Σε κάθε ομάδα, μικρή ή μεγάλη, υπάρχει ένας άνθρωπος που μπορεί να γίνει ο σημαντικότερος παράγοντας επιτυχίας ή αποτυχίας.
Δεν είναι απαραίτητα ο πιο άπειρος, δεν είναι ο πιο αδύναμος και συνήθως δεν είναι αυτός που κάνει τα περισσότερα λάθη. Είναι εκείνος που έχει σταματήσει να μαθαίνει. Ο άνθρωπος που πιστεύει ότι γνωρίζει ήδη τις απαντήσεις, πριν ακόμη ακούσει τις ερωτήσεις.
Στην επαγγελματική ζωή, στην εκπαίδευση, στις επιχειρήσεις, ακόμη και στις προσωπικές μας σχέσεις, η βεβαιότητα μπορεί να αποδειχθεί πιο επικίνδυνη από την άγνοια. Ο άνθρωπος που γνωρίζει ότι δεν ξέρει κάτι, θα ρωτήσει, θα ακούσει, θα αναζητήσει περισσότερες πληροφορίες. Αντίθετα, εκείνος που είναι απόλυτα βέβαιος για τον εαυτό του σπάνια αισθάνεται την ανάγκη να επιβεβαιώσει ότι έχει δίκιο.
Η ψυχολογία έχει μελετήσει εκτενώς αυτό το φαινόμενο. Όσο περισσότερο πιστεύουμε ότι κατανοούμε μια κατάσταση, τόσο λιγότερο αναζητούμε πληροφορίες που θα μπορούσαν να διαψεύσουν την άποψή μας και εκεί αρχίζουν τα προβλήματα. Οι περισσότερες λανθασμένες αποφάσεις δεν προκύπτουν επειδή οι άνθρωποι δεν είχαν αρκετές πληροφορίες αλλά προκύπτουν επειδή σταμάτησαν να τις αναζητούν. Οι καλύτεροι επαγγελματίες που έχω συναντήσει δεν ήταν εκείνοι που απαντούσαν πιο γρήγορα, ήταν εκείνοι που συνέχιζαν να κάνουν ερωτήσεις. Άκουγαν περισσότερο από όσο μιλούσαν, παρατηρούσαν πριν καταλήξουν σε συμπεράσματα και, ίσως το σημαντικότερο, δεν φοβούνταν να αλλάξουν γνώμη όταν εμφανίζονταν νέα δεδομένα. Αυτό δεν είναι ένδειξη αδυναμίας, είναι ένδειξη ωριμότητας.
Συχνά ταυτίζουμε την ηγεσία με τη βεβαιότητα. Περιμένουμε από έναν ηγέτη να έχει όλες τις απαντήσεις. Ίσως όμως αυτό να είναι ένα από τα μεγαλύτερα λάθη μας. Ο πραγματικά αποτελεσματικός ηγέτης δεν είναι εκείνος που μιλά πρώτος. Είναι εκείνος που καταλαβαίνει ότι καμία εμπειρία, κανένα πτυχίο και καμία προηγούμενη επιτυχία δεν εξασφαλίζουν ότι η επόμενη απόφαση θα είναι σωστή. Γι’ αυτό συνεχίζει να παρατηρεί συνεχίζει να ακούει συνεχίζει να αμφισβητεί ακόμη και τις δικές του βεβαιότητες. Η διαφορά ανάμεσα στην αυτοπεποίθηση και την υπερβολική αυτοπεποίθηση είναι μικρή, αλλά καθοριστική. Η πρώτη μας βοηθά να ενεργούμε, η δεύτερη μας εμποδίζει να μαθαίνουμε.
Σε έναν κόσμο που αλλάζει συνεχώς, η μεγαλύτερη επαγγελματική δεξιότητα ίσως να μην είναι η γνώση, ίσως να είναι η πνευματική ταπεινότητα.
Η ικανότητα να λες:
“Μπορεί να κάνω λάθος. Ας δω τα δεδομένα.”
Γιατί οι άνθρωποι που εξελίσσονται περισσότερο δεν είναι εκείνοι που πιστεύουν ότι τα ξέρουν όλα, είναι εκείνοι που παραμένουν αρκετά περίεργοι ώστε να συνεχίσουν να μαθαίνουν και τελικά, ο πιο επικίνδυνος άνθρωπος σε μια ομάδα δεν είναι αυτός που γνωρίζει λίγα, είναι αυτός που έχει πειστεί ότι δεν έχει πλέον τίποτα να μάθει.
