Με αποκλεισμό επιπλέον θαλασσίων οδών του διεθνούς εμπορίου στη Μέση Ανατολή, που θα μπορούσαν να περιλαμβάνουν και την Ερυθρά Θάλασσα, απειλεί το Ιράν, στον απόηχο των νέων αμερικανικών επιθέσεων εναντίον του.
Οι Φρουροί της Επανάστασης είπαν πως τα Στενά του Ορμούζ θα μείνουν κλειστά μέχρι οι ΗΠΑ να σταματήσουν τις «επιθετικές ενέργειες», και απείλησαν να κλείσουν και άλλα κανάλια εξαγωγών πετρελαίου και αερίου στην ευρύτερη περιοχή. Υπενθυμίζεται πως η US CENTCOM ανακοίνωσε ότι είχε πραγματοποιήσει μια νέα σειρά πληγμάτων κατά του Ιράν, χρησιμοποιώντας drones, πολεμικά αεροσκάφη και πολεμικά πλοία. Σύμφωνα με τη CENTCOM, οι επιθέσεις το πρωί της Τετάρτης «υποβάθμισαν περαιτέρω τη δυνατότητα του Ιράν να επιτίθεται κατά εμπορικών πλοίων στα Στενά του Ορμούζ». Σημειώνεται πως ο Αμερικανός πρόεδρος Τραμπ έχει πει ότι μπορεί να χτυπήσει γέφυρες και σταθμούς ηλεκτροπαραγωγής του Ιράν την επόμενη εβδομάδα εάν οι Ιρανοί δεν επιστρέψουν στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων. Επίσης, επανέφερε τον ναυτικό αποκλεισμό στα λιμάνια του Ιράν.
Η αναζωπύρωση των εχθροπραξιών μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν τις τελευταίες ημέρες έχει φέρει εκ νέου στο προσκήνιο τη στρατηγική σημασία των Στενών του Ορμούζ για τη διεθνή οικονομία, προκαλώντας νέα άνοδο των τιμών του πετρελαίου.
Ο κίνδυνος για τη διεθνή αγορά ενέργειας
Εάν το Ιράν επιχειρήσει να κλιμακώσει τη σύγκρουση εξαπλώνοντάς την στην Ερυθρά Θάλασσα, πιθανότατα θα το κάνει μέσω των Χούθι της Υεμένης. Ένα κλείσιμο του Μπαμπ ελ Μαντέμπ – της «πύλης» στην Ερυθρά Θάλασσα- θα άνοιγε ένα νέο μέτωπο στην ενεργειακή κρίση, φέρνοντας και τη σύγκρουση σε μια νέα διάσταση, καθώς η Ερυθρά Θάλασσα αποτελεί κρίσιμη εναλλακτική οδό για το πετρέλαιο και άλλα προϊόντα από τον Κόλπο. Οποιαδήποτε σοβαρή αναταραχή στο Μπαμπ ελ Μαντέμπ θα έφερνε τον κόσμο αντιμέτωπο με το ενδεχόμενο να κλείσουν και οι δύο μεγάλες οδοί της περιοχής ταυτόχρονα: Αυτό θα προκαλούσε ακόμα μεγαλύτερο «σεισμό» στη διεθνή αγορά ενέργειας, αν λάβει υπόψιν κανείς τι συνέβη με τα Στενά του Ορμούζ.
Ενδεικτικά, η Σαουδική Αραβία αντέδρασε στη σύγκρουση στην περιοχή μεταφέροντας πάνω από το 70% των κανονικών ημερήσιων εξαγωγών αργού της στο Γιανμπού, λιμάνι της στην Ερυθρά Θάλασσα. Ο μέσος όρος των φορτίων από το Γιανμπού είναι περίπου 4 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως (bpd) τις τελευταίες εβδομάδες, σύμφωνα με δεδομένα από την Kpler και τη Signal Ocean, τη στιγμή που πέρυσι την ίδια περίοδο ήταν 973.000. Ο συνολικός όγκος του πετρελαίου που περνούσε από το Μπαμπ ελ Μαντέμπ τον Ιούνιο ήταν τα 7,4 bpd, δηλαδή περίπου το 7% της παγκόσμιας παραγωγής, σύμφωνα με την Kpler- πέρυσι ήταν 4,2 εκατ.
Η οδός αυτή είναι ζωτικής σημασίας για την αγορά ενέργειας, βοηθώντας στη συγκράτηση των τιμών του πετρελαίου. Οποιαδήποτε εκτεταμένη προσπάθεια των Χούθι να διαταράξουν τη ναυσιπλοΐα στην Ερυθρά Θάλασσα (περιλαμβανομένων πιθανών επιθέσεων σε πλοία ή λιμάνια) θα μπορούσε να αποτελέσει μεγάλο πρόβλημα.
Οι Χούθι
Οι Χούθι αναδείχτηκαν ως πόλο στρατιωτικής, πολιτικής και θρησκευτικής ισχύος στην Υεμένη τη δεκαετία του 1990, ερχόμενοι σε αντιπαράθεση με την κυβέρνηση της Σαναά. Ακολούθησε εμφύλιος πόλεμος εναντίον της διεθνώς αναγνωρισμένης και υποστηριζόμενης από τη Σαουδική Αραβία κυβέρνησης για πάνω από μια δεκαετία και επιθέσεις με πυραύλους και drones σε γειτονικές χώρες. Το 2022 είχε υπάρξει συνθήκη μεταξύ των εμπολέμων πλευρών, η οποία άντεχε μέχρι πρόσφατα, που η κυβέρνηση είπε ότι χτύπησε το αεροδρόμιο της Σαναά για να αποτρέψει την προσγείωση ιρανικού αεροπλάνου. Οι Χούθι είπαν ότι ευθυνόταν η Σαουδική Αραβία και εκτόξευσαν πυραύλους κατά του αεροδρομίου Αμπχά, στο νοτιοδυτικό τμήμα του βασιλείου.
Ένας ανώτερος αξιωματούχος των Χούθι, ο Μοχάμαντ Αλ Φαράχ, προειδοποίησε μέσω ιρανικών μέσων πως αν η κατάσταση συνεχίσει να κλιμακώνεται, θα κλείσει το Μπαμπ ελ Μαντέμπ.
Το Ιράν παρουσιάζει τους Χούθι ως μέρος του «Άξονα Αντίστασης», που περιλαμβάνει τη Χεζμπολάχ του Λιβάνου και σιιτικές πολιτοφυλακές στο Ιράκ. Οι Χούθι, πάντως, δεν αναγνωρίζουν τον ανώτατο ηγέτη του Ιράν ως θρησκευτική αρχή τους όπως το κάνουν η Χεζμπολάχ και οι πολιτοφυλακές στο Ιράκ.
Οι ΗΠΑ λένε πως το Ιράν έχει εξοπλίσει και εκπαιδεύσει τους Χούθι με τη βοήθεια της Χεζμπολάχ. Οι Χούθι αρνούνται πως είναι «αντιπρόσωποι» του Ιράν και ισχυρίζονται ότι αναπτύσσουν δικά τους όπλα.
Τι είχε συμβεί στο παρελθόν
Μετά τις τρομοκρατικές επιθέσεις της 7ης Οκτωβρίου από την παλαιστινιακή ισλαμιστική οργάνωση Χαμάς στο Ισραήλ και την ισραηλινή εκστρατεία που ακολούθησε στη Γάζα, οι Χούθι άρχισαν να εξαπολύουν επιθέσεις κατά του Ισραήλ και πλοίων στην Ερυθρά Θάλασσα, λέγοντας ότι το έκαναν για να στηρίξουν τους Παλαιστίνιους. Οι επιθέσεις προκάλεσαν σοβαρή διαταραχή στο διεθνές εμπόριο, καθώς ναυτιλιακές έστελναν τα πλοία τους σε άλλη, μεγαλύτερη διαδρομή, γύρω από την Αφρική.
Μια αμερικανική επιχείρηση υπό την ηγεσία των ΗΠΑ περιελάμβανε επανειλημμένες επιθέσεις κατά στόχων των Χούθι, ενώ σε εξέλιξη είναι στην περιοχή και η ευρωπαϊκή αμυντική επιχείρηση «Ασπίδες», όπου συμμετέχει με πολεμικά πλοία και η Ελλάδα. Οι επιθέσεις των Χούθι σταμάτησαν πλήρως με την κατάπαυση πυρός στη Γάζα.
Τον περασμένο μήνα οι Χούθι είπαν ότι θα απαγόρευαν σε πλοία που συνδέονται με το Ισραήλ να περνούν από την Ερυθρά Θάλασσα, ωστόσο η απειλή δεν υλοποιήθηκε ποτέ. Γενικότερα, αν και Χεζμπολάχ και οι πολιτοφυλακές στο Ιράν έχουν εμπλακεί στη σύγκρουση ΗΠΑ- Ισραήλ με το Ιράν, οι Χούθι δεν το έχουν κάνει, αν και η ηγεσία τους έχει πει ότι είναι «με το δάχτυλο στη σκανδάλη». Ιρανοί διοικητές έχουν προειδοποιήσει επανειλημμένα πως οι Χούθι ίσως μπουν στον πόλεμο – ωστόσο αυτοί έχουν περιοριστεί σε λίγες επιθέσεις με πυραύλους και drones κατά του Ισραήλ στα τέλη του Μαρτίου και στις αρχές του Απριλίου. Αυτό μπορεί να οφείλεται είτε στο ότι εξακολουθούν να παραμένουν «εφεδρεία» σε περίπτωση κλιμάκωσης, είτε στο ότι δεν θέλουν να μπουν στη σύγκρουση και να κλονίσουν την κατάπαυση πυρός που είναι σε ισχύ με τη Σαουδική Αραβία.
Με πληροφορίες από Reuters, BBC
