Ένας 21χρονος που δολοφονείται ανήμερα των γενεθλίων του, με μια εσκεμμένη πρόσκρουση, έξι πυροβολισμούς σε λιγότερο από ένα λεπτό και ένας δράστης που συνέχισε να χτυπά με κλωτσιές το θύμα του, φίλο και συνομήλικο του χαμένου παιδιού του, ακόμα και όταν εκείνο είχε καταρρεύσει αιμόφυρτο στην άσφαλτο.
Η ιδιαιτερότητα, όμως, δεν αφορά το θύμα, αφού δυστυχώς η μόνη χρονιά που τόσο στην Ελλάδα όσο και στο σύνολο της ΕΕ σημειώθηκε μια τεράστια πτώση, της τάξεως του 17%, στους θανάτους από τροχαία, ήταν το 2020, δηλαδή την χρονιά της πανδημίας του Covid-19 όπου οι περιορισμοί στις μετακινήσεις των πολιτών, είχαν και αυτό ως απότοκο. Η ιδιαιτερότητα αφορά τον δολοφόνο, που ανίκανος να διαχειριστεί τις δικές του ευθύνες έκανε ‘αντιμετάθεση της ενοχής’ κι άνοιξε ιδίως στην Κρήτη, ένα πολύ επικίνδυνο μονοπάτι.
Η «αντιμετάθεση της ενοχής» είναι ένας ψυχολογικός μηχανισμός άμυνας, γνωστός και ως «προβολή» ή «μετατόπιση», όπου ένα άτομο, αντί να αναλάβει την ευθύνη για τα δικά του λάθη, ή αρνητικές σκέψεις, τις αποδίδει σε κάποιον άλλον. Ο πρώτος που συστηματικά (αν και οι σπόροι μπορούν να βρεθούν στις αρχαίες ελληνικές τραγωδίες και στα Σαιξπηρικά έργα) το ανέδειξε ήταν o Freud όταν στις ‘’νευρο-ψυχώσεις της άμυνας” μελέτησε τις ασυνείδητες διεργασίες που κάνει ένας άνθρωπος (κατά την γνώμη μου και ολόκληρες συλλογικότητες, κάτι που και διατρέχει και στιγματίζει βαθιά την ιστορία) ώστε να επιτρέψει στο μυαλό του να βρει επαρκείς λύσεις για ενδοψυχικές συγκρούσεις που του προκαλούν ΄δυσβάσταχτο άλγος ή άγχος.
Ας δούμε πχ ποιο είναι το νησί που καθαρίζει το αίμα με αίμα, ποια είναι κουλτούρα που παρήγαγε τον φονιά. Είναι ο τόπος (ο οποίος έχει βέβαια κι άλλες πλευρές) στον οποίον ρίτσουαλ του ανερχόμενου ανδρισμού των νέων είναι η κατανάλωση αλκοόλ και το βιαστικό τιμόνι, είναι το νησί που την έχει πατήσει βαθιά αναπτύσσοντας έναν παθολογικο ναρκισσισμό όπου ο κάθε καημένος θαρρεί πως είναι ο καπετάν Μιχάλης και δυο φορές πιο σερνικό από τους υπολοίπους Έλληνες κι ας είναι θαμμένος με το κεφάλι στα σκατά της πιο βαθιάς διαπλοκής και παραδομένος στην κυρίαρχή κουλτούρα γιατί δεν έχει το σθένος (μα αυτό δεν θα ταν ‘αντριλίκι;) ν’ αντιδράσει.
Ας δούμε και το γενικό πλαίσιο Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας τα τροχαία δυστυχήματα αποτελούν την 1η αιτία θανάτου για τους νέους 15-29 ετών. Τα στοιχεία σοκάρουν και ταυτόχρονα κρούουν των κώδωνα του κινδύνου, αποδεικνύοντας ότι χρειάζεται ακόμα πάρα πολύ δουλειά στην κυκλοφοριακή παιδεία των νέων ανθρώπων που σύντομα θα πιάσουν τιμόνι σύμφωνα με ιστοσελίδα που ασχολείται με το αυτοκίνητο…
Κι ας δούμε κι άλλα ρεπορτάζ: Ούτε σε εμπόλεμη χώρα τόσες απώλειες ανθρώπινων ζωών, σε τόσο σύντομο χρονικό διάστημα. Κι όμως η Ελλάδα το κατάφερε κι αυτό! Σύμφωνα με στοιχεία που δημοσίευσε η Τροχαία στη χώρα μας τους πρώτους δέκα μήνες του έτους 2023 σημειώθηκαν 492 τροχαία με 518 νεκρούς. Η τραγική βέβαια κατάσταση που επικρατεί στους δρόμους μας, δεν είναι μονάχα ελληνικό φαινόμενο. Το 2023, συνολικά 20.400 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους σε τροχαία δυστυχήματα σε ολόκληρη την ΕΕ, αν και προσπαθούμε και το καταφέρνουμε και εκεί να καπαρώσουμε μία ακόμη αρνητική πρωτιά με εμβληματικούς τους δρόμους «τσι Κρήτης»…
Το μοιραίο βράδυ του 2023 δυο 17χρονοι φίλοι με τις ευλογίες των γονιών τους, με τις αβλεψίες των καταστηματαρχών, με την ανοχή της τροχαίας που δεν είναι δα και μαλάκες να κάνουν αλκοτέστ στην παραλιακή του Ηρακλείου προσβάλοντας “τσι φαμίλιες’” και τις ικανότητες των κοπελιών τους, βγήκαν, ήπιαν μέχρι λιποθυμίας και προσέκρουσαν στην κολώνα ενός από τους φονικότερους δρόμους στην χώρα. Με αυτοκίνητο άλλου, επίσης ανήλικου φίλου.
Κι όταν ήρθε η ώρα της επιστροφής, ο γιος του 54χρονου ήταν σε τέτοια κατάσταση μέθης που σύμφωνα με το τότε ρεπορτάζ αδυνατούσε να οδηγήσει, όπως και ο ιδιοκτήτης του οχήματος και τ’ ανέλαβε ο τραγικός Νικήτας, όντας σε ελαφρώς καλύτερη κατάσταση, οδηγώντας το πάνω στην κολώνα. Ο (βιολογικός) μοναχογιός λοιπόν ήταν αφύλακτος ως κοπέλι, αρκετά άντρας να αναμετρηθεί ως κριτήκαρος με τον χάρο και να τον ξεγελάσει. Ε δεν τον ξεγέλασε. Θνητοί είστε όσο κι εμείς. Μονάχα πιο λοβοτομημένοι.
Αντ’ αυτού ήταν ο πατέρας που επέλεξε να ξεγελάσει, τόσο δειλά μ’ άλλα λόγια βολεψιάρικα τον εαυτό του. ο ένοχος ήταν ο παιδικός φίλος που κατ’ αυτόν οδήγησε τον δικό του γιο στον θάνατο, εγκλωβίζοντας υπό την αδιαφορία κι ανοχή των αρχών που ‘κουλτουροποιούν’ την παραβατική συμπεριφορά «αφού είναι μωρέ ζήτημα κουλτούρας, θα περασει» με την εγκληματική δράση του «τον Νικήστρατο και την οικογένειά του σε μια κατάσταση διαρκούς φόβου», όπως δήλωσε η δικηγόρος της οικογένειας, Αλεξάνδρα Σπανάκη. Και το θύμα δεν έφυγε, θεωρώντας πως έτσι θα ξεσπούσε το άσβεστο μίσος του φονιά στ’ αδέρφια του τα οποία είχε ήδη πυροβολήσει σε άλλο περιστατικό επίθεσης.
Στην ψυχοπαθολογία της καθημερινής ζωής (1901), ο Freud πάλι πραγματευόταν τις παραπραξίες, τα μικρά γεγονότα της καθημερινότητας όπως οι γλωσσικές εκφορές, που αποκαλύπτουν ακόμη κι ερέβη. Η αφήγηση του φονιά για τον θάνατο του γιού του νομίζω το φέρνει στην επιφάνεια. Όπως και η ομιλία της μάνας στο περίφημο βίντεο για την προχθεσινή;; επέτειο του τροχαίου που θα ’πρεπε να κινητοποιήσει από μόνο του τις ‘ραχάτικες’ αρχές και αστυνομικούς ανεκπαίδευτους που πολλοί θεωρούν έτσι κι αλλιώς την Κρήτη ‘δυσμενή μετάθεσή’. Και δυστυχώς το ίδιο συμβαίνει και με τα σχόλια που τον ηρωοποιούν. Μια κοινωνία ανίκανη να δει το πλαίσιο γιατί θα της επέβαλλε να κοιταχτεί στον καθρέφτη. Κι ένας άνθρωπος διπλά αποκτηνωμένος γιατί έδωσε σε γονείς φίλους τον ίδιον πόνο που ‘χει αυτός δοκιμάσει, μόνο και μόνο για να χαροκαούν και τούτοι.
Κρήτη μου (όντως) όμορφο νησί, σ’ έναν έτσι κι αλλιώς άσχημο κόσμο, πόση ασχήμια κρύβεις…
Ελένη Καρασαββίδου
