Στη δημόσια σφαίρα, η συζήτηση για τις συντάξεις εγκλωβίζεται συχνά μεταξύ δύο στείρων πόλων. Του δημοσιονομικού λαϊκισμού που υπόσχεται μη βιώσιμες παροχές και της λογιστικής ακαμψίας που αντιμετωπίζει τη συνταξιοδοτική δαπάνη αποκλειστικά ως «βαρίδι» για το ΑΕΠ. Ως Κόμμα των Συνταξιούχων, ιδρυθήκαμε για να εισαγάγουμε μια τρίτη, ορθολογική και αμιγώς τεχνοκρατική διάσταση στην εξίσωση αυτή.
Η θέση μας είναι σαφής. Η σύνταξη δεν είναι προνοιακό επίδομα, ούτε προϊόν κρατικής ελεημοσύνης. Είναι η εκκαθάριση μιας μακροχρόνιας επενδυτικής σχέσης μεταξύ του εργαζομένου και του Κράτους.
Ας μιλήσουμε με όρους οικονομικής πραγματικότητας. Η κοινότητα των συνταξιούχων στην Ελλάδα δεν είναι μια παθητική ομάδα καταναλωτών. Αντιπροσωπεύει ένα κρίσιμο μέγεθος της εγχώριας ζήτησης. Οποιαδήποτε βίαιη ή οριζόντια μείωση της αγοραστικής δύναμης των συνταξιούχων μεταφράζεται άμεσα σε μείωση της κατανάλωσης, επηρεάζοντας τον ΦΠΑ, τον τζίρο των μικρομεσαίων επιχειρήσεων και, τελικά, τους ρυθμούς ανάπτυξης.
Επιπλέον, στην ελληνική κοινωνική δομή, η σύνταξη συχνά λειτουργεί ως άτυπο δίχτυ ασφαλείας για ολόκληρη την οικογένεια, χρηματοδοτώντας έμμεσα την ανεργία των νέων ή τις στεγαστικές ανάγκες των παιδιών. Η απομείωση των συντάξεων, επομένως, αυξάνει την πίεση στο προνοιακό σκέλος του προϋπολογισμού, δημιουργώντας έναν φαύλο κύκλο ελλειμμάτων.
Οι αλλεπάλληλες νομοθετικές παρεμβάσεις της τελευταίας δεκαετίας εστίασαν σχεδόν αποκλειστικά στη μείωση των δαπανών, αγνοώντας τις διαρθρωτικές αλλαγές . Το αποτέλεσμα ήταν η πλήρης αποδόμηση της ανταποδοτικότητας.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα τεχνοκρατικού παραλογισμού αποτελεί η Εισφορά Αλληλεγγύης Συνταξιούχων (ΕΑΣ). Η ΕΑΣ, όπως εφαρμόζεται, λειτουργεί ως ένας “πνιγηρός” φόρος επί του εισοδήματος που έχει ήδη φορολογηθεί, τιμωρώντας όσους εργάστηκαν περισσότερα χρόνια ή κατέβαλαν υψηλότερες εισφορές.
Η επικείμενη κρίση της ΕΑΣ στο Ελεγκτικό Συνέδριο αναδεικνύει την ανάγκη για ριζική αναδιάρθρωσή της. Η θέση μας, η οποία βασίζεται σε αρχές αναλογικότητας, είναι ότι η εισφορά πρέπει να επιβάλλεται κλιμακωτά μόνο στο ποσό που υπερβαίνει το κατώφλι των 1.468 ευρώ, και όχι στο σύνολο της σύνταξης. Οποιαδήποτε άλλη εφαρμογή παραβιάζει την αρχή της ισότητας στα δημόσια βάρη και αποθαρρύνει την ασφάλιση στον εργάσιμο βίο.
Η πρότασή μας για ένα βιώσιμο μοντέλο
Δεν ζητάμε παροχές που θα τινάξουν στον αέρα τα δημόσια οικονομικά. Απαιτούμε δικαιοσύνη μέσω τεχνοκρατικής ευστάθειας.
- Αποκατάσταση της Ανταποδοτικότητας. Η σύνταξη πρέπει να αντικατοπτρίζει με ακρίβεια τις εισφορές που καταβλήθηκαν, προσαρμοσμένες στον πληθωρισμό και την αύξηση της παραγωγικότητας. Η νομοθεσία πρέπει να εγγυάται ότι ο ασφαλισμένος θα λάβει πίσω το κεφάλαιό του σε βάθος χρόνου.
- Διαφανής Διαχείριση Αποθεματικών. Τα αποθεματικά των ταμείων, συμπεριλαμβανομένου του ΑΚΑΓΕ, πρέπει να τυγχάνουν επαγγελματικής διαχείρισης (active asset management) με σκοπό τη μεγιστοποίηση των αποδόσεων εντός αποδεκτών πλαισίων ρίσκου, και όχι να χρησιμοποιούνται ως άτοκα δάνεια προς το Δημόσιο.
- Τιμαριθμική Προσαρμογή των Κλιμακίων. Είναι απαράδεκτο να αυξάνονται ονομαστικά οι συντάξεις λόγω πληθωρισμού, αλλά να μην αναπροσαρμόζονται τα φορολογικά κλιμάκια και τα όρια των εισφορών (όπως της ΕΑΣ), με αποτέλεσμα η πραγματική αγοραστική δύναμη να μειώνεται τελικά μέσω της φορολογικής “εξάντλησης” (bracket creep).
- Ψηφιοποίηση και Εκκαθάριση Εκκρεμοτήτων. Η καθυστέρηση στην έκδοση συντάξεων αποτελεί δήμευση περιουσίας. Απαιτούμε την πλήρη αυτοματοποίηση της διαδικασίας με χρήση των δεδομένων του συστήματος “Εργάνη”.
Το Κόμμα των Συνταξιούχων δεν είναι μια ομάδα πίεσης για βραχυπρόθεσμα οφέλη. Είναι ένας θεσμικός εταίρος που καταθέτει προτάσεις για τη μακροχρόνια βιωσιμότητα του κοινωνικοοικονομικού μοντέλου της χώρας.
Ένα δίκαιο και ανταποδοτικό ασφαλιστικό σύστημα είναι το ισχυρότερο κίνητρο για την καταπολέμηση της “μαύρης” εργασίας και της εισφοροδιαφυγής. Η αντιμετώπιση του συνταξιούχου με σεβασμό και οικονομική ορθολογικότητα δεν είναι δαπάνη· είναι επένδυση στην κοινωνική συνοχή και την οικονομική σταθερότητα της Ελλάδας.
του Γιάννη Παπαγεωργίου Προέδρου και Ιδρυτή του Κόμματος των Συνταξιούχων
