Στις 21 Οκτωβρίου 2015, η Ινδονησία προανήγγειλε ένα εξαιρετικά αμφιλεγόμενο μέτρο: τη δυνατότητα χημικού ευνουχισμού καταδικασμένων δραστών σεξουαλικών εγκλημάτων κατά παιδιών. Ο γενικός εισαγγελέας Χ. Μ. Πρασέτιο ανακοίνωσε ότι η κυβέρνηση είχε συμφωνήσει στην αυστηροποίηση των ποινών, ύστερα από υποθέσεις που είχαν συγκλονίσει την κοινή γνώμη. Η είδηση μεταδόθηκε διεθνώς από το Reuters.
Από την εξαγγελία στον νόμο
Ο πρόεδρος Τζόκο Ουιντόντο υπέγραψε τον Μάιο του 2016 επείγουσα νομοθετική ρύθμιση για την προστασία των παιδιών. Προέβλεπε αυστηρότερες ποινές, έως και ισόβια ή θανατική ποινή για συγκεκριμένες περιπτώσεις, καθώς και πρόσθετα μέτρα όπως χημικό ευνουχισμό, δημοσιοποίηση της ταυτότητας καταδικασμένων και ηλεκτρονική επιτήρηση. Επομένως, το 2015 ήταν το έτος της πολιτικής ανακοίνωσης και όχι της υπογραφής του μέτρου.
Τι σημαίνει χημικός ευνουχισμός
Πρόκειται για φαρμακευτική καταστολή της δράσης ή της παραγωγής ορμονών, με σκοπό τη μείωση της σεξουαλικής ορμής. Δεν ταυτίζεται με τη χειρουργική αφαίρεση των όρχεων. Η επίδραση μπορεί να υποχωρεί όταν διακόπτεται η αγωγή, αλλά η θεραπεία έχει δυνητικές παρενέργειες και απαιτεί ιατρική παρακολούθηση. Δεν εξαλείφει αυτομάτως την πιθανότητα σεξουαλικής βίας, η οποία δεν εξηγείται αποκλειστικά από την ορμονική επιθυμία.
Ποιες χώρες επέλεξαν το μέτρο
Η Νότια Κορέα εισήγαγε το 2011 σχετικό καθεστώς στην Ασία. Στην Ευρώπη η Πολωνία θέσπισε το 2009 υποχρεωτική φαρμακευτική παρέμβαση για ορισμένες κατηγορίες καταδικασμένων, ενώ η Εσθονία και η Μολδαβία υιοθέτησαν αντίστοιχες ρυθμίσεις το 2012. Διαφορετικά, σε άλλες χώρες υπάρχουν εθελοντικά θεραπευτικά προγράμματα. Στις ΗΠΑ το καθεστώς διαφέρει ανά πολιτεία. Οι όροι, η εφαρμογή και οι εγγυήσεις δεν είναι ενιαίοι.
Αποτελεσματικότητα και ανθρώπινα δικαιώματα
Το Συμβούλιο της Ευρώπης έχει επισημάνει ότι δεν υπάρχουν επαρκείς αποδείξεις πως ο εξαναγκαστικός χημικός ευνουχισμός μειώνει με βεβαιότητα την υποτροπή. Επιστημονικές και νομικές επιφυλάξεις αφορούν τη συναίνεση, την ανθρώπινη αξιοπρέπεια και τις ανεπιθύμητες ενέργειες. Στην ίδια την Ινδονησία, ο ιατρικός σύλλογος αντιτάχθηκε στη συμμετοχή γιατρών στην επιβολή της ποινής, επικαλούμενος την ιατρική δεοντολογία.
Η Ελλάδα και το πραγματικό ζητούμενο
Η ελληνική ποινική νομοθεσία αντιμετωπίζει τα σεξουαλικά εγκλήματα κατά ανηλίκων με ποινικές κυρώσεις, όχι με θεσμοθετημένη ποινή υποχρεωτικού χημικού ευνουχισμού. Η πρόληψη, η έγκαιρη αναγνώριση της κακοποίησης, η ασφαλής καταγγελία, η εξειδικευμένη υποστήριξη των θυμάτων και η αποτελεσματική απονομή δικαιοσύνης αποτελούν κρίσιμους άξονες προστασίας.
Πηγές
Reuters, 21.10.2015: https://www.japantimes.co.jp/news/2015/10/21/asia-pacific/crime-legal-asia-pacific/indonesia-use-chemical-castration-punish-pedophiles/
Κυβέρνηση Ινδονησίας, 25.05.2016: https://setkab.go.id/en/government-introduces-death-sentence-for-child-rapists/
Συμβούλιο της Ευρώπης: https://pace.coe.int/en/files/19755/html
Human Rights Watch, 14.06.2016: https://www.hrw.org/news/2016/06/14/dispatches-indonesias-doctors-say-no-chemical-castration
