Η απογραφή των ανελκυστήρων, που παρατάθηκε έως τις 30 Ιουνίου 2026, δεν είναι μια τυπική γραφειοκρατική διαδικασία. Είναι η πρώτη απόπειρα να δημιουργηθεί μια ενιαία «ταυτότητα» για κάθε ασανσέρ στη χώρα, ιδιωτικό ή δημόσιο, και να μπει τάξη σε ένα πεδίο όπου μέχρι σήμερα κανείς δεν μπορεί να πει με βεβαιότητα πόσοι ανελκυστήρες υπάρχουν, ποιοι συντηρούνται σωστά και ποιοι λειτουργούν με εκκρεμότητες.
Η εικόνα μοιάζει παράδοξη για μια χώρα όπου εκατομμύρια άνθρωποι χρησιμοποιούν καθημερινά ανελκυστήρες σε πολυκατοικίες, επαγγελματικά κτίρια, νοσοκομεία, υπηρεσίες, εμπορικά κέντρα και δημόσιους χώρους: ο ακριβής αριθμός τους δεν είναι γνωστός.
Οι εκτιμήσεις που έχουν κατά καιρούς διατυπωθεί κυμαίνονται από περίπου 700.000 έως και 900.000 ανελκυστήρες, ενώ ρεπορτάζ έχει καταγράψει ότι στην Ελλάδα μπορεί να λειτουργούν 700.000 έως 750.000 ασανσέρ, με περίπου 6,5 εκατομμύρια μετακινήσεις την ημέρα. Η «Καθημερινή» έχει μεταφέρει ακόμη μεγαλύτερο εύρος εκτιμήσεων, από 700.000 έως 900.000, σημειώνοντας ότι πολλοί από αυτούς βρίσκονται σε δημόσια κτίρια.
Αυτό ακριβώς το κενό έρχεται να καλύψει το νέο Μητρώο Ανελκυστήρων. Σύμφωνα με την επίσημη πλατφόρμα του υπουργείου Ανάπτυξης, η απογραφή έχει παραταθεί έως τις 30 Ιουνίου 2026 και χαρακτηρίζεται ως «τελευταία ευκαιρία» για τους ιδιοκτήτες να δηλώσουν τους ανελκυστήρες τους. Η παράταση προβλέπεται και στο ΦΕΚ Β’ 6460/02.12.2025, όπου ορίζεται ότι η διαδικασία ολοκληρώνεται έντεκα μήνες μετά την έναρξη λειτουργίας της πλατφόρμας, δηλαδή έως τις 30 Ιουνίου 2026.
Η διαδικασία αφορά όλους τους εγκατεστημένους ανελκυστήρες στην ελληνική επικράτεια, ανεξαρτήτως ηλικίας, πιστοποίησης ή τεχνικής κατάστασης, ακόμη κι αν είναι απενεργοποιημένοι ή έχουν καταχωριστεί στο παρελθόν σε άλλα μητρώα. Η είσοδος γίνεται με κωδικούς Taxisnet ή, για δημόσια κτίρια, με κωδικούς Δημόσιας Διοίκησης. Τα στοιχεία που ζητούνται είναι ο ιδιοκτήτης ή διαχειριστής, η διεύθυνση του κτιρίου, ο αριθμός στάσεων, το έτος εγκατάστασης και ο υπεύθυνος συντηρητής.
Με την ολοκλήρωση της απογραφής, κάθε ανελκυστήρας αποκτά Μοναδικό Κωδικό Αναγνώρισης, το λεγόμενο UUID. Αυτός ο κωδικός θα τον ακολουθεί σε κάθε μεταγενέστερη διαδικασία συντήρησης, τεχνικού ελέγχου, ασφάλισης ή μεταβίβασης ακινήτου. Με απλά λόγια, κάθε ασανσέρ αποκτά τη δική του «ταυτότητα».
Το κρίσιμο σημείο, όμως, είναι τι κάνει και τι δεν κάνει η απογραφή. Δεν πρόκειται για τεχνικό έλεγχο. Δεν ανεβαίνει δηλαδή κάποιο κρατικό συνεργείο στο κτίριο για να διαπιστώσει επιτόπου βλάβες, φθορές, παραλείψεις ή παλαιότητα. Η απογραφή είναι μια δηλωτική διαδικασία. Καταγράφει την ύπαρξη του ανελκυστήρα και βασικά στοιχεία του, ενώ υπάρχουν και προαιρετικά πεδία για το αν υπάρχει δήλωση συμμόρφωσης, προηγούμενη πιστοποίηση, καταχώριση ή εκκρεμότητες τεχνικής αναβάθμισης.
Αυτό σημαίνει ότι η πλατφόρμα δεν «διαγιγνώσκει» από μόνη της αν ένα ασανσέρ είναι επικίνδυνο. Δημιουργεί, όμως, τη βάση ώστε το κράτος να γνωρίζει ποιοι ανελκυστήρες υπάρχουν, πού βρίσκονται, ποιος τους διαχειρίζεται και ποιος εμφανίζεται ως υπεύθυνος συντηρητής. Από εκεί και πέρα, η επόμενη κίνηση μπορεί να είναι πιο στοχευμένοι έλεγχοι, διασταυρώσεις, απαίτηση πιστοποίησης, τεχνικές αναβαθμίσεις ή, όπου χρειάζεται, αντικατάσταση.
Μετά την ολοκλήρωση της απογραφής αναμένεται το επόμενο στάδιο της συντήρησης ή αντικατάστασης των ανελκυστήρων. Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία για παλιά κτίρια, πολυκατοικίες δεκαετιών, αλλά και δημόσιες εγκαταστάσεις υψηλής επισκεψιμότητας, όπως νοσοκομεία, σχολές, υπηρεσίες και σταθμοί.
Η ευθύνη της απογραφής ανήκει στους ιδιοκτήτες, στους διαχειριστές ή στους νόμιμους εκπροσώπους τους. Μπορεί επίσης να γίνει από τον υπεύθυνο συντηρητή ή τον εγκαταστάτη. Το υπουργείο διευκρινίζει ότι, εφόσον πολλοί μπορούν να δηλώσουν τον ίδιο ανελκυστήρα, πρέπει να υπάρχει συνεννόηση ώστε να μη γίνει διπλή απογραφή.
Αν ένας ανελκυστήρας δεν συντηρείται, το επίσημο FAQ υπενθυμίζει ότι όλοι οι εν λειτουργία εγκατεστημένοι ανελκυστήρες πρέπει να συντηρούνται από αδειοδοτημένο συνεργείο. Αν έχει διακοπεί η λειτουργία του, μπορεί να δηλωθεί ως ανελκυστήρας σε μακρά ακινησία, δηλαδή άνω των τριών μηνών.
Τα πρόστιμα για μη απογραφή είναι σημαντικά: 1.000 ευρώ ανά ανελκυστήρα σε κτίρια κατοικίας, 2.500 ευρώ σε κτίρια επαγγελματικής ή μικτής χρήσης και 5.000 ευρώ σε κτίρια προσπελάσιμα από το ευρύ κοινό, σύμφωνα με την ΠΟΜΙΔΑ και δημοσιεύματα που παραπέμπουν στο ισχύον πλαίσιο.
Το μεγάλο ερώτημα αφορά τα δημόσια κτίρια. Ποιος ελέγχει, ποιος συντηρεί και ποιος πιστοποιεί έναν ανελκυστήρα σε νοσοκομείο ή δημόσια υπηρεσία;
Η απάντηση δεν είναι ότι υπάρχει ένα ενιαίο «κρατικό συνεργείο» που κάνει παντού τη δουλειά. Η συντήρηση ανελκυστήρων αποτελεί τεχνική δραστηριότητα για την οποία απαιτείται άδεια συνεργείου συντήρησης. Η άδεια εκδίδεται μέσω των αρμόδιων υπηρεσιών της Περιφέρειας, ενώ στο μητρώο τηρείται φάκελος με την άδεια, τις επαγγελματικές άδειες του υπευθύνου και των μελών των κινητών συνεργείων, τις καταστάσεις των συντηρούμενων ανελκυστήρων και τυχόν κυρώσεις.
Παράλληλα, οι περιοδικοί έλεγχοι και τα πιστοποιητικά γίνονται από αναγνωρισμένους φορείς ελέγχου. Η ΚΥΑ για την εγκατάσταση, λειτουργία, συντήρηση και ασφάλεια των ανελκυστήρων προβλέπει ότι οι ιδιοκτήτες, διαχειριστές ή νόμιμοι εκπρόσωποι οφείλουν να αναθέτουν περιοδικούς ελέγχους σε αναγνωρισμένους φορείς, ιδίως για ανελκυστήρες σε χώρους προσβάσιμους στο ευρύ κοινό, όπως νοσοκομεία, θέατρα, ξενοδοχεία και δημόσιοι χώροι.
Στην πράξη, δημόσιοι φορείς και νοσοκομεία συχνά προκηρύσσουν συμβάσεις συντήρησης ή περιοδικού ελέγχου με ιδιώτες αναδόχους. Ενδεικτικά, δημόσια πρόσκληση νοσοκομείου ζητούσε από τους συμμετέχοντες βεβαίωση καλής εκτέλεσης σύμβασης συντήρησης ανελκυστήρων σε δημόσιο φορέα. Άλλη πρόσκληση νοσοκομείου προέβλεπε ότι ο ανάδοχος θα αναλάβει τον περιοδικό έλεγχο και την πιστοποίηση έξι ανελκυστήρων από διαπιστευμένο φορέα.
Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι το δημόσιο απαλλάσσεται πολιτικά ή διοικητικά από την ευθύνη εποπτείας. Αντιθέτως, όταν μιλάμε για νοσοκομεία, η συντήρηση ενός ανελκυστήρα δεν είναι απλώς ζήτημα τεχνικής επάρκειας. Είναι ζήτημα ασφάλειας ασθενών, συνοδών, γιατρών, νοσηλευτών και διασωστών.
Το πιο χαρακτηριστικό πρόσφατο περιστατικό ήταν η πτώση ανελκυστήρα στο νοσοκομείο «Ερυθρός Σταυρός» τον Ιανουάριο του 2025. Μέσα στο ασανσέρ βρίσκονταν τέσσερα άτομα: ένας ασθενής που είχε λάβει εξιτήριο, η συνοδός του και δύο διασώστες ιδιωτικού ασθενοφόρου. Σύμφωνα με την ανακοίνωση του νοσοκομείου, οι επιβαίνοντες εξετάστηκαν από το ιατρικό προσωπικό και τέθηκαν υπό παρακολούθηση.
Για το περιστατικό διατάχθηκε Ένορκη Διοικητική Εξέταση, ενώ δημοσιεύματα ανέφεραν ότι η τελευταία συντήρηση είχε γίνει στις 19 Δεκεμβρίου και ότι υπήρχε πιστοποιητικό καταλληλότητας με ισχύ έως τον Ιούνιο του 2025. Το γεγονός αυτό δείχνει γιατί η απλή ύπαρξη χαρτιών δεν αρκεί πάντα για να καθησυχάσει την κοινή γνώμη. Χρειάζεται ουσιαστικός έλεγχος, διαφάνεια, πραγματική λογοδοσία και δυνατότητα ιχνηλάτησης κάθε πράξης συντήρησης.
Δεν ήταν το μόνο περιστατικό. Το 2019, στο Ιπποκράτειο Νοσοκομείο, είχε αναφερθεί ατύχημα με πτώση ασανσέρ και τραυματισμό γιατρού, ενώ ο Ιατρικός Σύλλογος Αθηνών ζητούσε μέτρα και τεχνικό έλεγχο. Σύμφωνα με σχετικό ρεπορτάζ, στο νοσοκομείο υπήρχε συντηρητής από ιδιωτική εταιρεία, ενώ μετά το συμβάν ζητήθηκαν εξηγήσεις και τεχνική διερεύνηση.
Η απογραφή, λοιπόν, δεν λύνει μόνη της το πρόβλημα. Είναι όμως το πρώτο απαραίτητο βήμα. Χωρίς μητρώο, το κράτος δεν ξέρει τι πρέπει να ελέγξει. Χωρίς μοναδικό κωδικό, δεν υπάρχει ενιαίο ιστορικό για κάθε ανελκυστήρα. Χωρίς καταγραφή, δεν μπορεί να υπάρξει σοβαρή πολιτική για την ασφάλεια, την πιστοποίηση και την αναβάθμιση.
Το ζητούμενο είναι να μη μείνει η διαδικασία στο επίπεδο μιας ακόμα ηλεκτρονικής δήλωσης. Η πραγματική αξία του Μητρώου θα φανεί μετά την απογραφή: όταν η Πολιτεία θα πρέπει να αποφασίσει ποιους ανελκυστήρες θα ελέγξει πρώτους, ποιοι χρειάζονται άμεσα πιστοποίηση, ποιοι πρέπει να αναβαθμιστούν και ποιοι δεν μπορούν να συνεχίσουν να λειτουργούν μέχρι να γίνουν ασφαλείς.
Γιατί το ασανσέρ είναι ίσως η πιο καθημερινή μορφή μετακίνησης μέσα στην πόλη. Και ακριβώς επειδή το χρησιμοποιούμε χωρίς να το σκεφτόμαστε, η ασφάλειά του δεν μπορεί να βασίζεται στην τύχη.
