Βρετανοί επιστήμονες έφεραν στο φως ένα από τα πιο ανησυχητικά χαρακτηριστικά του καρκίνου του πνεύμονα: η νόσος μπορεί να εξελίσσεται κρυφά μέσα στον ανθρώπινο οργανισμό για πολλά χρόνια, ακόμη και περισσότερο από δύο δεκαετίες, πριν περάσει σε μια πολύ πιο επιθετική φάση.
Η ανακάλυψη βοήθησε τους επιστήμονες να κατανοήσουν καλύτερα γιατί ο καρκίνος του πνεύμονα είναι τόσο δύσκολο να αντιμετωπιστεί όταν διαγνωστεί σε προχωρημένο στάδιο και, κυρίως, γιατί η έγκαιρη διάγνωση έχει τόσο μεγάλη σημασία.
Τι ανακάλυψαν οι επιστήμονες
Η έρευνα πραγματοποιήθηκε από επιστήμονες του Francis Crick Institute και του University College London και δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Science.
Μελετώντας τη γενετική εξέλιξη όγκων του πνεύμονα, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι οι πρώτες γενετικές βλάβες μπορεί να έχουν δημιουργηθεί πολλά χρόνια πριν από τη διάγνωση.
Για μεγάλο χρονικό διάστημα ο όγκος μπορεί να εξελίσσεται σχετικά αργά. Στη συνέχεια όμως συμβαίνουν πρόσθετες γενετικές αλλαγές, δημιουργούνται διαφορετικοί πληθυσμοί καρκινικών κυττάρων και η νόσος αποκτά μεγαλύτερη επιθετικότητα.
Με απλά λόγια, ο καρκίνος δεν «κοιμάται» κυριολεκτικά επί 20 χρόνια. Μπορεί όμως να αναπτύσσεται και να εξελίσσεται αθόρυβα, χωρίς να έχει ακόμη προκαλέσει συμπτώματα που θα οδηγήσουν τον ασθενή στον γιατρό.
Το κάπνισμα αφήνει το αποτύπωμά του
Η μελέτη ανέδειξε και τον καθοριστικό ρόλο του καπνίσματος. Στα πρώτα στάδια της εξέλιξης των όγκων εντοπίστηκε το χαρακτηριστικό γενετικό «αποτύπωμα» που προκαλεί ο καπνός.
Ακόμη όμως και όταν κάποιος σταματήσει το κάπνισμα, κύτταρα που έχουν ήδη υποστεί βλάβες μπορεί να παραμένουν στον οργανισμό.
Αυτό δεν σημαίνει ότι η διακοπή του καπνίσματος είναι μάταιη. Το αντίθετο: η διακοπή μειώνει σημαντικά τον μελλοντικό κίνδυνο και αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα μέτρα πρόληψης.
Γιατί είναι τόσο επικίνδυνος
Ο καρκίνος του πνεύμονα συχνά δεν προκαλεί χαρακτηριστικά συμπτώματα στα πρώτα στάδιά του. Όταν εμφανιστούν επίμονος βήχας, αιμόπτυση, δύσπνοια, πόνος στο στήθος, ανεξήγητη απώλεια βάρους ή έντονη κόπωση, η νόσος μπορεί ήδη να έχει προχωρήσει.
Και αυτό είναι το μεγάλο πρόβλημα: όσο περισσότερο χρόνο έχει στη διάθεσή του ένας όγκος, τόσο περισσότερες μεταλλάξεις μπορεί να συγκεντρώσει και τόσο μεγαλύτερη γενετική ποικιλομορφία μπορεί να αποκτήσει.
Έτσι, διαφορετικά τμήματα του ίδιου όγκου μπορεί να μην είναι απολύτως όμοια μεταξύ τους, γεγονός που δυσκολεύει και τη θεραπευτική αντιμετώπιση.
Η μάχη για να εντοπιστεί πριν «ξυπνήσει»
Η μεγάλη πρόκληση για την ιατρική είναι επομένως να εντοπίζεται η νόσος όσο βρίσκεται ακόμη σε αρχικό και θεραπεύσιμο στάδιο.
Σήμερα η αξία του προσυμπτωματικού ελέγχου με αξονική τομογραφία χαμηλής δόσης έχει ενισχυθεί σημαντικά για ανθρώπους που θεωρούνται υψηλού κινδύνου, κυρίως λόγω ηλικίας και σημαντικού ιστορικού καπνίσματος. Ο έλεγχος, βέβαια, πρέπει να γίνεται βάσει των ιατρικών κατευθυντήριων οδηγιών και μετά από αξιολόγηση γιατρού.
Η έρευνα έστειλε ένα μήνυμα που παραμένει εξαιρετικά επίκαιρο: στον καρκίνο του πνεύμονα ο χρόνος μπορεί να λειτουργεί αθόρυβα υπέρ της νόσου. Γι’ αυτό η πρόληψη και η όσο το δυνατόν πρωιμότερη διάγνωση μπορούν να κάνουν τη μεγάλη διαφορά.
