Το πρόβλημα των ενοικίων έχει πια ξεπεράσει τη σφαίρα της «δύσκολης συγκυρίας». Είναι καθημερινή συνθήκη για χιλιάδες νοικοκυριά που βλέπουν το εισόδημά τους να εξαντλείται πριν φτάσει το τέλος του μήνα, την ώρα που η ακρίβεια στα βασικά είδη συνεχίζει να πιέζει. Και όπως δείχνουν οι δείκτες, δεν μιλάμε για μια «εντύπωση», μιλάμε για έναν μηχανισμό που παράγει στεγαστική πίεση συστηματικά.
Η τελευταία ανάλυση (διαΝΕΟσις σε συνεργασία με ΙΟΒΕ) βάζει στο τραπέζι ένα στοιχείο που δύσκολα «χωνεύεται».Το 2024 τα ελληνικά νοικοκυριά διέθεσαν 35,5% του διαθέσιμου εισοδήματός τους για στέγαση, όταν ο μέσος όρος στην ΕΕ ήταν 19,2%.
Κι αν αυτό ακούγεται ήδη βαρύ, γίνεται εφιαλτικό όταν πας στην υπερεπιβάρυνση (πάνω από 40% του εισοδήματος για στέγη):
Στις πόλεις περίπου 1 στα 3 νοικοκυριά (29,1%) ξεπερνά το όριο.
Η εικόνα αυτή «κουμπώνει» και με τα ευρωπαϊκά στοιχεία που δείχνουν την Ελλάδα να βρίσκεται στις υψηλότερες θέσεις υπερεπιβάρυνσης στις αστικές περιοχές. (European Commission)
Για τους ενοικιαστές, η πίεση απογειώνεται: 6 στα 10 νοικοκυριά που νοικιάζουν ξοδεύουν πάνω από το 40% του εισοδήματός τους για στέγαση.
Την ίδια στιγμή, ο πληθωρισμός μπορεί να αποκλιμακώνεται συνολικά, αλλά το «σπίτι» συνεχίζει να ανεβάζει λογαριασμό: τον Δεκέμβριο 2025 η ομάδα «Στέγαση» στον ΔΤΚ αυξήθηκε (ετησίως) κατά 2,8%, με την ΕΛΣΤΑΤ να αναφέρει ως παράγοντες –μεταξύ άλλων– και τα ενοίκια κατοικιών. (ELSTAT)
Γιατί ανεβαίνουν τα ενοίκια: οι επιταχυντές της πίεσης
Η μελέτη (όπως παρουσιάστηκε) καταγράφει μια «τέλεια καταιγίδα» παραγόντων:
1) Χρηματοδότηση: λιγότερα στεγαστικά, άρα περισσότερη πίεση στην ενοικίαση
Το 2024 οι εκταμιεύσεις στεγαστικών δανείων ήταν περίπου 1,4 δισ. ευρώ, όταν το 2006 ξεπερνούσαν τα 15,5 δισ.
2) Το “κρυφό” απόθεμα: πολλά σπίτια, αλλά όχι απαραίτητα διαθέσιμα
Η απογραφή 2021 καταγράφει 2.277.615 κενές κατοικίες (35% του συνόλου) με σημαντικό μέρος τους να είναι εξοχικές/δευτερεύουσες ή εκτός των περιοχών υψηλής ζήτησης.
3) Αλλάζει το ίδιο το νοικοκυριό
Περισσότερα μονοπρόσωπα και μικρά νοικοκυριά σημαίνουν περισσότερη ζήτηση για μικρά σπίτια, εκεί ακριβώς όπου η αγορά δυσκολεύεται να προσαρμοστεί γρήγορα.
4) Κόστος κατασκευής/ενέργειας, φορολογία, γραφειοκρατία
Παράγοντες που «περνούν» τελικά στην τιμή: από το κόστος ιδιοκτησίας μέχρι το κόστος επένδυσης και ενοικίασης.
5) Τιμές ακινήτων που συνεχίζουν να ανεβαίνουν
Η Τράπεζα της Ελλάδος δείχνει ότι οι τιμές κατοικιών παραμένουν σε ανοδική τροχιά (με ετήσιες αυξήσεις και το 2024 και το 2025), κάτι που τροφοδοτεί και τις προσδοκίες στην αγορά ενοικίων. (Τράπεζα της Ελλάδος)
6) Βραχυχρόνιες μισθώσεις / επενδυτική ζήτηση: “βγάζουν” κατοικίες από τη μακροχρόνια αγορά
Ακόμη κι όταν δεν είναι ο μόνος λόγος, σε «πιεσμένες» περιοχές λειτουργεί σαν επιταχυντής. γι’ αυτό και η μελέτη βλέπει περιθώρια επέκτασης περιορισμών όπου χρειάζεται.
Τι προτείνει η διαΝΕΟσις–ΙΟΒΕ: «κόφτης» αλλά και περισσότερη προσφορά
Στον πυρήνα της, η πρόταση δεν λέει «ένα μέτρο και τελειώσαμε». Λέει: συντονισμός, σταθεροί κανόνες και παρεμβάσεις που αυξάνουν το απόθεμα.
• Εθνική Στρατηγική για τη Στέγαση + κεντρικός φορέας
Ένας φορέας που δεν θα κάνει απλώς «διαχείριση προγραμμάτων», αλλά θα μπορεί να αξιοποιεί δημόσια γη, να ανακαινίζει/κατασκευάζει και να συνεργάζεται με την Αυτοδιοίκηση.
• “Κόφτης” στις υπερβολικές αυξήσεις ενοικίων (με ισορροπία στην προστασία ιδιοκτησίας)
Η μελέτη μιλά για μεταρρυθμίσεις που θα συγκρατούν τις ακραίες αυξήσεις, αλλά ταυτόχρονα θα ενισχύουν την προστασία της ιδιοκτησίας από ασυνέπειες – δηλαδή να μην τιμωρείται συλλογικά η αγορά χωρίς δικλείδες.
• Καλύτερη οργάνωση στήριξης ενοικιαστών (επιδόματα/επιστροφή ενοικίου)
Με στόχο να φτάνει πιο καθαρά και αποτελεσματικά σε όσους πραγματικά πιέζονται.
• “Ανακαινίζω–Νοικιάζω” με όρους: ανώτατο όριο μίσθωσης και ελάχιστη διάρκεια
Και συμπληρωματικά φοροελαφρύνσεις σε όσους προσφέρουν σπίτια με μειωμένο ενοίκιο.
• Στοχευμένες ρυθμίσεις για βραχυχρόνια μίσθωση / Golden Visa, ανά περιοχή
Όχι «μία λύση για όλους», αλλά εργαλεία που ενεργοποιούνται εκεί όπου η αγορά ασφυκτιά.
Η Ευρώπη αρχίζει να κινείται – και κοιτάζει (ξανά) τις βραχυχρόνιες μισθώσεις
Το ενδιαφέρον είναι ότι η συζήτηση για προσιτή κατοικία δεν είναι πια μόνο «εθνικό θέμα». Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει παρουσιάσει το European Affordable Housing Plan, με δράσεις για αύξηση προσφοράς, επενδύσεις/μεταρρυθμίσεις και ειδική έμφαση στις βραχυχρόνιες μισθώσεις σε περιοχές στεγαστικής πίεσης. (European Commission)
Και το πολιτικό αποτύπωμα; Το στεγαστικό γίνεται «νούμερο ένα» άγχος
Δεν είναι τυχαίο ότι η στέγη ανεβαίνει στην κορυφή της δημόσιας αγωνίας.Η στεγαστική κρίση αναδεικνύεται ως το βασικό ζήτημα που οι πολίτες στην Ελλάδα περιμένουν από την κυβέρνηση να αντιμετωπίσει μέσα στο 2026.
Με απλά λόγια: όταν το ενοίκιο «τρώει» το εισόδημα και η αγορά δεν δίνει ανάσες, το πρόβλημα δεν μένει στα οικονομικά. Περνά στην κοινωνία, στην καθημερινότητα, και αναπόφευκτα στη μεγάλη πολιτική εικόνα.
