Η Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ (Fed) αποφάσισε στην πρώτη συνεδρίαση του 2026 να διατηρήσει αμετάβλητο το βασικό επιτόκιο στο εύρος 3,50%–3,75%, βάζοντας προσωρινό «φρένο» στον κύκλο των μειώσεων που ξεκίνησαν τον Σεπτέμβριο του 2025.
Η απόφαση ελήφθη με πλειοψηφία 10–2. Στην ανακοίνωσή της, η Fed:
- Αναφέρεται σε οικονομία που συνεχίζει να αναπτύσσεται με «σταθερό» ρυθμό.
- Επισημαίνει ότι ο πληθωρισμός παραμένει «σχετικά αυξημένος» σε σχέση με τον στόχο του 2%.
- Αφαιρεί όμως προηγούμενη διατύπωση περί «αυξημένων κινδύνων για την απασχόληση», υποδηλώνοντας μικρότερη ανησυχία για την αγορά εργασίας.
Ταυτόχρονα, η απόφαση έρχεται σε ένα ιδιαίτερα φορτισμένο πολιτικό περιβάλλον: η κυβέρνηση Τραμπ έχει ασκήσει ανοιχτή πίεση για επιθετικότερες μειώσεις επιτοκίων, ενώ ο Τζερόμ Πάουελ βρίσκεται στο επίκεντρο ομοσπονδιακής ποινικής έρευνας που εγείρει ερωτήματα για την ανεξαρτησία της Fed.
Με αυτά τα δεδομένα, η «παύση» στις μειώσεις δεν είναι μια τυπική τεχνική κίνηση, αλλά μια πολιτικοοικονομική δήλωση στάσης.
Τι δείχνει η απόφαση της FED – Τα τρία μηνύματα
- Προτεραιότητα στην αξιοπιστία έναντι των αγορών και της πολιτικής πίεσης: Η Fed δείχνει ότι δεν είναι διατεθειμένη να συνεχίσει «μηχανικά» τις μειώσεις επειδή η αγορά το έχει προεξοφλήσει ή επειδή ο Λευκός Οίκος το επιθυμεί. Με τα επιτόκια ήδη χαμηλότερα κατά 75 μονάδες βάσης σε σχέση με τα υψηλά του 2024, η Επιτροπή θέλει να δει πώς αντιδρά η οικονομία πριν προχωρήσει σε νέα χαλάρωση.
- Ανησυχία για τον πληθωρισμό «δεύτερου γύρου»: Παρότι ο πληθωρισμός έχει αποκλιμακωθεί σε σχέση με τα επίπεδα-ρεκόρ της προηγούμενης διετίας, παραμένει πάνω από τον στόχο. Η Fed δείχνει ότι φοβάται μια πρόωρη επιστροφή σε υπερβολικά χαλαρές συνθήκες, που θα μπορούσε να ενισχύσει μισθολογικές πιέσεις και να «κλειδώσει» τον πληθωρισμό σε υψηλότερο επίπεδο.
- Στάση αναμονής ενόψει αυξανόμενης αβεβαιότητας: Η αβεβαιότητα γύρω από τις προοπτικές της αμερικανικής οικονομίας –από τις επιπτώσεις των δασμών και της εμπορικής πολιτικής έως τις πολιτικές εξελίξεις στις ΗΠΑ– οδηγεί την κεντρική τράπεζα σε ένα πιο «data-dependent» και λιγότερο προαναγγελμένο μονοπάτι.
Τι σημαίνει για Ευρωζώνη και Ελλάδα
Στην Ευρωζώνη, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα έχει ήδη μειώσει από το 2024 τα επιτόκια από τα ιστορικά υψηλά, με το επιτόκιο καταθέσεων να βρίσκεται σήμερα στο 2,00% και το βασικό επιτόκιο αναχρηματοδότησης στο 2,15%, επίπεδα που διατηρούνται σταθερά τους τελευταίους μήνες.
Η απόφαση της Fed για «παύση» σε επίπεδο 3,50%–3,75% δημιουργεί ένα νέο σκηνικό για την ΕΚΤ:
- Διαφορά επιτοκίων: Η απόσταση Fed–ΕΚΤ παραμένει θετική υπέρ του δολαρίου, αλλά έχει μειωθεί σημαντικά σε σχέση με την περίοδο της επιθετικής σύσφιξης.
- Ισοτιμία ευρώ–δολαρίου: Η πολιτική και θεσμική αβεβαιότητα στις ΗΠΑ έχει ήδη ασκήσει πίεση στο δολάριο, οδηγώντας το ευρώ σε υψηλότερα επίπεδα (περίπου 1,20 δολάρια), κάτι που απασχολεί έντονα τους ευρωπαίους κεντρικούς τραπεζίτες.
- Πιθανά επόμενα βήματα της ΕΚΤ: Αξιωματούχοι της ΕΚΤ, όπως ο επικεφαλής της κεντρικής τράπεζας της Αυστρίας, έχουν αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο μιας νέας μείωσης επιτοκίων, εφόσον η ενίσχυση του ευρώ πιέσει περαιτέρω τον ήδη υποτονικό πληθωρισμό.
Για την Ελλάδα: Η σταθεροποίηση των αμερικανικών αποδόσεων βοηθά στη συγκράτηση των παγκόσμιων επιτοκίων ομολόγων, κάτι που είναι κρίσιμο για μια χώρα με υψηλό δημόσιο χρέος, ακόμη κι αν το προφίλ του χρέους είναι βελτιωμένο.
Οι ελληνικές τράπεζες και μεγάλες επιχειρήσεις δανείζονται με επιτόκια που επηρεάζονται άμεσα από το ευρωπαϊκό περιβάλλον, αλλά έμμεσα και από το τι συμβαίνει στη Wall Street. Μια Fed που δεν «σφίγγει» περαιτέρω μειώνει τον κίνδυνο απότομης ανόδου του κόστους χρήματος διεθνώς.
Αν η εικόνα θεσμικής αβεβαιότητας στις ΗΠΑ κρατήσει το δολάριο αδύναμο, ο τουρισμός από τις ΗΠΑ προς την Ελλάδα γίνεται ακριβότερος, κάτι που θεωρητικά λειτουργεί αρνητικά για τη ζήτηση. Από την άλλη, ένα ισχυρότερο ευρώ μειώνει το κόστος εισαγόμενης ενέργειας, κάτι που επηρεάζει θετικά το ενεργειακό κόστος των επιχειρήσεων και, τελικά, την ανταγωνιστικότητά τους στην Ευρωζώνη.
Το σίγουρο είναι ότι η εποχή των μηδενικών επιτοκίων έχει παρέλθει…
