Η μείωση των καταθέσεων των νοικοκυριών τον Μάρτιο δεν είναι μια αφηρημένη οικονομική είδηση. Είναι η αποτύπωση της καθημερινότητας, τα χρήματα δεν φτάνουν μέχρι το τέλος του μήνα και οι πολίτες αναγκάζονται να καλύπτουν ανάγκες από τα έτοιμα.
Τα στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος είναι αποκαλυπτικά. Τον Μάρτιο, οι καταθέσεις των νοικοκυριών μειώθηκαν κατά περίπου 352 εκατ. ευρώ, καταγράφοντας αρνητική καθαρή ροή. Δηλαδή, τόσα περισσότερα χρήματα βγήκαν από τους λογαριασμούς σε σχέση με αυτά που μπήκαν. Την ίδια στιγμή, οι επιχειρήσεις κινήθηκαν αντίστροφα, αύξησαν τις καταθέσεις τους κατά περίπου 2,4 – 2,5 δισ. ευρώ, ενισχύοντας τη ρευστότητά τους και δείχνοντας ότι ίσως και λόγω του πολέμου, πολλές από αυτές μετέθεσαν για αργότερα επενδυτικά σχέδια και αγορές.
Όσα βγάζουν τα ξοδεύουν…
Σε επίπεδο συνολικών υπολοίπων, οι καταθέσεις των νοικοκυριών διαμορφώνονται κοντά στα 145 δισ. ευρώ, ενώ των επιχειρήσεων κινούνται πάνω από τα 50 δισ. ευρώ. Τα νούμερα αυτά δείχνουν ότι, σε απόλυτο μέγεθος, υπάρχει ακόμη «μαξιλάρι» στην οικονομία. Όμως η τάση είναι αυτή που προβληματίζει: οι πολίτες τραβούν χρήματα, ενώ οι επιχειρήσεις αποταμιεύουν.
Η Τράπεζα της Ελλάδος επισημαίνει ότι οι μεταβολές αυτές επηρεάζονται από εποχικούς παράγοντες και υποχρεώσεις που «τρέχουν» συγκεκριμένους μήνες. Και ο Μάρτιος είναι χαρακτηριστικός. Πρόκειται για περίοδο όπου συσσωρεύονται πληρωμές, δόσεις φόρου εισοδήματος, ρυθμίσεις προς την εφορία, ασφαλιστικές εισφορές, αλλά και υποχρεώσεις από κάρτες που προέρχονται από προηγούμενες δαπάνες.
Μαζί με αυτά έρχονται και τα λεγόμενα «μικρά έξοδα» που τελικά γίνονται μεγάλα. Το τριήμερο της Καθαρά Δευτέρας, οι μετακινήσεις και οι οικογενειακές συγκεντρώσεις, αλλά και η περίοδος γύρω από τον Ευραγγελισμό της Θεοτόκου, αυξάνουν την κατανάλωση. Όταν όλα αυτά συνδυαστούν με τα διαδοχικά κύματα κρυφής ή εμφανούς ακρίβειας αλλά και με το ήδη πιεσμένο εισόδημα του Έλληνα, το αποτέλεσμα είναι αναπόφευκτο, οι καταθέσεις μειώνονται.
Ωστόσο, η ουσία δεν είναι μόνο ότι «έτυχε» να φύγουν χρήματα τον Μάρτιο. Το βασικό συμπέρασμα που προκύπτει από τα στοιχεία είναι ότι τα νοικοκυριά εμφανίζουν σταθερά χαμηλή δυνατότητα αποταμίευσης. Με απλά λόγια, ό,τι βγάζουν σχεδόν το ξοδεύουν. Και όταν προκύπτουν αυξημένες υποχρεώσεις, η διαφορά καλύπτεται από τις οικονομίες.
Η αντίθεση με τις επιχειρήσεις είναι ενδεικτική της ευρύτερης εικόνας της οικονομίας. Οι εταιρείες αυξάνουν τα διαθέσιμά τους είτε λόγω καλύτερων εισπράξεων είτε λόγω πιο προσεκτικής διαχείρισης (λόγω του γενικότερου κλίματος), ενώ τα νοικοκυριά απορροφούν την πίεση της ακρίβειας και των καθημερινών εξόδων. Πρόκειται για μια «ασύμμετρη» κατάσταση που δείχνει ότι η πίεση δεν κατανέμεται ισότιμα.
Λιγότερες καταθέσεις – Λιγότερη ασφάλεια
Όταν μειώνονται οι καταθέσεις, μειώνεται και το περιθώριο ασφάλειας. Το «μαξιλάρι» που υπάρχει για δύσκολες στιγμές μικραίνει. Και αυτό σημαίνει μεγαλύτερη ανασφάλεια, λιγότερη δυνατότητα κατανάλωσης στο μέλλον και αυξημένο κίνδυνο να χρειαστεί δανεισμός.
Ο Μάρτιος, τελικά, δεν είναι απλώς ένας μήνας με αυξημένα έξοδα. Είναι ένας καθρέφτης της οικονομικής πραγματικότητας. Οι αριθμοί δείχνουν ξεκάθαρα ότι η ισορροπία ανάμεσα σε εισόδημα και υποχρεώσεις γίνεται όλο και πιο εύθραυστη. Και αυτό είναι κάτι που αφορά κάθε νοικοκυριό.
