Η υποχώρηση των καταχωρίσεων και οι νέες υποχρεώσεις αλλάζουν τη βραχυχρόνια μίσθωση στην Ελλάδα. Η HuffPost θέτει παράλληλα στην Κατεχάκη το κρίσιμο ερώτημα της ταυτοποίησης όλων των φιλοξενουμένων. Οι δυσκολίες ελέγχου, η ελεύθερη μετακίνηση στη Σένγκεν και ο κίνδυνος κατάχρησης κατοικιών από εγκληματικά δίκτυα ανοίγουν μια συζήτηση που δεν μπορεί να περιοριστεί στους φόρους και τα έσοδα.
Η αγορά αλλάζει
Η εποχή της ανεμπόδιστης επέκτασης της βραχυχρόνιας μίσθωσης φαίνεται να υποχωρεί. Η αγορά καταγράφει μείωση καταχωρίσεων, ενώ οι ιδιοκτήτες σταθμίζουν πλέον προσεκτικότερα το κόστος και την απόδοση. Η μείωση δεν πρέπει να ερμηνεύεται αυτομάτως ως ισόποση επιστροφή κατοικιών στη μακροχρόνια μίσθωση: άλλο οι εγγραφές στα μητρώα, άλλο οι ενεργές αγγελίες και άλλο τα πραγματικά διαθέσιμα σπίτια.
Τι αποτρέπει τους ιδιοκτήτες
Αυστηρότερες προδιαγραφές, ασφαλιστικές και φορολογικές υποχρεώσεις, κόστος συντήρησης και περιορισμοί νέων εγγραφών σε επιβαρυμένες περιοχές μεταβάλλουν τους υπολογισμούς των ιδιοκτητών. Στον αντίποδα βρίσκεται η στεγαστική πίεση: για πολλά νοικοκυριά η εξεύρεση προσιτού σπιτιού αποτελεί καθημερινή δοκιμασία. Η δημόσια συζήτηση, όμως, δεν εξαντλείται στην ισορροπία τουρισμού και κατοικίας.
Ποιος είναι τελικά μέσα στο διαμέρισμα;
Το πρόσωπο που κάνει μια κράτηση μπορεί να υποβάλλεται σε έλεγχο στοιχείων από την πλατφόρμα, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι κάθε πρόσθετος επισκέπτης ή φιλοξενούμενος ταυτοποιείται με τον ίδιο τρόπο ή ότι τα στοιχεία του διαβιβάζονται αυτομάτως στο κράτος. Η πρακτική διαφορά ανάμεσα στον καταχωρισμένο πελάτη και στους ανθρώπους που τελικά διαμένουν στο ακίνητο αποτελεί κενό γνώσης για τις αρχές. Το ερώτημα είναι κρίσιμο όταν εξετάζονται ενδεχόμενες καταχρήσεις από οργανωμένο έγκλημα ή τρομοκρατικά δίκτυα. Αυτό δεν καθιστά ύποπτους τους συνήθεις επισκέπτες ούτε επιτρέπει να συνδέεται συλλήβδην η βραχυχρόνια μίσθωση με εγκληματικότητα.
Η απάντηση από την Κατεχάκη
Η HuffPost και ο Τέρενς Κουίκ έθεσαν το ζήτημα σε υψηλόβαθμη πηγή που εδρεύει στο κτήριο του υπουργείου Προστασίας του Πολίτη. Η απάντηση ήταν ότι ένας καθολικός έλεγχος των φιλοξενουμένων είναι εξαιρετικά δύσκολος. Ακόμη και σε μια κανονική μακροχρόνια μίσθωση ο ενοικιαστής μπορεί να φιλοξενεί άλλα πρόσωπα, χωρίς να υποχρεούται γενικά να δηλώνει στην αστυνομία κάθε επίσκεψη. Επιπλέον, η ρύθμιση διαδικασιών διεθνών ψηφιακών πλατφορμών εγείρει νομικές και πρακτικές δυσκολίες. Η διαπίστωση αυτή δεν ισοδυναμεί με αδυναμία στοχευμένης αστυνομικής έρευνας όταν υπάρχουν συγκεκριμένες ενδείξεις.
Η διαδρομή μέσω Βουλγαρίας
Η πλήρης ένταξη της Βουλγαρίας στη ζώνη Σένγκεν από την 1η Ιανουαρίου 2025 κατάργησε τους συστηματικούς ελέγχους προσώπων στα εσωτερικά χερσαία σύνορα με την Ελλάδα. Η γεωγραφική διαδρομή από την Τουρκία μέσω Βουλγαρίας αποκτά έτσι σημασία για τη διασυνοριακή συνεργασία των αρχών. Αυτό δεν σημαίνει ότι καταργήθηκαν οι έλεγχοι στα εξωτερικά σύνορα της Σένγκεν ούτε ότι κάθε διερχόμενος αποτελεί κίνδυνο. Η πρόκληση είναι η αποτελεσματική ανταλλαγή πληροφοριών για συγκεκριμένα ύποπτα πρόσωπα, όχι η γενικευμένη καχυποψία.
Εκρήξεις και επιχειρησιακά ερωτήματα
Η Ελλάδα έχει αντιμετωπίσει τα τελευταία δώδεκα χρόνια σοβαρές υποθέσεις εκρήξεων, εκρηκτικών μηχανισμών και παράνομων εργαστηρίων σε κατοικίες. Ωστόσο, δεν τεκμηριώνεται ότι όλες οι κατοικίες αυτές λειτουργούσαν ως Airbnb. Η διάκριση είναι ουσιαστική: άλλο ένα μισθωμένο σπίτι και άλλο ένα ακίνητο που αποδεδειγμένα διατέθηκε μέσω πλατφόρμας.
Ασφάλεια με κανόνες και εγγυήσεις
Μια σοβαρή απάντηση θα μπορούσε να εξετάσει σαφέστερες διαδικασίες ενημέρωσης για τους δηλωμένους διαμένοντες, ασφαλή κανάλια ανταπόκρισης των πλατφορμών σε νόμιμα αιτήματα των αρχών και καλύτερη διακρατική συνεργασία. Κάθε μέτρο, όμως, οφείλει να σέβεται την προστασία προσωπικών δεδομένων, την αναλογικότητα και τα δικαιώματα των φιλοξενουμένων. Το ουσιαστικό ερώτημα δεν είναι μόνο πόσα Airbnb μένουν στην αγορά. Είναι εάν το κράτος διαθέτει αποτελεσματικά και νόμιμα εργαλεία όταν μια συνηθισμένη κατοικία χρησιμοποιείται για επικίνδυνους σκοπούς.
