Καθορίστηκαν οι όροι και οι ρήτρες για τις συμβάσεις κοινωνικής αντιπαροχής, με την έκδοση της σχετικής Κοινής Υπουργικής Απόφασης. Πρόκειται για το θεσμικό βήμα που επιτρέπει πλέον την αξιοποίηση δημόσιων ακινήτων για την κατασκευή ή ανακαίνιση κατοικιών, σε συνεργασία με ιδιώτες.
Το πλαίσιο υπάρχει. Το ερώτημα είναι αν μπορεί να δώσει λύση στο στεγαστικό πρόβλημα ή πρόκειται για ένα ακόμη μοντέλο που θα δοκιμαστεί στην πράξη;
Το Δημόσιο παραχωρεί ακίνητα που παραμένουν ανεκμετάλλευτα και ιδιώτες αναλαμβάνουν να χτίσουν ή να τα αναβαθμίσουν. Σε αντάλλαγμα, αποκτούν δικαίωμα εκμετάλλευσης μέρους των κατοικιών, ενώ τουλάχιστον το 30% προορίζεται για κοινωνική χρήση. Εδώ, όμως, προκύπτει το πρώτο κρίσιμο ερώτημα: Είναι αρκετό το 30% για να καλύψει τις ανάγκες, όταν η πλειονότητα των κατοικιών θα διατίθεται με όρους αγοράς;
Η νέα απόφαση ρυθμίζει αναλυτικά το σύστημα από την κατασκευή έως και τη διαχείριση των ακινήτων. Σε ορισμένες περιπτώσεις, μάλιστα, οι ιδιώτες μπορούν να έχουν τη διαχείριση για έως και 50 χρόνια. Πόσο διασφαλίζεται, όμως, ο δημόσιος έλεγχος όταν η εκμετάλλευση περνά για δεκαετίες σε ιδιώτες;
Το μοντέλο περιλαμβάνει τόσο νέες κατασκευές όσο και ανακαινίσεις υφιστάμενων κτιρίων, μια πρόβλεψη που θα μπορούσε να επιταχύνει την αύξηση του στεγαστικού αποθέματος. Ωστόσο, η εμπειρία δείχνει ότι τα μεγάλα έργα συχνά καθυστερούν. Πόσο γρήγορα μπορούν να προχωρήσουν οι διαδικασίες, σε ένα περιβάλλον με γνωστές γραφειοκρατικές δυσκολίες;
Στις θετικές προβλέψεις περιλαμβάνονται αυστηρές προδιαγραφές για τις κατοικίες, ενεργειακή απόδοση, προσβασιμότητα, ασφάλεια και ανθεκτικότητα. Ωστόσο, αυτές οι απαιτήσεις έχουν και κόστος. Και εδώ ανακύπτει ένα ακόμη ζήτημα: Μήπως το αυξημένο κόστος κατασκευής μετακυλιστεί τελικά στους ενοικιαστές ή περιορίσει το ενδιαφέρον των επενδυτών;
Το νέο πλαίσιο προβλέπει μηχανισμό παρακολούθησης μέσω ειδικού μητρώου. Θα λειτουργήσει αποτελεσματικά ή θα προστεθεί σε μια λίστα εργαλείων που δεν αξιοποιούνται πλήρως;
Η κοινωνική αντιπαροχή παρουσιάζεται ως μια νέα απάντηση στη στεγαστική κρίση. Όμως η κρίση είναι ήδη εδώ, με τα ενοίκια να αυξάνονται και την πρόσβαση στη στέγη να γίνεται όλο και πιο δύσκολη, ειδικά για νέους και οικογένειες.
Τελικά, το βασικό ερώτημα συνοψίζεται σε ένα: θα δούμε σύντομα περισσότερα και πραγματικά προσιτά σπίτια ή το σχέδιο θα μείνει πίσω από τις ανάγκες της αγοράς;
Γιατί καλό είναι να υπάρχουν οι κανόνες, αυτό που μένει να αποδειχθεί είναι αν μπορούν να φέρουν αποτέλεσμα στην πράξη.
