Αφού κατέστησε σαφές ότι δεν θα δεχθεί εκβιασμούς και ότι διαθέτει τα μέσα να απαντήσει, η Ευρωπαϊκή Ένωση περνά πλέον σε πιο κατευναστικό τόνο απέναντι στις Ηνωμένες Πολιτείες. Το Νταβός και η έκτακτη σύνοδος κορυφής της Πέμπτης στις Βρυξέλλες μετατρέπονται σε βασικά πεδία διαχείρισης της κρίσης γύρω από τη Γροιλανδία, με στόχο να αποτραπεί η υλοποίηση των απειλών του Ντόναλντ Τραμπ για επιβολή δασμών, χωρίς η Ευρώπη να εμφανιστεί αδύναμη ή απροετοίμαστη.
Κάλεσμα σε αυτοσυγκράτηση
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή κάλεσε τη Δευτέρα σε «αυτοσυγκράτηση» στις διαπραγματεύσεις με τις ΗΠΑ, υπογραμμίζοντας ότι «η προτεραιότητά μας είναι η εμπλοκή και όχι η κλιμάκωση». Ο εκπρόσωπος της Επιτροπής για θέματα εμπορίου, Όλοφ Γκιλ, δήλωσε ότι η ΕΕ επιδιώκει να αποφύγει την επιβολή δασμών, προειδοποιώντας πως μια εμπορική σύγκρουση θα έπληττε καταναλωτές και επιχειρήσεις και στις δύο πλευρές του Ατλαντικού. Την ίδια στιγμή, ξεκαθάρισε ότι «αν οι απειλές υλοποιηθούν, η ΕΕ διαθέτει τα εργαλεία για να απαντήσει και είναι έτοιμη να κάνει ό,τι χρειαστεί για να προστατεύσει τα οικονομικά της συμφέροντα».
«Προτεραιότητα είναι η εμπλοκή, η αποκλιμάκωση και η αποφυγή της επιβολής δασμών» είπε ο Γκιλ και πρόσθεσε πως «η ΕΕ έχει επανειλημμένα υπογραμμίσει το κοινό διατλαντικό της συμφέρον για ειρήνη και ασφάλεια στην Αρκτική, μεταξύ άλλων μέσω του ΝΑΤΟ».
Επαναλαμβάνοντας στην ουσία τη θέση της φον ντερ Λάιεν η οποία προ ημερών σε δηλώσεις της από την Κύπρο είπε ΄ότι η Γροιλανδία «μπορεί να βασίζεται στην Ευρωπαϊκή Ένωση πολιτικά, οικονομικά και χρηματοδοτικά» τονίζοντας ωστόσο ότι η ασφάλεια στην Αρκτική αποτελεί πρωτίστως ζήτημα του ΝΑΤΟ,
Η παρέμβαση της Κομισιόν έρχεται καθώς οι Ευρωπαίοι ηγέτες και η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, χωρίς να έχουν προγραμματισμένη συνάντηση, προετοιμάζονται για κρίσιμες επαφές στο Νταβός, όπου αναμένεται να επιχειρήσουν να πείσουν τον Τραμπ να μην προχωρήσει σε περαιτέρω κλιμάκωση.
Αν και ο Όλοφ Γκιλ υπογράμμισε ότι «η ΕΕ διαθέτει τα απαραίτητα εργαλεία και είναι έτοιμη να απαντήσει, κάνοντας ό,τι χρειαστεί για να προστατεύσει τα οικονομικά της συμφέροντα» τόνισε ότι η συνεργασία μεταξύ ΕΕ και ΗΠΑ συνεχίζεται σε όλα τα επίπεδα και επανέλαβε ότι προτεραιότητα της Ένωσης είναι η συνεργασία και όχι η κλιμάκωση σημειώνοντας ότι «μερικές φορές η πιο υπεύθυνη μορφή ηγεσίας είναι η αυτοσυγκράτηση και η υπευθυνότητα».
Άλλωστε είναι και το ζήτημα της Ουκρανίας με την Ευρώπη δικαίως να φοβάται ότι μια κλιμάκωση μπορεί να οδηγήσει σε πλήρη ρήξη με τις ΗΠΑ κάτι που θα είχε ανυπολόγιστες συνέπειες για το Κίεβο και την Ένωση στο σύνολο.
Σε αυτό το κλίμα ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα έχει συγκαλέσει έκτακτη σύνοδο κορυφής στις Βρυξέλλες την Πέμπτη 22 Ιανουαρίου στις 8 το βράδυ ώρα Ελλάδας, με στόχο τον συντονισμό της ευρωπαϊκής στάσης ενόψει πιθανών αποφάσεων στις αρχές Φεβρουαρίου.
Κάλας: η ασφάλεια στην Αρκτική αποτελεί κοινό διατλαντικό συμφέρον
«Η Δανία και η Γροιλανδία δεν είναι μόνες τους», τόνισε η επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας Κάγια Κάλας, σημειώνοντας ότι είχε συνάντηση με τον Δανό υπουργό Άμυνας Τρόελς Λουντ Πούλσεν και την υπουργό Εξωτερικών της Γροιλανδίας Βίβιαν Μότσφελντ. Όπως ανέφερε, η ασφάλεια στην Αρκτική αποτελεί κοινό διατλαντικό συμφέρον και μπορεί να συζητηθεί με τους συμμάχους των Ηνωμένων Πολιτειών.
Την ίδια στιγμή, ξεκαθάρισε ότι οι απειλές για δασμούς «δεν είναι ο σωστός τρόπος» για την αντιμετώπιση του ζητήματος, υπογραμμίζοντας ότι «η κυριαρχία δεν αποτελεί αντικείμενο διαπραγμάτευσης». «Δεν έχουμε καμία πρόθεση να προκαλέσουμε σύγκρουση», πρόσθεσε, «αλλά θα υπερασπιστούμε τη θέση μας. Η Ευρώπη διαθέτει τα εργαλεία για να προστατεύσει τα συμφέροντά της».
Το «μπαζούκα» της ΕΕ, διχογνωμία στη Γερμανία, σκληρή η στάση της Γαλλίας
Την ίδια ώρα από το Βερολίνο, ο χριστιανοδημοκράτης καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς επανέλαβε ότι η Γερμανία στηρίζει πλήρως τις αρχές της εδαφικής ακεραιότητας και της κυριαρχίας της Γροιλανδίας και της Δανίας και προειδοποίησε ότι οποιαδήποτε παραβίαση τους θα είχε συνέπειες και για τη συνοχή του ΝΑΤΟ, σημειώνοντας ότι, παρότι συμμερίζεται τις μακροπρόθεσμες ανησυχίες των ΗΠΑ για την ασφάλεια στην Αρκτική, το ζήτημα πρέπει να αντιμετωπιστεί μέσω διπλωματίας. Όπως ανέφερε, θα καταβάλει κάθε προσπάθεια για να αποτρέψει κινήσεις που θα έπλητταν τη συμμαχία.
Αντίθετα ο αντικαγκελάριος της Γερμανίας, προερχόμενος από τους Σοσιαλδημοκράτες, ο Λαρς Κλίνγκμπαϊλ, μίλησε για ανάγκη «ενιαίας, συντονισμένης και ξεκάθαρης ευρωπαϊκής απάντησης», υπογραμμίζοντας ότι η Ευρώπη δεν πρόκειται να δεχθεί εκβιασμό.
Πιο πιεστικός εμφανίστηκε ο Γάλλος υπουργός Οικονομικών Ρολάν Λεσκίρ, τονίζοντας ότι η Ευρώπη «πρέπει να δείξει πως είναι έτοιμη να αντιδράσει δυναμικά», προκειμένου να μην υλοποιηθούν οι απειλές για επιβολή δασμών από τις Ηνωμένες Πολιτείες. «Δεν θέλουμε κλιμάκωση, αλλά πρέπει να είμαστε αξιόπιστοι και έτοιμοι να χρησιμοποιήσουμε όλα τα διαθέσιμα μέσα», δήλωσε, χαρακτηρίζοντας τη χρήση δασμών ως γεωπολιτικού εργαλείου απαράδεκτη.
Στο παρασκήνιο, παραμένουν στο τραπέζι διάφορα σενάρια ευρωπαϊκής αντίδρασης: Ε΄να είναι η επανενεργοποίηση πακέτου αντισταθμιστικών δασμών ύψους 93 δισ. ευρώ και το πάγωμα της επικύρωσης της εμπορικής συμφωνίας ΕΕ–ΗΠΑ, κάτι που θα αποφασιστεί στην Ολομέλεια του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου που ξεκινά σήμερα.
Το πιο ακραίο όμως σενάριο είναι η ενεργοποίηση του Anti-Coercion Instrument, του λεγόμενου «μπαζούκα» της Ευρώπης. H αξιοποίηση του συγκεκριμένου εργαλείου επιτρέπει στην ΕΕ να πλήξει όχι μόνο αγαθά, αλλά και το εμπόριο υπηρεσιών, τις επενδύσεις και την πρόσβαση σε δημόσιες συμβάσεις.
Ωστόσο, διπλωματικές πηγές επισημαίνουν ότι προς το παρόν δεν υπάρχει η αναγκαία πολιτική συναίνεση για την ενεργοποίησή του, καθώς οι μόνιμοι αντιπρόσωποι των κρατών-μελών που συνεδρίασαν το βράδυ της Κυριακής δεν κατέληξαν σε συμφωνία επί του ζητήματος.
Η γενική διάθεση που αποτυπώνεται στις Βρυξέλλες παραμένει αυτή της αναζήτησης κάποιου είδους συμβιβασμού με τις Ηνωμένες Πολιτείες, με τη Γαλλία να δυσκολεύεται να πείσει την πλειοψηφία των κρατών-μελών υπέρ μιας πιο επιθετικής εμπορικής απάντησης.
Το «φρένο» της Μελόνι
Ενδεικτική είναι και η στάση της πρωθυπουργού της Ιταλίας Τζόρτζια Μελόνι η οποία δεν έχει στηρίξει την πρόταση της Γαλλίας για την ενεργοποίηση του Anti-Coercion Instrument. Αν και χαρακτήρισε την απειλή του Αμερικανού προέδρου «λάθος», την απέδωσε σε ελλιπή κατανόηση και προβλήματα επικοινωνίας γύρω από την απόφαση ορισμένων ευρωπαϊκών πρωτευουσών να αποστείλουν στρατιωτικό προσωπικό στη Γροιλανδία τις τελευταίες ημέρες.
Σε ό,τι αφορά την επανενεργοποίηση των ευρωπαϊκών αντιμέτρων σε αμερικανικά βιομηχανικά και γεωργικά προϊόντα συνολικής αξίας 93 δισ. ευρώ, τα οποία είχαν ανασταλεί μετά τη σύναψη της εμπορικής συμφωνίας Ουάσινγκτον–Βρυξελλών το καλοκαίρι του 2025, ο εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Όλοφ Γκιλ υπενθύμισε ότι η αναστολή λήγει αυτομάτως στις 6 Φεβρουαρίου. Αυτό σημαίνει ότι, εφόσον η Επιτροπή και τα κράτη-μέλη δεν αποφασίσουν την παράτασή της, τα ευρωπαϊκά αντίμετρα θα τεθούν σε ισχύ από τις 7 Φεβρουαρίου.
Προς το παρόν, οι Βρυξέλλες επενδύουν στο Νταβός και στην έκτακτη σύνοδο κορυφής ως παράθυρα αποκλιμάκωσης, επιχειρώντας να ισορροπήσουν ανάμεσα στην αυτοσυγκράτηση και την αποτροπή, σε μια κρίση που δοκιμάζει για ακόμη μια φορά τις διατλαντικές σχέσεις και αναδεικνύει τις αδυναμίες της ΕΕ.
