Ήταν η 2η μεγάλη Μεσαιωνική Εξέγερση στην Ευρώπη, μετά από κείνη των Ζηλωτών της Θεσσαλονίκης. Και ήταν Ιούνιος του 1381, όταν ο εξαιρετικά φυλασσόμενος από στρατό Πύργος του Λονδίνου γνώρισε την μοναδική παραβίαση της πολύχρονης ιστορίας του. Αντίπαλος δεν υπήρξε ένας εχθρικός στρατός αλλά οι εξεγερμένοι αγρότες κι εργάτες από το Κεντ και το Έσσεξ. Εξαντλημένοι/ες από τους δυσβάσταχτους κεφαλικούς φόρους που είχαν επιβληθεί ώστε να στηριχθεί η πολυτελής της αυλής μετά την καταστροφή που επέφερε ο “μαύρος θάνατος” τέσσερις δεκαετίες πριν βάδισαν ενάντια στον Ριχάρδο τον Β, αποκεφάλισαν τον αρχιεπίσκοπο του Καντέρμπουρι και άλλους αυλικούς αλλά δεν έφτασαν ποτέ ως τον Λευκό Πύργο όπου κρυβόταν ο βασιλιάς, εξαναγκάζοντάς τον όμως να διαπραγματευτεί μαζί τους. .
Ο Πύργος του Λονδίνου πολιορκήθηκε αρκετές φορές και ο έλεγχός του ήταν σημαντικός για τον έλεγχο της χώρας. Ο Πύργος χρησίμευσε ως έδρα της αυλης ως οπλοστάσιο, θησαυροφυλάκιο, θηριοτροφείο, έδρα του Βασιλικού Νομισματοκοπείου, των δημόσιων αρχείων και έδρα των Κοσμημάτων του Στέμματος της Αγγλίας. Από τις αρχές του 14ου αιώνα μέχρι τη βασιλεία του Καρόλου Β’ τον 17ο αιώνα, ο μονάρχης παραδοσιακά προετοιμαζόταν για αρκετές νύχτες στον Πύργο και ηγούνταν μιας πομπής από εκεί στο Αββαείο του Γουέστμινστερ για τη στέψη τους. Στα τέλη του 15ου αιώνα, Πρίγκιπες στον Πύργο στεγάζονταν στο κάστρο όταν εξαφανίζονταν μυστηριωδώς, θεωρούμενοι δολοφονημένοι, κάτι που ιστορικά δεν έχει λυθεί ακόμη. Υπό τους Τυδώρ κι έπειτα, ο Πύργος χρησιμοποιήθηκε λιγότερο ως βασιλική κατοικία και μετατράπηκε, με απόγειο της χρήσης του σε φυλακή κατά τον 16ο και ο 17ο αιώνα, όταν πολλές προσωπικότητες που είχαν περιέλθει σε δυσμένεια, όπως η Ελίζαμπεθ η 1η “φιλοξενήθηκαν” εκεί.
Η Εξέγερση των Χωρικών του 1381, ξεκίνησε στα νοτιοανατολικά της Αγγλίας και γρήγορα απέκτησε δυναμική. Μια δύναμη 10.000 απελπισμένων ανδρών και γυναικών, αποτελούμενη από εργάτες, ειδικευμένους τεχνίτες και αγρότες, βάδισε προς το Λονδίνο για να απαιτήσει τα κεφάλια εκείνων που κατηγορούσαν για τον φόρο ως προδοτών.
Παραδόξως, δεν κατηγόρησαν τον νεαρό Ριχάρδο Β΄ και σωστά αφού ήταν μόνο 14 ετών αλλά και δήλωσαν αφοσίωση στον βασιλιά τους, ενδεικτικό της δύναμης του θεσμού στο “νησί” για λόγους που δεν είναι της παρούσης
Ο 14χρονος Ριχάρδος, η μητέρα του και η αυλή τους κατέφυγαν στον Πύργο, κρυμμένοι στο παρεκκλήσι του Αγίου Ιωάννη, ενώ οι επαναστάτες λεηλατούσαν και έκαιγαν την πρωτεύουσα για δύο ημέρες.
Όταν ένας ηγέτης των επαναστατών, ο Wat Tyler, δολοφονήθηκε,ο έφηβος βασιλιάς φώναξε στο πλήθος «Δεν θα έχετε άλλον καπετάνιο εκτός από εμένα!» Οι επαναστάτες πίστευαν ότι τα αιτήματά τους θα ικανοποιούνταν από τον νέο τους πρωτοπαλίκαρο και διασκορπίστηκαν. Η εφευρετικότητα του Ριχάρδου είχε θριαμβεύσει, τα περισσότερα αιτήματα έμειναν ανολοκλήρωτα αλλά η “πανουργία” της ιστορίας θα “απαντούσε” 18 χρόνια αργότερα, όταν θα επέστρεφε ως αιχμάλωτος, πριν χάσει το στέμμα του από τον μελλοντικό Ερρίκο Δ’.
Η Εξέγερση των Χωρικών του 1381 ενέπνευσε μια πλούσια ιστορία ποίησης διαμαρτυρίας και μπαλάντων. Η διάσημη κραυγή στις συγκεντρώσεις της εποχής, «Όταν ο Αδάμ και η Εύα υπήρξαν -παραφράζω-, ποιοι ήταν τότε οι ευγενείς;» έδωσε τον τόνο για γενιές ριζοσπαστικής ποίησης, με κορυφαίο ίσως παράδειγμα το . «Η Εξέγερση των Χωρικών» του Φράνσις Γ. Λ. Άνταμς: Ένας έντονος, ρυθμικός φόρος τιμής στους χωρικούς και ιδιαίτερα στους Wat Tyler, Jack Straw, και John Ball, που τιμούσε τις “φλογερές” καρδιές και τις απεγνωσμένες ελπίδες των επαναστατών που πολέμησαν ενάντια στον «ψεύτη Βασιλιά».
Ελένη Καρασαββίδου
