Αν φαίνεται υπερβολικό το μέτρο/απόφαση ότι “τελειώνει η μεταφορά επιβατών” για κάποιους οδηγούς, η Βόρεια Ιρλανδία έχει μια πολύ συγκεκριμένη απάντηση: Οι νέοι οδηγοί εμπλέκονται δυσανάλογα συχνά σε θανατηφόρες ή σοβαρές συγκρούσεις. Και γι’ αυτό ενεργοποιεί ένα πακέτο κανόνων «σταδιακής αδειοδότησης» (Graduated Driver Licensing – GDL), που αλλάζει το πώς μαθαίνεις, πώς εξετάζεσαι και πώς οδηγείς τα πρώτα σου χρόνια.
Το GDL είναι μια λογική «σκαλοπάτια». Σου δίνει χρόνο να αποκτήσεις εμπειρία σε ελεγχόμενες συνθήκες πριν βρεθείς μόνος/η σου, νύχτα, με συνεπιβάτες που λειτουργούν (χωρίς να το καταλαβαίνουν) ως καταλύτης ρίσκου.
Με βάση όσα έχουν ανακοινωθεί για τη Βόρεια Ιρλανδία, από 1 Οκτωβρίου 2026 έρχονται, μεταξύ άλλων:
Ελάχιστη περίοδος 6 μηνών με “learner permit” πριν μπορείς να δώσεις πρακτική εξέταση.
Υποχρεωτική ολοκλήρωση 14 εκπαιδευτικών ενοτήτων (logbook/πιστοποίηση από εκπαιδευτή ή επιβλέποντα οδηγό).
Περιορισμοί επιβατών για τους κάτω των 24 στους πρώτους μήνες: ειδικά τη νύχτα (23:00–06:00) επιτρέπεται ουσιαστικά περιορισμένος αριθμός/τύπος επιβατών, με εξαιρέσεις για άμεση οικογένεια και όταν υπάρχει έμπειρος συνοδηγός/επιβλέπων.
Επέκταση της “δοκιμαστικής/περιοριστικής” περιόδου μετά το δίπλωμα (π.χ. σήμανση, μεγαλύτερη διάρκεια).
Κυρώσεις για μη συμμόρφωση, με πρόστιμα που (σύμφωνα με δημοσιεύματα) μπορεί να φτάνουν έως 1.000 λίρες.
Γιατί το κάνει τώρα η Βόρεια Ιρλανδία (και όχι “όλη η Ευρώπη”)
Εδώ είναι το κλειδί: η κίνηση δεν πέφτει από τον ουρανό. “Ωρίμαζε” χρόνια.
- Το πολιτικό/νομοθετικό υπόβαθρο υπάρχει από παλιά. Το GDL είχε περάσει ως κατεύθυνση από τη Βορειοϊρλανδική Συνέλευση μέσα από τη διαδικασία του Road Traffic (Amendment) Act (NI) 2016 και είχε ακολουθήσει δημόσια διαβούλευση (2017–2018).
- Το “τώρα” συνδέεται με το αποτύπωμα των τροχαίων. Στο επίσημο FAQ του αρμόδιου υπουργείου/φορέα υπογραμμίζεται ότι το 2024 καταγράφηκαν 164 νεκροί ή σοβαρά τραυματίες σε συγκρούσεις όπου υπεύθυνος ήταν οδηγός 17–23 ετών και ότι η ηλικιακή ομάδα αντιστοιχεί σε 24% των θανατηφόρων/σοβαρών συγκρούσεων παρότι κατέχει μόλις 8% των αδειών. Με άλλα λόγια: λίγες άδειες, πολλή ζημιά.
- Το GDL “κουμπώνει” σε διεθνή εμπειρία. Οργανισμοί οδικής ασφάλειας και φορείς (π.χ. RAC Foundation) περιγράφουν εδώ και χρόνια ότι τα σχήματα σταδιακής αδειοδότησης μπορούν να μειώσουν τον κίνδυνο για νέους/άπειρους οδηγούς, ειδικά όταν στοχεύουν νύχτα και επιβάτες.
Ποιος είναι ο σκοπός; (Με απλά λόγια)
Το μέτρο δεν είναι «τιμωρία» προς τους νέους. Είναι μια προσπάθεια να “σπάσει” η πιο επικίνδυνη εξίσωση των πρώτων μηνών:
Απειρία (δεν έχεις ακόμα αυτοματισμούς)
Νύχτα (κόπωση, χαμηλή ορατότητα, περισσότερα ρίσκα)
Παρέα συνομηλίκων (πίεση, διάσπαση προσοχής, “ας το πατήσουμε λίγο”)
Η ίδια η Υπουργός Υποδομών, Liz Kimmins, το περιγράφει ως τη μεγαλύτερη μεταρρύθμιση δεκαετιών με στόχο να βγάζει ασφαλέστερους οδηγούς, όχι απλώς “οδηγούς που περνάνε τις εξετάσεις”.
Θα το δούμε και αλλού;
Προς το παρόν, το σχέδιο παρουσιάζεται ως πρωτιά της Βόρειας Ιρλανδίας εντός Ηνωμένου Βασιλείου, όχι ως οριζόντια αλλαγή “σε όλη την Ευρώπη”.
Αλλά η λογική του GDL είναι ακριβώς από τα μέτρα που συχνά αντιγράφονται όταν δείχνουν αποτελέσματα (ειδικά αν συνοδεύονται από καμπάνιες ενημέρωσης και αξιολόγηση στην πράξη).
