόσχας με 93-91 και ανέβηκε ξανά στην κορυφή της Ευρώπης.
Η Ελλάδα δεν υπήρξε ποτέ απλώς μια χώρα που αγαπούσε το μπάσκετ. Υπήρξε μια χώρα που το έζησε με πάθος, που γέμισε γήπεδα, που μετέτρεψε ευρωπαϊκούς τελικούς σε εθνικές βραδιές και που είδε τις ομάδες της να αλλάζουν το βάρος του αθλήματος στην ήπειρο.
Τα Final Four που έγιναν σε ελληνικό έδαφος είναι κομμάτια αυτής της ιστορίας. Το πρώτο, το 1993, είχε ελληνική παρουσία με τον ΠΑΟΚ και ευρωπαϊκή έκπληξη με τη Λιμόζ. Το δεύτερο, το 2000, στη Θεσσαλονίκη, είχε ελληνική στέψη με τον Παναθηναϊκό. Το τρίτο, το 2007, στην Αθήνα, είχε όλα τα συστατικά μιας μυθικής μπασκετικής βραδιάς: γεμάτο ΟΑΚΑ, τρομερή ατμόσφαιρα, δύο μεγάλους προπονητές, τεράστιους παίκτες και έναν τελικό που κρίθηκε στις λεπτομέρειες. Η διοργάνωση του 2007 έγινε στις 4-6 Μαΐου στο Olympic Indoor Hall του ΟΑΚΑ και ήταν η τελευταία φορά που η Ελλάδα φιλοξένησε Final Four της EuroLeague.
1993: Το πρώτο Final Four στην Ελλάδα και η μεγάλη έκπληξη της Λιμόζ
Η πρώτη φορά που το Final Four ήρθε στην Ελλάδα ήταν το 1993, στο Στάδιο Ειρήνης και Φιλίας. Ήταν μια διοργάνωση με έντονο ελληνικό ενδιαφέρον, καθώς ο ΠΑΟΚ βρέθηκε ανάμεσα στις τέσσερις κορυφαίες ομάδες της Ευρώπης, μαζί με τη Ρεάλ Μαδρίτης, την Μπένετον Τρεβίζο και τη Λιμόζ.
Στον πρώτο ημιτελικό, η Λιμόζ νίκησε τη Ρεάλ Μαδρίτης με 62-52. Ήταν ένα αποτέλεσμα που έδειχνε από νωρίς ότι η γαλλική ομάδα δεν είχε ταξιδέψει στην Αθήνα απλώς για να συμμετάσχει, αλλά για να διεκδικήσει το τρόπαιο.
Στον δεύτερο ημιτελικό, ο ΠΑΟΚ έφτασε πολύ κοντά στην πρόκριση στον τελικό, όμως ηττήθηκε από την Μπένετον Τρεβίζο με 79-77. Ήταν ένα παιχνίδι που κρίθηκε στις λεπτομέρειες και άφησε στην ομάδα της Θεσσαλονίκης την πίκρα της χαμένης ευκαιρίας.
Στον μικρό τελικό, ο ΠΑΟΚ αντέδρασε και νίκησε τη Ρεάλ Μαδρίτης με 76-70, κατακτώντας την τρίτη θέση της διοργάνωσης. Στον μεγάλο τελικό, η Λιμόζ ολοκλήρωσε την υπέρβαση, νικώντας την Μπένετον Τρεβίζο με 59-55 και κατακτώντας το πρώτο ευρωπαϊκό τρόπαιο της ιστορίας της. Ήταν επίσης η πρώτη φορά που γαλλική ομάδα ανέβαινε στην κορυφή της Ευρώπης.
Το Final Four του 1993 έμεινε στην ιστορία ως η διοργάνωση της άμυνας, της έκπληξης και της χαμηλής παραγωγικότητας. Δεν ήταν ένα Final Four θεάματος με τη σημερινή έννοια. Ήταν όμως μια διοργάνωση που έδειξε ότι σε ένα τέτοιο ραντεβού δεν κερδίζει πάντα το πιο λαμπερό ρόστερ, αλλά η ομάδα που μπορεί να αντέξει περισσότερο στην πίεση.
2000: Η Θεσσαλονίκη, το «Παλατάκι» και το δεύτερο αστέρι του Παναθηναϊκού
Επτά χρόνια μετά, το Final Four επέστρεψε στην Ελλάδα. Αυτή τη φορά όχι στην Αθήνα, αλλά στη Θεσσαλονίκη, στο PAOK Sports Arena. Η διοργάνωση έγινε από τις 18 έως τις 20 Απριλίου 2000 και είχε ελληνικό θριαμβευτή: τον Παναθηναϊκό.
Οι τέσσερις ομάδες που έφτασαν στο Final Four ήταν η Μπαρτσελόνα, η Μακάμπι Τελ Αβίβ, η Εφές Πίλσεν και ο Παναθηναϊκός. Στον πρώτο ημιτελικό, η Μακάμπι νίκησε την Μπαρτσελόνα με 65-51. Στον δεύτερο ημιτελικό, ο Παναθηναϊκός επικράτησε της Εφές Πίλσεν με 81-71 και πήρε το εισιτήριο για τον τελικό.
Στον μικρό τελικό, η Εφές Πίλσεν νίκησε την Μπαρτσελόνα με 75-69 και πήρε την τρίτη θέση. Στον τελικό, ο Παναθηναϊκός αντιμετώπισε τη Μακάμπι Τελ Αβίβ και νίκησε με 73-67, κατακτώντας το δεύτερο ευρωπαϊκό τρόπαιο της ιστορίας του.
Εκείνη η διοργάνωση είχε ξεχωριστή σημασία για τον Παναθηναϊκό. Ήταν η πρώτη σεζόν του Ζέλικο Ομπράντοβιτς στον πάγκο της ομάδας και η κατάκτηση του τροπαίου στη Θεσσαλονίκη έγινε η αρχή μιας ολόκληρης εποχής. Ο Παναθηναϊκός δεν ήταν πια απλώς μια ομάδα που είχε πάρει την Ευρωλίγκα το 1996 στο Παρίσι. Γινόταν σταδιακά μια ευρωπαϊκή δύναμη με συνέχεια, βάθος και προσωπικότητα.
MVP του Final Four αναδείχθηκε ο Ζέλικο Ρέμπρατσα. Δίπλα του, παίκτες όπως ο Ντέγιαν Μποντιρόγκα, ο Όντεντ Κάτας και ο Φραγκίσκος Αλβέρτης έβαλαν τη δική τους υπογραφή σε μια κατάκτηση που άλλαξε επίπεδο στον Παναθηναϊκό και επιβεβαίωσε ότι η ομάδα των αδελφών Γιαννακόπουλων είχε μπει για τα καλά στην ελίτ της Ευρώπης.
2007: Η τελευταία φορά που το Final Four έγινε στην Ελλάδα
Η τελευταία φορά που η Ελλάδα φιλοξένησε Final Four ήταν το 2007. Η διοργάνωση έγινε στο ΟΑΚΑ, στην Αθήνα, από τις 4 έως τις 6 Μαΐου. Οι τέσσερις ομάδες ήταν ο Παναθηναϊκός, η ΤΣΣΚΑ Μόσχας, η Ταού Κεράμικα και η Ουνικάχα Μάλαγα.
Από την πρώτη ημέρα φάνηκε ότι το Final Four της Αθήνας θα ήταν διοργάνωση υψηλής έντασης. Στον πρώτο ημιτελικό, η ΤΣΣΚΑ Μόσχας νίκησε την Ουνικάχα Μάλαγα με 62-50. Η ρωσική ομάδα, πρωταθλήτρια Ευρώπης την προηγούμενη χρονιά, έδειξε τη δύναμή της στην άμυνα και πήρε την πρόκριση στον τελικό.
Στον δεύτερο ημιτελικό, ο Παναθηναϊκός νίκησε την Ταού Κεράμικα με 67-53. Η ομάδα του Ομπράντοβιτς μπήκε από την αρχή μπροστά στο σκορ, έλεγξε τον ρυθμό και πήρε την πρόκριση μέσα σε αποθέωση από χιλιάδες φίλους της στις εξέδρες του ΟΑΚΑ. Ο Μάικ Μπατίστ είχε 15 πόντους και 12 ριμπάουντ, ενώ ο Σάνι Μπετσίροβιτς πρόσθεσε επίσης 15 πόντους.
Στον μικρό τελικό, η Ουνικάχα Μάλαγα νίκησε την Ταού Κεράμικα με 76-74 και κατέκτησε την τρίτη θέση. Όμως όλα τα βλέμματα ήταν ήδη στραμμένα στον μεγάλο τελικό: Παναθηναϊκός εναντίον ΤΣΣΚΑ Μόσχας. Ομπράντοβιτς εναντίον Μεσίνα. Διαμαντίδης, Σισκάουσκας, Μπατίστ, Τομάσεβιτς και Αλβέρτης απέναντι στον Παπαλουκά, τον Λάνγκντον, τον Σμόντις, τον Χόλντεν και μια ομάδα φτιαγμένη για να κυριαρχεί.
Ο τελικός Παναθηναϊκός – ΤΣΣΚΑ: Μια βραδιά που έκοβε την ανάσα
Στις 6 Μαΐου 2007, το ΟΑΚΑ έζησε μια από τις πιο δυνατές βραδιές της ιστορίας του. Ο Παναθηναϊκός αντιμετώπισε την ΤΣΣΚΑ Μόσχας στον τελικό και νίκησε με 93-91, κατακτώντας το τέταρτο ευρωπαϊκό τρόπαιο της ιστορίας του. Τα δεκάλεπτα ήταν 18-17, 46-36, 65-57 και 93-91.
Το παιχνίδι είχε όλα όσα μπορεί να ζητήσει κανείς από έναν τελικό. Ο Παναθηναϊκός έπαιξε με αυτοπεποίθηση, πήρε προβάδισμα, έδειχνε να έχει τον έλεγχο, όμως η ΤΣΣΚΑ δεν λύγισε ποτέ. Η ομάδα του Έτορε Μεσίνα επέστρεψε στο τελευταίο δεκάλεπτο, πίεσε μέχρι τέλους και μετέτρεψε το φινάλε σε θρίλερ.
Ο Παναθηναϊκός όμως είχε λύσεις από παντού. Ο Ραμούνας Σισκάουσκας ήταν εντυπωσιακός με 20 πόντους. Ο Ντέγιαν Τομάσεβιτς έδωσε 16 πόντους. Ο Δημήτρης Διαμαντίδης, που αναδείχθηκε MVP του Final Four, είχε 15 πόντους και ηγετική παρουσία. Ο Μάικ Μπατίστ πρόσθεσε 12, ο Μίλος Βούγιανιτς άλλους 12, ο Νίκος Χατζηβρέττας 10, ενώ σκόραραν επίσης ο Σάνι Μπετσίροβιτς με 6 και ο Δήμος Ντικούδης με 2. Στο ρόστερ εκείνης της βραδιάς ήταν ακόμη ο αρχηγός Φραγκίσκος Αλβέρτης, ο Τόνι Ντελκ και ο Κώστας Τσαρτσαρής.
Απέναντί τους, η ΤΣΣΚΑ είχε σε μεγάλη βραδιά τον Θοδωρή Παπαλουκά, ο οποίος πέτυχε 23 πόντους. Ο Ματίας Σμόντις είχε 18, ο Τράιαν Λάνγκντον 16 και ο Τζέι Αρ Χόλντεν 11. Ήταν μια ομάδα γεμάτη ποιότητα, εμπειρία και προσωπικότητες. Γι’ αυτό και η νίκη του Παναθηναϊκού είχε ακόμη μεγαλύτερο βάρος.
Το ΟΑΚΑ ήταν κατάμεστο και ουσιαστικά μετατράπηκε σε μια τεράστια πράσινη εξέδρα. Η EuroLeague περιγράφει εκείνη την εικόνα ως ένα sold-out γήπεδο γεμάτο φίλους του Παναθηναϊκού, με την ομάδα να επιστρέφει σε τελικό για πρώτη φορά μετά την κατάκτηση του 2002 στην Μπολόνια.
Δεν ήταν απλώς μια νίκη. Ήταν μια στιγμή ταύτισης μιας ομάδας με τον κόσμο της. Ο Παναθηναϊκός έπαιζε στην έδρα του, μπροστά στους ανθρώπους του, σε μια βραδιά που έμοιαζε από την αρχή ως το τέλος με γιορτή. Αλλά μια γιορτή που έπρεπε να κερδηθεί μέσα στο παρκέ, απέναντι στην τότε πρωταθλήτρια Ευρώπης.
Ο Ομπράντοβιτς, οι Γιαννακόπουλοι και μια ομάδα-σύμβολο
Στον πάγκο του Παναθηναϊκού βρισκόταν ο Ζέλικο Ομπράντοβιτς, ο άνθρωπος που είχε ήδη αλλάξει την ιστορία του συλλόγου. Με το τρόπαιο του 2007, ο Ομπράντοβιτς έφτασε τους έξι ευρωπαϊκούς τίτλους στην καριέρα του και έγινε ο πιο επιτυχημένος προπονητής στην ιστορία της διοργάνωσης. Εκείνη τη σεζόν αναδείχθηκε επίσης προπονητής της χρονιάς στη EuroLeague.
Στη διοίκηση του Παναθηναϊκού βρίσκονταν ο Παύλος και ο Θανάσης Γιαννακόπουλος, οι άνθρωποι που συνέδεσαν το όνομά τους με τη μεταμόρφωση της ομάδας σε ευρωπαϊκή υπερδύναμη. Ο Παύλος Γιαννακόπουλος είχε αναλάβει κομβικό ρόλο στον σύλλογο από το 1987, ενώ μαζί με τον αδελφό του Θανάση σφράγισαν μια ολόκληρη εποχή επιτυχιών. Η ίδια η ΚΑΕ Παναθηναϊκός αναφέρει ότι υπό την ηγεσία του Παύλου Γιαννακόπουλου ο σύλλογος ανέβηκε έξι φορές στην κορυφή της Ευρώπης.
Το 2007 ήταν, με έναν τρόπο, η απόλυτη δικαίωση αυτού του οικοδομήματος. Δεν ήταν μόνο το μπάτζετ ή τα ονόματα. Ήταν η σταθερότητα, η συνέχεια, η επιμονή στη λεπτομέρεια, η σχέση προπονητή, διοίκησης, παικτών και κόσμου. Ο Παναθηναϊκός εκείνης της περιόδου είχε βάθος, ισορροπία και προσωπικότητες που μπορούσαν να κρίνουν μεγάλα παιχνίδια.
Ο Φραγκίσκος Αλβέρτης, αρχηγός και σύμβολο του συλλόγου, σήκωσε το τρόπαιο σε μια εικόνα που έμεινε στην ιστορία. Για τον ίδιο ήταν το πέμπτο ευρωπαϊκό τρόπαιο με τον Παναθηναϊκό. Για τον Διαμαντίδη, ήταν η βραδιά που επιβεβαίωσε ότι είχε περάσει πια στο επίπεδο των μεγάλων ηγετών του ευρωπαϊκού μπάσκετ. Για τον Ομπράντοβιτς, ήταν ακόμη ένα κεφάλαιο σε μια αυτοκρατορία που συνέχιζε να γράφεται.
Γιατί το 2007 έμεινε τόσο έντονα στη μνήμη
Το Final Four του 2007 δεν έμεινε στη μνήμη μόνο επειδή ο Παναθηναϊκός κατέκτησε το τρόπαιο. Έμεινε γιατί συνέβη στην Αθήνα, σε μια εποχή που το ελληνικό μπάσκετ είχε αυτοπεποίθηση, διεθνές κύρος και ομάδες που πρωταγωνιστούσαν.
Ήταν η τελευταία φορά που το Final Four ήρθε στην Ελλάδα. Ήταν επίσης μια από τις σπάνιες περιπτώσεις όπου μια ομάδα κατέκτησε την Ευρώπη μπροστά στο κοινό της, μέσα σε μια ατμόσφαιρα που έμοιαζε περισσότερο με ιστορικό γεγονός παρά με απλό αθλητικό τελικό.
Το 93-91 απέναντι στην ΤΣΣΚΑ Μόσχας δεν ήταν ένα εύκολο σκορ. Ήταν ένα σκορ αγωνίας. Ένα σκορ που θυμίζει πόσο κοντά ήταν η γραμμή ανάμεσα στον θρίαμβο και την απογοήτευση. Ο Παναθηναϊκός χρειάστηκε κάθε κατοχή, κάθε άμυνα, κάθε μεγάλη απόφαση των παικτών του για να φτάσει μέχρι το τέλος.
Γι’ αυτό και εκείνη η βραδιά παραμένει σημείο αναφοράς. Για τον Παναθηναϊκό, ήταν το τέταρτο αστέρι. Για το ελληνικό μπάσκετ, ήταν ακόμη μια απόδειξη ότι μπορούσε να βρίσκεται στο κέντρο της Ευρώπης. Για τους φιλάθλους που βρέθηκαν στο ΟΑΚΑ, ήταν μια ανάμνηση ζωής.
Από το ΣΕΦ του 1993 μέχρι τη Θεσσαλονίκη του 2000 και το ΟΑΚΑ του 2007, τα Final Four στην Ελλάδα έγραψαν τη δική τους διαδρομή. Με ήττες που πόνεσαν, νίκες που απογείωσαν και τίτλους που έγιναν κομμάτι της συλλογικής μνήμης. Και αν υπάρχει μια εικόνα που συμπυκνώνει αυτή την ιστορία, είναι εκείνη του 2007: ο Παναθηναϊκός στην κορυφή, ο Αλβέρτης με το τρόπαιο, ο Διαμαντίδης MVP, ο Ομπράντοβιτς στον πάγκο, οι Γιαννακόπουλοι στη διοίκηση και το ΟΑΚΑ να ζει μια από τις μεγαλύτερες γιορτές που γνώρισε ποτέ το ευρωπαϊκό μπάσκετ.
