CULTURE
03/04/2019 10:46 EEST | Updated 03/04/2019 11:29 EEST

ΚΑΣ: Αρχαιολογικός χώρος η εντός των τειχών αρχαία πόλη του Πειραιά

Ποιές περιοχές περιλαμβάνονται, τι εξαιρείται.

milangonda via Getty Images

Αιφνιδιασμένος από την απόφαση του ΚΑΣ για τον Πειραιά δηλώνει ο δήμαρχος της πόλης, κ. Γιάννης Μώραλης

Όπως είπε μιλώντας στον Σκάι η δημοτική αρχή και η περιφέρεια κινήθηκαν πολύ γρήγορα, αλλά δεν έγινε δεκτό το αίτημα για αναβολή της σχετικής συζήτησης. 

Ερωτηθείς τι σημαίνει η απόφαση για τον ΟΛΠ η απόφαση του Κεντρικού Αρχαιολογικού, ο κ. Μώραλης απάντησε: «Δεν μπορεί μία επένδυση για την οποία έχει κατατεθεί σχέδιο εδώ και 12 μήνες να έχει τώρα προβλήματα και να επηρεάζει ολόκληρη την πόλη». 

Η απόφαση του ΚΑΣ για τον Πειραιά 

Η έκταση του αρχαιολογικού χώρου που υιοθετήθηκε από τα μέλη του ΚΑΣ είναι περίπου η μισή από εκείνη που είχε προτείνει η αρμόδια Εφορεία Αρχαιοτήτων Πειραιώς και Νήσων και η οποία ήταν περίπου 11,5 τ. χλμ.

Η πρόταση, ουσιαστικά, της Διεύθυνσης Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων του Υπουργείου Πολιτισμού και Αθλητισμού για την κήρυξη - οριοθέτηση του αρχαιολογικού χώρου στον Πειραιά πήρε το «πράσινο φως» από το Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο (ΚΑΣ). Σύμφωνα με αυτήν, κηρύσσεται ως αρχαιολογικός χώρος η εντός των τειχών αρχαία πόλη του Πειραιά που οριοθετείται, κυρίως, από την αρχαία οχύρωση και την ακτογραμμή.

Πιο συγκεκριμένα, ο αρχαιολογικός χώρος ορίζεται βόρεια και δυτικά από το χερσαίο τμήμα του Κονώνειου τείχους και τον σταθμό του ΗΣΑΠ, καθώς και από ζώνη 20 μ. εξωτερικά από το τείχος στα σημεία όπου αυτό δεν είναι ορατό, στα ανατολικά από την περιοχή όπου εκτιμάται ότι βρισκόταν το Κονώνειο τείχος, ενώ στα νότια το όριο είναι η θαλάσσια ακτή, από τη Ναυτική Διοίκηση Αιγαίου ως το Μικρολίμανο.

Εξαιρούνται η θαλάσσια περιοχή του κεντρικού λιμένα και οι σύγχρονες επιχώσεις, ενώ εντός κήρυξης παραμένουν οι δυο πλαζ (Βοτσαλάκια και Φρεαττύδα), καθώς και η Ηετιώνεια Πύλη.

Επίσης, σε επόμενη συνεδρίαση του ΚΑΣ θα συζητηθεί ειδική κήρυξη για τα Μακρά Τείχη.

Ουσιαστικά, ως αρχαιολογικός χώρος κηρύσσονται το 1ο, 2ο και μικρό τμήμα του 3ου δημοτικού διαμερίσματος του Πειραιά, ενώ όσον αφορά στα υπόλοιπα δημοτικά διαμερίσματα (υπόλοιπο 3ου, 4ο και 5ο) θα συνεχιστεί ο έλεγχος των εκσκαφών και όπου χρειαστεί θα υπάρξουν μικρότερες ή σημειακές κηρύξεις.

Το ΚΑΣ συζήτησε επίσης το Αρχικό Αναπτυξιακό Πρόγραμμα και Μελέτη Διαχείρισης (Master Plan), στάδιο α′ και στάδιο β’, του Οργανισμού Λιμένος Πειραιώς (ΟΛΠ) ΑΕ.

Σημειώνεται ότι, πριν την τελευταία εξέλιξη, στον Πειραιά υπήρχαν μόνο παλαιές κηρύξεις μεμονωμένων μνημείων (Ηετιώνεια Πύλη, τμήματα του Κονώνειου Τείχους, Αστικές Πύλες), που δεν περιλάμβαναν το σύνολο των αρχαιοτήτων.

Συνεπώς, όπως ειπώθηκε και στη συνεδρίαση του ΚΑΣ, η κήρυξη του αρχαιολογικού χώρου του Πειραιά ήταν κάτι αναμενόμενο, πολύ περισσότερο τώρα που το master plan του ΟΛΠ συνιστά χωρική ρύθμιση, η θεσμική κατοχύρωση της έγκρισής του προϋποθέτει, σύμφωνα με τον νόμο, την οριοθέτηση περιοχών που περιέχουν αρχαιότητες ή ενδείξεις για αρχαιότητες.

Ποιές αρχαιότητες περιλαμβάνονται στον νέο αρχαιολογικό χώρο

Εντός του νέου αρχαιολογικού χώρου του Πειραιά περιλαμβάνονται σημαντικότατες αρχαιότητες, όπως οι οχυρώσεις της θεμιστόκλειας και κονώνειας περιόδου, τμήματα των Μακρών Τειχών, ο τάφος του Θεμιστοκλή, το ελληνιστικό Θέατρο της Ζέας, ιερά όπως της Κυβέλης και της Αρτέμιδος, κατάλοιπα των αρχαίων νεωσοίκων στα δυο λιμάνια της Ζέας και της Μουνιχίας (σημερινό Μικρολίμανο), οικιστικά κατάλοιπα από την κλασική ως την πρώιμη βυζαντινή περίοδο, δεξαμενές και λατομεία.

Οι ανασκαφές στον Πειραιά ξεκίνησαν τον 19ο αιώνα για να συνεχιστούν τον 20ο και τον 21ο στο πλαίσιο ιδιωτικών και δημόσιων έργων, όπως η κατασκευή του τραμ και του μετρό.

Αναβολή της συνεδρίασης του ΚΑΣ είχε ζητήσει ο Μώραλης

Σημειώνεται ότι, ο ο δήμαρχος Πειραιά Γιάννης Μώραλης εξέφρασε την Τρίτη  με ανακοίνωση του τη δυσαρέσκεια για τη μη αποδοχή από το ΚΑΣ, του αιτήματος του Δημοτικού Συμβουλίου Πειραιά, για αναβολή της συζήτησης.

Όπως ανέφερε στις δηλώσεις του ο κ. Μώραλης, «Η αντιμετώπιση αυτή δεν συνάδει με το πνεύμα που πρέπει να επικρατεί στις ημέρες μας, που δεν είναι άλλο από πνεύμα συνεργασίας, διαβούλευσης και συναινέσεων, ειδικά σε σοβαρά θέματα όπως αυτό».

Ο δήμαρχος Πειραιά υπογράμμισε όσον αφορά τους θεσμικούς φορείς του Πειραιά, ότι αγνοήθηκαν «επιδεικτικά» σε μια διαδικασία που διήρκεσε περισσότερο από δυο χρόνια και στην οποία δεν κλήθηκαν ποτέ εγκαίρως να πουν τις απόψεις τους. «Όταν τελικά τους ζητήθηκαν, έστω και καθυστερημένα και εκφράστηκαν απόψεις και απορίες, αυτές, ούτε ελήφθησαν υπόψη, ούτε απαντήθηκαν ποτέ τα ερωτήματα», είπε ο κ. Μώραλης.