Δημοσιογραφική επιμέλεια Νίκος Λυκούδης
Η νέα χαρτογράφηση των βιογραφικών των 300 της Βουλής δείχνει ένα Κοινοβούλιο με δύο πρόσωπα: από τη μία, βουλευτές με εντυπωσιακές σπουδές σε Ελλάδα, Ευρώπη και ΗΠΑ· από την άλλη, πρόσωπα που μπήκαν νωρίς στην αγορά εργασίας, δεν ολοκλήρωσαν πανεπιστημιακές σπουδές ή δηλώνουν ως βασικό τους εφόδιο αυτό που πολλοί αποκαλούν «το πτυχίο της ζωής».
Το πιο ισχυρό επαγγελματικό μπλοκ μέσα στο ελληνικό Κοινοβούλιο είναι οι νομικοί. Σύμφωνα με την καταγραφή που βασίζεται στα αναρτημένα βιογραφικά, οι βουλευτές με νομικές σπουδές ή δικηγορική ιδιότητα φτάνουν τους 83, συγκροτώντας ουσιαστικά τον μεγαλύτερο «κλάδο» της Βουλής. Ισχυρή παρουσία έχουν επίσης οι γιατροί, ενώ σημαντικό αποτύπωμα διατηρούν και οι οικονομολόγοι, οι γεωπόνοι, οι πανεπιστημιακοί και οι άνθρωποι των ΜΜΕ.
Στη Νέα Δημοκρατία, η εικόνα είναι σχεδόν εμβληματική για το πώς συγκροτείται η πολιτική ελίτ της Μεταπολίτευσης: 46 νομικοί, 19 γιατροί, 17 οικονομολόγοι και 6 γεωπόνοι. Στο ΠΑΣΟΚ καταγράφονται 11 νομικοί και 7 γιατροί, ενώ στον ΣΥΡΙΖΑ ο βασικός κορμός αποτελείται από 6 δικηγόρους και 4 γιατρούς. Στην Πλεύση Ελευθερίας, 3 από τους 5 βουλευτές έχουν νομικές σπουδές, ενώ και στους 27 ανεξάρτητους οι δικηγόροι και οι γιατροί παραμένουν οι πιο πολυάριθμες κατηγορίες.
Αν όμως κάποιος έβλεπε τη Βουλή μόνο μέσα από τα πτυχία, θα έχανε τη μισή εικόνα. Δίπλα στους νομικούς και στους γιατρούς βρίσκονται εκπαιδευτές οδήγησης, αισθητικοί, μάγειρες-ζαχαροπλάστες, αγρότες, οικοδόμοι, ξενοδοχοϋπάλληλοι, πλοίαρχοι, τραγουδίστριες, δάσκαλοι, φυσικοί, ιεροψάλτες και επιχειρηματίες. Αυτό είναι ίσως το πιο αποκαλυπτικό στοιχείο: ότι το ελληνικό Κοινοβούλιο παραμένει ένας χώρος όπου συνυπάρχουν τα «βαριά» ακαδημαϊκά βιογραφικά με πολύ πιο λαϊκές, βιωματικές διαδρομές.
Οι κορυφαίοι στις σπουδές
Στην κορυφή της ακαδημαϊκής πυραμίδας ξεχωρίζουν οι βουλευτές και τα κυβερνητικά στελέχη με σπουδές σε κορυφαία ξένα πανεπιστήμια, ιδιαίτερα στο Harvard και ευρύτερα στην αμερικανική και ευρωπαϊκή ελίτ. Το δημοσίευμα ξεχωρίζει τον Κυριάκο Μητσοτάκη, ο οποίος σπούδασε στο Harvard με διάκριση και συνέχισε με μεταπτυχιακές σπουδές στο Stanford και στο Harvard Business School. Στην ίδια «υψηλή ακαδημαϊκή ζώνη» καταγράφονται ο Κυριάκος Πιερρακάκης με σπουδές στο ΟΠΑ και μεταπτυχιακά σε Harvard Kennedy School και MIT, η Νίκη Κεραμέως με νομικές σπουδές στο Paris II και LL.M. στο Harvard Law School, καθώς και ο Σταύρος Παπασταύρου με Νομική ΕΚΠΑ και μεταπτυχιακό στο Harvard.
Στη λίστα των πολιτικών με διαδρομή στην Ivy League ή σε αντίστοιχο ακαδημαϊκό κύρος καταγράφονται ακόμη ο Γιώργος Παπανδρέου, ο Αντώνης Σαμαράς, ο Παύλος Γερουλάνος και η Αθηνά Λινού. Πρόκειται για πρόσωπα που κουβαλούν διεθνές ακαδημαϊκό κεφάλαιο και ενισχύουν την εικόνα μιας Βουλής όπου ένα τμήμα του πολιτικού προσωπικού ανήκει καθαρά στην κατηγορία των «πολύ υψηλών προσόντων».
Υπάρχουν, όμως, και βουλευτές που δεν προβάλλονται τόσο συχνά στη δημόσια συζήτηση, αλλά διαθέτουν επίσης ισχυρό εκπαιδευτικό αποτύπωμα. Η Ράνια Θρασκιά, για παράδειγμα, εμφανίζει δύο πτυχία, μεταπτυχιακό και τετραετή ειδίκευση, ενώ η Αγγελική Δεληκάρη ξεχωρίζει και για τις έξι γλώσσες που δηλώνει ότι μιλά. Ο Δημήτρης Καιρίδης δηλώνει πέντε γλώσσες, κάτι που προσθέτει μια ακόμα διάσταση στο προφίλ των «κορυφαίων» σπουδαστικά ή ακαδημαϊκά.
Οι πολιτικοί με το «πτυχίο της ζωής»
Η άλλη όψη της Βουλής είναι ίσως πιο πολιτικά ενδιαφέρουσα. Είναι οι βουλευτές που δεν οικοδόμησαν την ταυτότητά τους γύρω από πανεπιστημιακές διακρίσεις, αλλά γύρω από την εργασία, το μεροκάματο, την αγορά, την επαγγελματική τριβή και την κοινωνική εμπειρία. Οικοδόμοι, αγρότες, ξενοδοχοϋπάλληλοι, συνδικαλιστές, εκπαιδευτές οδήγησης, άνθρωποι της τηλεόρασης και της δημοσιογραφίας ή επαγγελματίες που μπήκαν αργότερα στις σπουδές συνθέτουν αυτό το μωσαϊκό.
Σε αυτή την κατηγορία εντάσσονται χαρακτηριστικά ο οικοδόμος Νίκος Έξαρχος και ο ξενοδοχοϋπάλληλος-συνδικαλιστής Χρήστος Κατσώτης, για τους οποίους δεν προκύπτουν σπουδές από τα αναρτημένα βιογραφικά. Το ίδιο ισχύει για τον αγρότη Θανάση Χαλκιά, για τον Γιάννη Δημητροκάλλη, αλλά και για τον επιχειρηματία Ανδρέα Βορύλλα. Στον αντίποδα, υπάρχουν πρόσωπα όπως η Μαρίνα Κοντοτόλη, που σταμάτησε νωρίς το σχολείο, εργάστηκε, κράτησε δύο κομμωτήρια και αργότερα μπήκε στο Πάντειο και ολοκλήρωσε τις σπουδές της — μια διαδρομή που συμπυκνώνει ακριβώς αυτό που στη δημόσια γλώσσα λέμε «πτυχίο της ζωής».
Ιδιαίτερη υποκατηγορία αποτελούν οι πολιτικοί που άφησαν το πανεπιστήμιο επειδή τους κέρδισε νωρίς η επαγγελματική πορεία. Ο Γιάννης Λοβέρδος εισήχθη στη Νομική Αθηνών αλλά δεν πήρε πτυχίο, καθώς στράφηκε γρήγορα στη δημοσιογραφία. Η Έλενα Ακρίτα εγκατέλειψε τη Φιλολογία του ΕΚΠΑ, επίσης λόγω της επαγγελματικής της πορείας. Για τον Χρήστο Γιαννούλη, η εικόνα που προκύπτει είναι μιας διαδρομής όπου οι φιλολογικές σπουδές έμειναν πίσω από τη δημοσιογραφία, με τον ίδιο να μιλά για ένα «διαρκές πανεπιστήμιο γνώσης και εμπειρίας».
Αυτό ίσως είναι και το πιο ουσιαστικό πολιτικό συμπέρασμα. Η Βουλή δεν αποτελεί μόνο μια δεξαμενή αρίστων με βραβεία, μεταπτυχιακά και ξένες σχολές. Είναι ταυτόχρονα ένα σώμα που εξακολουθεί να φέρει πάνω του ίχνη από τη λαϊκή κοινωνία, από επαγγέλματα πρώτης γραμμής και από βιογραφίες που δεν γράφτηκαν αποκλειστικά μέσα σε ακαδημαϊκά ιδρύματα. Οι «κορυφαίοι των σπουδών» και όσοι έχουν το «πτυχίο της ζωής» δεν είναι δύο ξένοι κόσμοι. Είναι, στην πραγματικότητα, οι δύο όψεις της ίδιας Βουλής
