Στις 23 Αυγούστου 1864, στις Μουρνιές Χανίων, γεννήθηκε ο Ελευθέριος Βενιζέλος, ο άνθρωπος που έμελλε να συνδέσει το όνομά του με μερικές από τις σημαντικότερες στιγμές της Ελλάδας στις πρώτες δεκαετίες του 20ού αιώνα.
Δικηγόρος, επαναστάτης, πολιτικός, διπλωμάτης και πολλές φορές πρωθυπουργός, ο Βενιζέλος υπήρξε ηγετική φυσιογνωμία της Κρήτης πριν ακόμη περάσει στην κεντρική πολιτική σκηνή. Πρωταγωνίστησε στην Επανάσταση του Θερίσου το 1905, συγκρουόμενος με τον πρίγκιπα Γεώργιο, και σταδιακά αναδείχθηκε σε πολιτικό με πανελλήνια ακτινοβολία.
Από την Κρήτη στην Αθήνα
Μετά το κίνημα στο Γουδί το 1909, ο Βενιζέλος κλήθηκε στην Αθήνα και το 1910 ανέλαβε για πρώτη φορά την πρωθυπουργία. Προχώρησε σε εκτεταμένες μεταρρυθμίσεις στο κράτος, στον στρατό, στην εκπαίδευση και στη δημόσια διοίκηση, επιχειρώντας να μετατρέψει την Ελλάδα σε ένα σύγχρονο ευρωπαϊκό κράτος.
Οι Βαλκανικοί Πόλεμοι του 1912-1913 αποτέλεσαν ίσως τη μεγαλύτερη επιτυχία της πολιτικής του. Η Ελλάδα σχεδόν διπλασίασε την έκταση και τον πληθυσμό της, ενσωματώνοντας μεταξύ άλλων τη Θεσσαλονίκη, την Ήπειρο, μεγάλο μέρος της Μακεδονίας και νησιά του Αιγαίου.
Ο Εθνικός Διχασμός
Η μεγάλη σύγκρουση ήρθε με τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Ο Βενιζέλος πίστευε ότι η Ελλάδα έπρεπε να ταχθεί στο πλευρό της Αντάντ, ενώ ο βασιλιάς Κωνσταντίνος επέμενε στην ουδετερότητα. Η αντιπαράθεση ξεπέρασε τα όρια μιας πολιτικής διαφωνίας και οδήγησε στον Εθνικό Διχασμό, μία από τις βαθύτερες πληγές της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας.
Το 1917 ο Βενιζέλος επέστρεψε στην εξουσία και η Ελλάδα μπήκε στον πόλεμο στο πλευρό των Συμμάχων. Μετά τη νίκη τους βρέθηκε στο απόγειο της διεθνούς επιρροής του.
Η Συνθήκη των Σεβρών το 1920 φάνηκε να πραγματοποιεί μεγάλο μέρος της Μεγάλης Ιδέας. Η Ελλάδα αποκτούσε σημαντικά εδαφικά οφέλη και παρουσία στη Μικρά Ασία. Κι όμως, στις εκλογές του Νοεμβρίου του ίδιου έτους ο Βενιζέλος ηττήθηκε. Ακολούθησαν η επιστροφή του Κωνσταντίνου και, δύο χρόνια αργότερα, η Μικρασιατική Καταστροφή.
Από τους εχθρούς στη συμφιλίωση
Ο Βενιζέλος επέστρεψε δυναμικά στην εξουσία το 1928. Στην τελευταία μεγάλη περίοδο της διακυβέρνησής του επιχείρησε τον εκσυγχρονισμό της χώρας, αλλά και μια εντυπωσιακή στροφή στην εξωτερική πολιτική: την ελληνοτουρκική προσέγγιση.
Το 1930 υπέγραψε συμφωνίες φιλίας με τον Μουσταφά Κεμάλ Ατατούρκ, λίγα μόλις χρόνια μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή. Μάλιστα, πρότεινε τον Ατατούρκ για το Νόμπελ Ειρήνης, μία κίνηση που εξακολουθεί να προκαλεί ιστορικές συζητήσεις.
Η τελευταία περίοδος της ζωής του σημαδεύτηκε από νέες πολιτικές συγκρούσεις, απόπειρες δολοφονίας εναντίον του και το αποτυχημένο κίνημα του 1935. Έφυγε για το Παρίσι, όπου πέθανε στις 18 Μαρτίου 1936, σε ηλικία 71 ετών. Η σορός του μεταφέρθηκε στην Κρήτη και τάφηκε στο Ακρωτήρι Χανίων.
Η βαριά κληρονομιά
Ο Ελευθέριος Βενιζέλος δεν υπήρξε ένας πολιτικός που άφηνε τους Έλληνες αδιάφορους. Λατρεύτηκε και μισήθηκε. Συνδέθηκε με τον εδαφικό διπλασιασμό της Ελλάδας, μεγάλες μεταρρυθμίσεις και εντυπωσιακές διπλωματικές επιτυχίες, αλλά και με μια εποχή βαθύτατου πολιτικού διχασμού.
Ίσως αυτό ακριβώς αποδεικνύει το μέγεθος της ιστορικής του παρουσίας. Περισσότερο από έναν αιώνα μετά την πρώτη ανάληψη της πρωθυπουργίας, το όνομα Βενιζέλος παραμένει σημείο αναφοράς στην ελληνική πολιτική ιστορία.
Και λίγοι Έλληνες πολιτικοί μπορούν να διεκδικήσουν κάτι αντίστοιχο.
