Σχέδια για την πραγματοποίηση νέων στρατιωτικών επιθέσεων κατά του Ιράν μετά τις ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ έχουν εκπονήσει οι ένοπλες δυνάμεις των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ισραήλ, σύμφωνα με Αμερικανούς αξιωματούχους και άλλες πηγές που έχουν γνώση των σχετικών διαβουλεύσεων και τις οποίες επικαλούνται οι New York Times.
Οι δύο χώρες προετοιμάζονται για μια σύντομη, αλλά ιδιαίτερα σφοδρή στρατιωτική επιχείρηση, ενισχύοντας παράλληλα τη συνεργασία τους μέσω κοινών ασκήσεων. Στο πλαίσιο αυτών, αεροσκάφη πραγματοποιούν πτήσεις πάνω από το Ιράκ, εξασκούμενα σε ελιγμούς που σχετίζονται με αεροπορικά πλήγματα.
Όπως ανέφεραν Αμερικανοί αξιωματούχοι, ο υπουργός Άμυνας των ΗΠΑ, Πιτ Χέγκσεθ, συναντήθηκε αυτή την εβδομάδα στο Ισραήλ με τον πρωθυπουργό Μπενιαμίν Νετανιάχου, με αντικείμενο το ενδεχόμενο επανέναρξης των επιθέσεων. Μεταξύ των πιθανών στόχων βρίσκονται οι ενεργειακές υποδομές του Ιράν, οι πυρηνικές του εγκαταστάσεις, καθώς και το οπλοστάσιο βαλλιστικών πυραύλων και μη επανδρωμένων αεροσκαφών της χώρας.
Ορισμένοι αξιωματούχοι θεωρούν ότι ένας νέος, μεγάλης κλίμακας γύρος επιθέσεων θα μπορούσε να φέρει την ιρανική οικονομία κοντά στην κατάρρευση και να αναγκάσει την Τεχεράνη να αποδεχθεί διπλωματικές παραχωρήσεις. Αυτό το ενδεχόμενο εξετάζεται περίπου οκτώ μήνες μετά την έναρξη των συγκρούσεων και τον αποκλεισμό των ιρανικών λιμανιών.
Ωστόσο, παραμένουν σοβαρές αμφιβολίες για το κατά πόσο μια νέα επιχείρηση θα είχε μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα από την πρώτη φάση των εκτεταμένων αμερικανοϊσραηλινών επιθέσεων, οι οποίες πραγματοποιήθηκαν από τον Φεβρουάριο έως τον Απρίλιο.
Οι προηγούμενες συγκρούσεις είχαν ως αποτέλεσμα την αύξηση των διεθνών τιμών της ενέργειας και του πληθωρισμού, την επιδείνωση της κατάστασης ασφαλείας στη Μέση Ανατολή, αλλά και τη σημαντική εξάντληση των αποθεμάτων αναχαιτιστικών πυραύλων του Πενταγώνου.
Παράλληλα, δεν θεωρείται δεδομένο ότι ο Ντόναλντ Τραμπ θα δώσει το πράσινο φως για νέα πλήγματα. Ο Αμερικανός πρόεδρος έχει απορρίψει επανειλημμένα μέσα στη χρονιά σχέδια για την επανέναρξη μεγάλης κλίμακας στρατιωτικών επιχειρήσεων, ακόμη και στις αρχές του μήνα, όταν οι αμερικανικές και ισραηλινές δυνάμεις βρίσκονταν πολύ κοντά στην πραγματοποίηση επίθεσης.
Το Ιράν απειλεί να πλήξει κέντρα δεδομένων και υποθαλάσσια καλώδια
Από την πλευρά της Τεχεράνης, οι προειδοποιήσεις για το ενδεχόμενο επανέναρξης των συγκρούσεων πληθαίνουν, με Ιρανούς αξιωματούχους να διαμηνύουν ότι η απάντηση της χώρας θα περιλαμβάνει αυτή τη φορά ένα ευρύτερο σύνολο στόχων.
Εκτός από εμπορικά πλοία και ενεργειακές εγκαταστάσεις στην ευρύτερη περιοχή, το Ιράν απειλεί να στραφεί κατά κέντρων δεδομένων και υποθαλάσσιων καλωδίων που εξυπηρετούν τις διαδικτυακές επικοινωνίες. Η ιρανική πλευρά προειδοποιεί ότι μια νέα σύγκρουση δεν θα είναι ούτε σύντομη ούτε περιορισμένης έκτασης.
Την ίδια στιγμή, οι Ηνωμένες Πολιτείες ενισχύουν σημαντικά τη στρατιωτική παρουσία τους, με την ολοκλήρωση της ανάπτυξης των δυνάμεών τους να αναμένεται στις αρχές Νοεμβρίου. Παρά τις στρατιωτικές προετοιμασίες, οι διπλωματικές επαφές συνεχίζονται. Οι Αμερικανοί διαπραγματευτές αξιοποιούν την πιθανότητα επανέναρξης του πολέμου ως μέσο άσκησης πίεσης προς το Ιράν, επιδιώκοντας πρόοδο στις απαιτήσεις τους για το πυρηνικό πρόγραμμα της χώρας και τον έλεγχο των Στενών του Ορμούζ.
Μέχρι στιγμής, ωστόσο, οι Ιρανοί διαπραγματευτές δεν δείχνουν πρόθυμοι να κάνουν υποχωρήσεις όσον αφορά το πυρηνικό πρόγραμμα, υποστηρίζοντας ότι το συγκεκριμένο ζήτημα θα πρέπει να εξεταστεί σε μεταγενέστερο στάδιο των συνομιλιών.
Το σχέδιο για μια τριήμερη, εντατική στρατιωτική επιχείρηση
Ορισμένοι Αμερικανοί στρατιωτικοί επιτελείς εκτιμούν ότι μια ιδιαίτερα εντατική εκστρατεία διάρκειας τριών ημερών θα μπορούσε να προκαλέσει τόσο μεγάλη οικονομική ζημιά στο Ιράν, ώστε να αναγκάσει την ηγεσία του να αναθεωρήσει τη στάση της.
Ωστόσο, οι εκτιμήσεις για την αντοχή της ιρανικής κυβέρνησης διίστανται. Ενώ ορισμένοι Αμερικανοί αξιωματούχοι προβλέπουν σταθερά ότι η χώρα βρίσκεται κοντά στην κατάρρευση, άλλοι Δυτικοί αξιωματούχοι επισημαίνουν ότι η Τεχεράνη έχει μέχρι σήμερα καταφέρει να αντέξει την οικονομική πίεση.
Η Ντάνα Στρούλ, η οποία είχε διατελέσει ανώτατη αξιωματούχος του Πενταγώνου με αρμοδιότητα την πολιτική στη Μέση Ανατολή επί κυβέρνησης Μπάιντεν, δήλωσε στους Times ότι οι στρατιωτικές επιχειρήσεις που έχουν ήδη πραγματοποιηθεί, οι αυστηρές οικονομικές κυρώσεις και ο αμερικανικός ναυτικός αποκλεισμός δεν έχουν καταφέρει να οδηγήσουν το ιρανικό καθεστώς σε ουσιαστικές διαπραγματεύσεις.
Η ίδια, η οποία σήμερα εργάζεται στο Washington Institute for Near East Policy, πρόσθεσε ότι ούτε ο Τραμπ ούτε ο Νετανιάχου έχουν εξηγήσει με πειστικό τρόπο πώς η περαιτέρω κλιμάκωση των στρατιωτικών επιχειρήσεων θα μπορούσε να ανατρέψει το στρατηγικό αδιέξοδο σε μια περιοχή που γίνεται ολοένα πιο ασταθής και συνεχίζει να πλήττεται από συγκρούσεις.
Οι εκλογές στο Ισραήλ και οι υπολογισμοί του Νετανιάχου
Οι ισραηλινές εκλογές, που είναι προγραμματισμένες για τις 27 Οκτωβρίου, ενδέχεται να επηρεάσουν σημαντικά τον σχεδιασμό μιας νέας στρατιωτικής επιχείρησης. Σε περίπτωση ήττας του Μπενιαμίν Νετανιάχου, ο ίδιος θα εξακολουθήσει να ασκεί τα καθήκοντα του πρωθυπουργού ως επικεφαλής υπηρεσιακής κυβέρνησης. Σύμφωνα με ειδικούς, μια τέτοια εξέλιξη θα δυσχέραινε σημαντικά τη λήψη απόφασης για την έναρξη νέου πολέμου.
Από την άλλη πλευρά, ορισμένοι αναλυτές εκτιμούν ότι ο Ισραηλινός πρωθυπουργός θα μπορούσε να αξιοποιήσει την προοπτική μιας κοινής επίθεσης με τις ΗΠΑ, προκειμένου να πιέσει τους πολιτικούς αντιπάλους του να συμμετάσχουν σε μια κυβέρνηση εθνικής ενότητας. Μια τέτοια κυβέρνηση θα αναλάμβανε τη διαχείριση του πολέμου και θα μπορούσε να παρατείνει την παραμονή του στην εξουσία.
Μετά την επίθεση της Χαμάς στο Ισραήλ, στις 7 Οκτωβρίου 2023, ο Νετανιάχου είχε σχηματίσει κυβέρνηση εθνικής ενότητας, εντάσσοντας στελέχη της αντιπολίτευσης σε πολεμικό υπουργικό συμβούλιο με αρμοδιότητα τη λήψη αποφάσεων για ζητήματα εθνικής ασφάλειας.
Σύμφωνα με αξιωματούχους, υπάρχει μικρή πιθανότητα ο Ντόναλντ Τραμπ να αποφασίσει την έναρξη στρατιωτικής επιχείρησης ακόμη και μέσα στον Οκτώβριο. Ωστόσο, οι πολιτικές παράμετροι καθιστούν πιθανότερο το ενδεχόμενο να περιμένει μέχρι να ολοκληρωθούν οι αμερικανικές εκλογές. Καθοριστικό ρόλο σε αυτό διαδραματίζει η δέσμευση που ανέλαβε ο ίδιος στις αρχές του μήνα, δηλώνοντας ότι δεν θα εξαπολύσει επίθεση πριν από την ψηφοφορία.
Επιπλέον, η ανάπτυξη του συνόλου των διαθέσιμων αμερικανικών στρατιωτικών δυνάμεων δεν αναμένεται να έχει ολοκληρωθεί πριν από τις αρχές Νοεμβρίου. Η στρατιωτική ενίσχυση περιλαμβάνει τρία αεροπλανοφόρα, χιλιάδες πεζοναύτες, μαχητικά αεροσκάφη και μονάδες ειδικών επιχειρήσεων.
Οι αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις προτιμούν να πραγματοποιούν επιθέσεις κατά τη διάρκεια της νύχτας, ενώ στις αρχές του επόμενου μήνα η διάρκεια της νύχτας πάνω από το Ιράν θα είναι μεγαλύτερη. Παράλληλα, εντείνονται οι ανησυχίες ότι μια νέα επιχείρηση θα μπορούσε να οδηγήσει σε γενικευμένη σύγκρουση.
Την Τετάρτη, το αμερικανικό υπουργείο Εξωτερικών έδωσε εντολή στο μη απολύτως απαραίτητο κυβερνητικό προσωπικό και στις οικογένειές τους να εγκαταλείψουν τη Σαουδική Αραβία, καθώς οι Χούθι, που υποστηρίζονται από το Ιράν, εξακολουθούν να εξαπολύουν επιθέσεις σε εγκαταστάσεις της χώρας.
Αξιωματούχος του Λευκού Οίκου δήλωσε ότι η κυβέρνηση δεν σχολιάζει στρατιωτικά σχέδια «που ενδέχεται να υπάρχουν ή να μην υπάρχουν». Παράλληλα, τόνισε ότι ο Τραμπ διατηρεί όλες τις επιλογές ανοιχτές, με στόχο να αποτρέψει την απόκτηση πυρηνικών όπλων από το Ιράν.
Οι πιθανοί στόχοι και η «Μητέρα όλων των βομβών»
Σύμφωνα με ορισμένους αξιωματούχους, τα σχέδια για τις νέες επιθέσεις ενδέχεται να μην περιλαμβάνουν τα διυλιστήρια και τις πετρελαϊκές υποδομές του Ιράν, καθώς ο Τραμπ επιθυμεί να αποφύγει μια νέα αύξηση στις τιμές των καυσίμων.
Την ίδια στιγμή, αμερικανικές και ισραηλινές ένοπλες δυνάμεις καταρτίζουν επιχειρησιακά σχέδια για πλήγματα κατά του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος, σύμφωνα με πηγές που έχουν ενημερωθεί για τις σχετικές προετοιμασίες. Μεταξύ των πιθανών στόχων βρίσκεται η υπόγεια πυρηνική εγκατάσταση Pickaxe Mountain, την οποία οι Ιρανοί αποκαλούν Κουχ Κολάνγκ (Kooh Kolang).
Την περασμένη εβδομάδα, ο Αμερικανός πρόεδρος δήλωσε ότι εξετάζει το ενδεχόμενο να χρησιμοποιήσει εναντίον της συγκεκριμένης εγκατάστασης τη βόμβα GBU-43/B Massive Ordnance Air Blast (MOAB), βάρους 22.000 λιβρών, δηλαδή περίπου δέκα τόνων.
Αξιωματούχοι αναφέρουν ότι ο Τραμπ έχει εντυπωσιαστεί ιδιαίτερα από το συγκεκριμένο όπλο, μεταξύ άλλων και εξαιτίας της ονομασίας του, «Mother of All Bombs», δηλαδή «Μητέρα όλων των βομβών». Ωστόσο, ειδικοί στα οπλικά συστήματα επισημαίνουν ότι η MOAB εκρήγνυται πάνω από την επιφάνεια του εδάφους, δημιουργώντας ένα τεράστιο ωστικό κύμα. Για τον λόγο αυτό, θεωρούν ότι δύσκολα θα μπορούσε να καταστρέψει μια εγκατάσταση σε μεγάλο υπόγειο βάθος, όπως το Pickaxe Mountain, που βρίσκεται μέσα σε γρανιτικό πέτρωμα.
Στρατιωτικοί αξιωματούχοι επισημαίνουν επίσης ότι η συγκεκριμένη βόμβα μεταφέρεται με το σχετικά αργό μεταγωγικό αεροσκάφος MC-130, γεγονός που θα το καθιστούσε ευάλωτο στα ιρανικά αντιαεροπορικά συστήματα. Στις αρχές Οκτωβρίου, οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ έφτασαν πολύ κοντά στην πραγματοποίηση νέων επιθέσεων κατά του Ιράν. Ωστόσο, σύμφωνα με Αμερικανούς και Ισραηλινούς αξιωματούχους άμυνας που γνωρίζουν τις λεπτομέρειες, ο Τραμπ αποφάσισε και πάλι, την τελευταία στιγμή, να αναβάλει την επιχείρηση.
Η απόφαση ελήφθη λίγο πριν από την προγραμματισμένη έναρξη των πληγμάτων, ενώ οι ένοπλες δυνάμεις των δύο χωρών είχαν ήδη ολοκληρώσει εκτεταμένες προετοιμασίες και είχαν θέσει τις αεροπορικές τους δυνάμεις στο υψηλότερο επίπεδο συναγερμού.
Οι επαναλαμβανόμενες προετοιμασίες για νέες επιθέσεις, οι οποίες ακολουθούνται από αποφάσεις του Αμερικανού προέδρου να μην προχωρήσει στην υλοποίησή τους, έχουν προκαλέσει διαρκείς και αιφνίδιες αλλαγές στον σχεδιασμό των στρατιωτικών επιτελείων.
Ένας διοικητής, ο οποίος μίλησε υπό τον όρο της ανωνυμίας λόγω της ευαίσθητης φύσης των επιχειρησιακών ζητημάτων, περιέγραψε ένα κλίμα συνεχούς αβεβαιότητας. Όπως ανέφερε, οι στρατιωτικοί επιτελείς προσπαθούν να διατηρούν τις δυνάμεις τους σε ετοιμότητα, ώστε να μπορούν να ανταποκριθούν σε οποιαδήποτε στρατιωτική επιλογή αποφασίσει τελικά να εγκρίνει ο Τραμπ τις επόμενες εβδομάδες.
Η νέα ιρανική ηγεσία εμφανίζεται λιγότερο διαλλακτική
Σε κάθε νέο γύρο συγκρούσεων, η ηγεσία του Ιράν φαίνεται να υιοθετεί ολοένα πιο σκληρή στάση. Η πεποίθηση ότι ο τελικός στόχος των ΗΠΑ και του Ισραήλ είναι η ανατροπή της ιρανικής κυβέρνησης έχει ενισχυθεί, περιορίζοντας περαιτέρω τα περιθώρια συνεννόησης.
Ο νέος ανώτατος ηγέτης του Ιράν, Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, εξακολουθεί να αποτελεί σε μεγάλο βαθμό άγνωστο παράγοντα για τις αμερικανικές και ισραηλινές υπηρεσίες πληροφοριών. Ορισμένοι αξιωματούχοι εκτιμούν ότι δεν διαθέτει την ίδια ισχύ με τον πατέρα του, ο οποίος σκοτώθηκε στα πρώτα στάδια του πολέμου. Κατά τις ίδιες εκτιμήσεις, τις σημαντικότερες αποφάσεις λαμβάνουν σκληροπυρηνικά στελέχη των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης.
Από την πλευρά τους, Ιρανοί αξιωματούχοι δηλώνουν ότι έχουν πλήρη γνώση των αμερικανικών στρατιωτικών προετοιμασιών και ότι καταρτίζουν νέους καταλόγους στόχων, καθώς και διαφορετικές τακτικές για την αντιμετώπιση μιας ενδεχόμενης επίθεσης.
Ο Πεϊμάν Σαλεχί, πολιτικός αναλυτής με έδρα την Τεχεράνη, δήλωσε ότι σε περίπτωση επίθεσης στην υπόγεια πυρηνική εγκατάσταση Pickaxe Mountain, η ιρανική απάντηση θα μπορούσε να περιλαμβάνει πλήγματα σε μεγάλα πετρελαϊκά διυλιστήρια της Σαουδικής Αραβίας, μεταξύ των οποίων και εγκαταστάσεις της Aramco.
Όπως εξήγησε, μια τέτοια κίνηση θα αποσκοπούσε στην απότομη αύξηση των διεθνών τιμών του πετρελαίου και της ενέργειας. «Ο πόλεμος μας έκανε να καταλάβουμε ότι ο καλύτερος μοχλός πίεσης προς τον Τραμπ είναι η αύξηση των τιμών του πετρελαίου και της ενέργειας, επειδή αυτό θα πλήξει τον αμερικανικό λαό», δήλωσε χαρακτηριστικά ο Σαλεχί. Ακόμη πιο σαφές ήταν το μήνυμα του Μάχντι Μοχαμαντί, ανώτερου συμβούλου του Ιρανού διαπραγματευτή, στρατηγού Μοχαμάντ Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ.
Σε ανάρτησή του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης αυτή την εβδομάδα, ο Μοχαμαντί χαρακτήρισε «φαντασίωση» την εκτίμηση ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα μπορούσαν να ολοκληρώσουν έναν νέο γύρο επιθέσεων κατά του Ιράν μέσα σε 72 ώρες.
«Οι επιθέσεις μας θα είναι πιο σφοδρές, πιο ευρηματικές και διαφορετικές», προειδοποίησε ο Μοχαμαντί, προσθέτοντας: «Είμαστε αποφασισμένοι, έχουμε αυτοπεποίθηση και έχουμε προχωρήσει σε ισχυρό επιχειρησιακό σχεδιασμό».
