Η βιταμίνη Β2, γνωστή και ως ριβοφλαβίνη, αποτελεί βασικό στοιχείο για πολλές λειτουργίες του ανθρώπινου οργανισμού. Συμβάλλει στη διατήρηση υγιούς δέρματος, στον μεταβολισμό των λιπών και γενικότερα στην παραγωγή ενέργειας. Νέα επιστημονική έρευνα, όμως, σύμφωνα μα άρθρο του science alert αποκαλύπτει ότι η βιταμίνη αυτή παίζει επίσης σημαντικό ρόλο στην επιβίωση των καρκινικών κυττάρων, καθώς φαίνεται να τα βοηθά να προστατεύονται από έναν ιδιαίτερο τύπο κυτταρικού θανάτου που ονομάζεται φερρόπτωση (ferroptosis).
Η φερρόπτωση είναι μια μορφή προγραμματισμένου κυτταρικού θανάτου που ενεργοποιείται όταν προκαλείται σοβαρή βλάβη στις κυτταρικές μεμβράνες. Σε αυτή την περίπτωση, το κύτταρο θεωρείται κατεστραμμένο και απομακρύνεται από τον οργανισμό. Η διαδικασία αυτή είναι απαραίτητη για τη διατήρηση της υγείας των ιστών, καθώς συμβάλλει στην απομάκρυνση άχρηστων ή επικίνδυνων κυττάρων. Ωστόσο, τα καρκινικά κύτταρα έχουν αναπτύξει μηχανισμούς που τους επιτρέπουν να αποφεύγουν αυτή τη διαδικασία και να συνεχίζουν να επιβιώνουν.
Η μελέτη πραγματοποιήθηκε από ερευνητές του Πανεπιστημίου του Würzburg στη Γερμανία. Οι επιστήμονες διαπίστωσαν ότι όταν τα καρκινικά κύτταρα στερούνται βιταμίνης Β2, γίνονται πολύ πιο ευάλωτα στη φερρόπτωση. Σύμφωνα με τη βιολόγο Vera Skafar, η βιταμίνη Β2 παίζει καθοριστικό ρόλο στην προστασία των καρκινικών κυττάρων από αυτή τη μορφή κυτταρικού θανάτου.
Οι ερευνητές ανακάλυψαν ότι η βιταμίνη Β2 βοηθά μια πρωτεΐνη που ονομάζεται FSP1 (ferroptosis suppressor protein 1). Η συγκεκριμένη πρωτεΐνη λειτουργεί ως ασπίδα προστασίας απέναντι στη φερρόπτωση. Προηγούμενες έρευνες είχαν ήδη δείξει ότι η FSP1, μαζί με μια άλλη πρωτεΐνη που λέγεται GPX4, είναι εξαιρετικά σημαντικές για την άμυνα των κυττάρων απέναντι στις οξειδωτικές βλάβες που οδηγούν στη φερρόπτωση.
Μέσα από γενετικό έλεγχο χιλιάδων γονιδίων, η ερευνητική ομάδα διαπίστωσε ότι η λειτουργία της FSP1 εξαρτάται από ένα γονίδιο που ονομάζεται RFK. Το γονίδιο αυτό συμμετέχει στη μετατροπή της βιταμίνης Β2 σε μορφές που μπορεί να χρησιμοποιήσει ο οργανισμός. Περαιτέρω πειράματα επιβεβαίωσαν ότι η βιταμίνη Β2 ουσιαστικά “τροφοδοτεί” την πρωτεΐνη FSP1 μέσω του γονιδίου RFK, επιτρέποντας στα καρκινικά κύτταρα να αμύνονται αποτελεσματικά.
Παράλληλα, οι επιστήμονες εντόπισαν μια πιθανή θεραπευτική προσέγγιση μέσω μιας ουσίας που ονομάζεται roseoflavin. Πρόκειται για μια χημική ένωση που μοιάζει με τη βιταμίνη Β2 και λειτουργεί ως μιμητής της. Σε εργαστηριακά καρκινικά κύτταρα, η roseoflavin φάνηκε να προωθεί τη φερρόπτωση, καθώς “ξεγελά” τα καρκινικά κύτταρα ώστε να την απορροφούν αντί για την κανονική βιταμίνη Β2. Ωστόσο, σε αντίθεση με τη φυσική βιταμίνη, η roseoflavin δεν μπορεί να στηρίξει τη λειτουργία της FSP1 και άρα δεν ενισχύει την προστατευτική άμυνα των καρκινικών κυττάρων.
Αν και η έρευνα βρίσκεται ακόμη σε πρώιμο στάδιο, τα αποτελέσματα θεωρούνται ιδιαίτερα σημαντικά, επειδή ανοίγουν τον δρόμο για πιο στοχευμένες αντικαρκινικές θεραπείες. Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι στο μέλλον θα μπορούσαν να αναπτυχθούν φάρμακα παρόμοια με τη roseoflavin, ειδικά σχεδιασμένα ώστε να εμποδίζουν την πρόσβαση των καρκινικών κυττάρων στη βιταμίνη Β2, χωρίς όμως να επηρεάζουν τα υγιή κύτταρα του οργανισμού.
Η μελέτη δεν υποστηρίζει ότι η βιταμίνη Β2 είναι επικίνδυνη για τον άνθρωπο. Αντίθετα, η βιταμίνη είναι απολύτως απαραίτητη για τη ζωή και βρίσκεται σε πολλές τροφές όπως τα γαλακτοκομικά προϊόντα, τα αυγά, το κρέας και τα πράσινα λαχανικά. Το πρόβλημα είναι ότι οι καρκινικοί όγκοι φαίνεται να εκμεταλλεύονται αυτή τη φυσιολογική λειτουργία της βιταμίνης για να προστατεύονται από τις θεραπείες και την κυτταρική καταστροφή.
Υπάρχει μια δύσκολη ισορροπία που πρέπει να βρεθεί, επειδή η φερρόπτωση δεν είναι απαραίτητα κακή – είναι χρήσιμη την κατάλληλη στιγμή για την απομάκρυνση βιολογικών αποβλήτων.
Οι ερευνητές τονίζουν επίσης ότι η φερρόπτωση δεν σχετίζεται μόνο με τον καρκίνο. Η διαδικασία αυτή συνδέεται και με άλλες παθολογικές καταστάσεις, όπως τα εγκεφαλικά επεισόδια, οι νευροεκφυλιστικές ασθένειες και οι βλάβες που προκαλούνται μετά από μεταμόσχευση οργάνων ή ισχαιμία. Επομένως, η νέα γνώση σχετικά με τον ρόλο της βιταμίνης Β2 στη φερρόπτωση θα μπορούσε να επηρεάσει σημαντικά και τη μελλοντική έρευνα σε πολλούς άλλους τομείς της ιατρικής.
Με πληροφορίες από: science alert , Nature Cell Biology.
