Οκτώ ακίνητα της ΔΥΠΑ σε Παιανία, Λάρισα, Πύργο και Καλαμάτα περνούν στην αποκλειστική διαχείριση του Υπουργείου Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας, σηματοδοτώντας την έναρξη του πρώτου κύματος κατοικιών που θα αναπτυχθούν μέσω του θεσμού της κοινωνικής αντιπαροχής.
Η κοινωνική αντιπαροχή περνά πλέον από τη θεωρία στην πράξη, καθώς το Υπουργείο Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας αναλαμβάνει την αξιοποίηση οκτώ ακινήτων της ΔΥΠΑ με στόχο τη δημιουργία περίπου 400 νέων διαμερισμάτων. Το εγχείρημα παρουσιάζεται ως η πρώτη οργανωμένη προσπάθεια ανάπτυξης κοινωνικής κατοικίας μέσω αξιοποίησης δημόσιας περιουσίας, ωστόσο η πραγματική του επιτυχία θα κριθεί από την ταχύτητα υλοποίησης, τη διαφάνεια των διαδικασιών και το κατά πόσο οι νέες κατοικίες θα μπορέσουν πράγματι να καλύψουν ανάγκες ευάλωτων και μεσαίων νοικοκυριών.
Πρόκειται για δημόσιες εκτάσεις σε Παιανία, Λάρισα, Πύργο και Καλαμάτα, οι οποίες αναμένεται να δημοπρατηθούν μέσα στο 2026, αποτελώντας το πρώτο ουσιαστικό τεστ για το νέο μοντέλο στεγαστικής πολιτικής που επιχειρεί να εφαρμόσει η κυβέρνηση. Από τις κατοικίες που θα δημιουργηθούν, περίπου 130 θα διατεθούν σε ευάλωτες κοινωνικές ομάδες με κοινωνικά κριτήρια, ενώ οι υπόλοιπες θα διοχετευθούν στην αγορά μέσω ιδιωτικής αξιοποίησης.
Τι είναι η Κοινωνική Αντιπαροχή
Η κοινωνική αντιπαροχή αποτελεί ουσιαστικά ένα υβριδικό μοντέλο συνεργασίας Δημοσίου και ιδιωτικού τομέα, όπου το κράτος διαθέτει ανενεργά ακίνητα ή δημόσια γη και οι ιδιώτες αναλαμβάνουν την κατασκευή κατοικιών, επιστρέφοντας μέρος των διαμερισμάτων στο Δημόσιο για κοινωνική χρήση. Με αυτόν τον τρόπο, η κυβέρνηση επιχειρεί να αντιμετωπίσει το οξύ στεγαστικό πρόβλημα χωρίς να απαιτούνται αποκλειστικά δημόσιοι πόροι για την ανέγερση νέων κατοικιών.
Η υπουργός Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας Δόμνα Μιχαηλίδου χαρακτήρισε την κοινωνική αντιπαροχή ως «ένα από τα πιο κρίσιμα εργαλεία της νέας στεγαστικής πολιτικής», επισημαίνοντας ότι δημόσια περιουσία που παρέμενε ανενεργή για χρόνια μετατρέπεται πλέον σε πραγματικές λύσεις στέγασης.
Το κυβερνητικό σχέδιο δεν περιορίζεται στα συγκεκριμένα ακίνητα. Η πρωτοβουλία συνδέεται με τον ευρύτερο σχεδιασμό αξιοποίησης ανενεργών στρατοπέδων και δημόσιων εκτάσεων, όπως το πρώην στρατόπεδο Ζιάκα στη Θεσσαλονίκη, όπου προβλέπεται η δημιουργία 1.034 κοινωνικών κατοικιών. Ο συνολικός εθνικός σχεδιασμός ξεπερνά τις 2.300 κατοικίες, σε μια προσπάθεια να δημιουργηθεί για πρώτη φορά στην Ελλάδα ένα πιο οργανωμένο σύστημα κοινωνικής στέγασης.
Οι «παγίδες»
Ωστόσο, το μεγάλο ζητούμενο δεν είναι μόνο η εξαγγελία έργων αλλά η αποτελεσματική υλοποίησή τους. Η διεθνής εμπειρία δείχνει ότι τέτοιου τύπου προγράμματα μπορούν εύκολα να σκοντάψουν σε γραφειοκρατικές καθυστερήσεις, νομικές εμπλοκές, πολεοδομικά προβλήματα και αυξήσεις στο κατασκευαστικό κόστος. Εάν οι διαγωνισμοί καθυστερήσουν ή εάν δεν υπάρξει επαρκές επενδυτικό ενδιαφέρον από τον ιδιωτικό τομέα, το εγχείρημα κινδυνεύει να παραμείνει στα χαρτιά.
Εξίσου κρίσιμο είναι να αποφευχθεί ο κίνδυνος η κοινωνική αντιπαροχή να λειτουργήσει τελικά περισσότερο ως εργαλείο προεκλογικής καμπάνιας, ή εμπορικής αξιοποίησης δημόσιας γης παρά ως ουσιαστική κοινωνική πολιτική. Το γεγονός ότι μόνο περίπου το ένα τρίτο των διαμερισμάτων θα διατεθεί σε ευάλωτα νοικοκυριά ήδη δημιουργεί συζητήσεις για το αν η κοινωνική ανταποδοτικότητα του μοντέλου είναι επαρκής.
Παράλληλα, σημαντική πρόκληση θα αποτελέσει και η επιλογή των δικαιούχων. Η διαδικασία θα πρέπει να είναι απολύτως διαφανής, με σαφή κοινωνικά και εισοδηματικά κριτήρια, ώστε να μην υπάρξουν αμφισβητήσεις ή αίσθημα αδικίας σε μια περίοδο όπου η στεγαστική πίεση επηρεάζει όλο και μεγαλύτερο μέρος της μεσαίας τάξης.
Σε κάθε περίπτωση το στεγαστικό πρόβλημα στην Ελλάδα εξελίσσεται πλέον σε κοινωνικό και οικονομικό ζήτημα πρώτης γραμμής, ιδιαίτερα για νέους εργαζόμενους, ζευγάρια και οικογένειες που αδυνατούν να ανταποκριθούν στις αυξημένες τιμές ενοικίων και αγοράς κατοικίας. Για αυτό και πριν από κάθε κανοτόμα πρωτοβουλία, θα πρέπει να έχει προηγηθεί η απαιραίτητη μελέτη και σχεδιασμός, ώστε να περιοριστούν οι πιθανότητες αποτυχίας…
