Tου Γιώργου Σταμάτη, Βουλευτή Επικρατείας της ΝΔ.
*
Η 9η Μαϊου έχει καθιερωθεί να τιμάται ως η μέρα της Ευρώπης, σε ανάμνηση της ιστορικής Διακήρυξης Σουμάν, που παρουσιάστηκε από το Γάλλο Υπουργό Εξωτερικών Ρομπέρ Σουμάν στις 9 Μαίου 1950 στο Παρίσι. Η Ευρώπη βαθύτατα τραυματισμένη από τον 2ο Παγκόσμιο Πόλεμο, προσπαθούσε ακόμη να επουλώσει τις πληγές της, και κυρίως να διασφαλίσει ότι ποτέ στο μέλλον δε θα ζήσουν οι λαοί της καμία ανάλογη τραγωδία. Η διατήρηση της ειρήνης, της ασφάλειας, της αρμονικής συμβίωσης, αλλά και η προώθηση του διαλόγου και της συνεργασίας ήταν ο πρωταρχικός στόχος των πρώην αντιπάλων, γύρω από τον οποίο οικοδομήθηκε ο πυρήνας της ευρωπαϊκής οικογένειας.
Τα θεμέλια για την Ευρώπη της αλληλεγγύης και της αμοιβαίας αποδοχής τέθηκαν με τη Διακήρυξη Σουμάν, με την οποία προτείνεται ένα νέο μοντέλο οικονομικής και πολιτικής συνεργασίας μεταξύ των ευρωπαϊκών κρατών, στηριζόμενο στην ειρήνη και την ενότητα. Με τα έθνη της Ευρώπης να προσπαθούν να αφήσουν πίσω τους τις ολέθριες συνέπειες του πολέμου, ο Σουμάν οραματίζεται «τη δημιουργία μιας “μαγιάς” για μια ευρύτερη και βαθύτερη κοινότητα μεταξύ των χωρών που για μεγάλο διάστημα τις χώριζαν αιματηρές διενέξεις», όπως αναφέρει, και κάνει λόγο για μια Ευρώπη που «θα διαμορφωθεί μέσα από συγκεκριμένα επιτεύγματα που θα δημιουργήσουν μια εν τοις πράγμασι αλληλεγγύη».
Ο υπερεθνικός αυτός θεσμός που αποτελεί απόρροια της Διακήρυξης, οδήγησε στη δημιουργία της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Ανθρακα και Χάλυβα (ΕΚΑΧ) ένα χρόνο μετά, εδράζεται στις θεμελιώδεις αρχές της ειρήνης και της αλληλεγγύης, με σκοπό ο πόλεμος μεταξύ των ευρωπαϊκών εθνών να καταστεί αδιανόητος και υλικά αδύνατος.
Οι βάσεις για τη δημιουργία του ευρωπαϊκού οικοδομήματος έχουν πλέον τεθεί.
Στις 25 Μαρτίου 1957 υπογράφεται η Συνθήκη της Ρώμης για τη δημιουργία της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας (ΕΟΚ) που άνοιξε το δρόμο για την οικονομική και πολιτική ολοκλήρωση της Ευρώπης. Η ΕΟΚ μετεξελίσσεται στην ΕΕ με τη Συνθήκη του Μάαστριχτ στις 7 Φεβρουαρίου 1992. Η Ελλάδα εκπροσωπείται από τον Πρωθυπουργό Κωνσταντίνο Μητσοτάκη.
Η ΕΕ είναι ένας ζωντανός, διαρκώς εξελισσόμενος, υπερεθνικός Οργανισμός, που ερείδεται στις θεμελιώδεις αξίες της ελευθερίας, της ανθρώπινης αξιοπρέπειας, της δημοκρατίας, του κράτους Δικαίου, της ισότητας και προωθεί την αλληλεγγύη και το σεβασμό στην πολυμορφία. Το ισχυρό αυτό αξιακό πλαίσιο συνιστά την απάντηση της Ευρώπης απέναντι στον ολοκληρωτισμό και την έμπρακτη συνειδητοποίηση ότι η ειρήνη, η σταθερότητα και η πρόοδος είναι πολύτιμες αξίες τις οποίες έχουμε χρέος να διαφυλάσσουμε. Ο ευρωπαϊκός πολιτισμός σφυρηλατείται μέσα από τον πλουραλισμό, τις διαφορετικές εθνικές ταυτότητες, γλώσσες και παραδόσεις και έχει ως στόχο τη δημοκρατική συνύπαρξη και την αποδοχή της ποικιλομορφίας όλων όσων ζουν στην ευρωπαϊκή ήπειρο.
Η πορεία της χώρας μας προς την ΕΕ υπήρξε μακρόχρονη και περιπετειώδης. Το 1961 ο πρωθυπουργός Κωνσταντίνος Καραμανλής οραματίζεται τη συμμετοχή της Ελλάδας στον πυρήνα της ευρωπαϊκής οικογένειας που διαμορφωνόταν και υπογράφει τη συμφωνία σύνδεσης της Ελλάδας με την ΕΟΚ, η οποία διακόπτεται λόγω της δικτατορίας. Το 1975, εν μέσω σφοδρών αντιδράσεων της αντιπολίτευσης, ο Κωνσταντίνος Καραμανλής υποβάλλει εκ νέου αίτηση ένταξης. Οραματιζόταν μια Ελλάδα με ισχυρή φωνή, στη σφαίρα των χωρών που διαμορφώνουν τις εξελίξεις στο ευρωπαϊκό γίγνεσθαι. Διέβλεψε ότι η συμμετοχή της χώρας μας στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα εγγυάται τη σταθερότητα των δημοκρατικών θεσμών και θωρακίζει περαιτέρω την εθνική μας ασφάλεια. Ήταν 28 Μαΐου 1979 όταν η Ελλάδα έγινε η δέκατη χώρα της ΕΟΚ, ανοίγοντας την πύλη και για τις άλλες χώρες του Νότου αλλά και χώρες των Βαλκανίων.
Ο Κωνσταντίνος Καραμανλής υπογράφει στο Ζάππειο τη Συνθήκη Προσχωρήσεως της Ελλάδας και υπογραμμίζει: «Η Ελλάς προσέρχεται στην Ευρώπη με τη βεβαιότητα ότι στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής αλληλεγγύης εμπεδώνεται για όλα τα μέρη η εθνική ανεξαρτησία, κατοχυρώνονται οι δημοκρατικές ελευθερίες, επιτυγχάνεται η οικονομική ανάπτυξη και γίνεται με τη συνεργασία όλων κοινός καρπός η κοινωνική και οικονομική πρόοδος. Παράλληλα, όμως, η χώρα μας φιλοδοξεί να συμβάλει στο μέτρο των δυνατοτήτων της στην πραγματοποίηση της ιδέας της Ενωμένης Ευρώπης, στην οποία βαθύτατα πιστεύει».
Ως αποτέλεσμα της ένταξης μας στην ευρωπαϊκή οικογένεια, οι ενισχύσεις των διαρθρωτικών ταμείων συνέβαλαν καταλυτικά στην ανάπτυξη έργων υποδομής και στην εδραίωση του κοινωνικού κράτους.
Σήμερα, οι βασικότεροι στόχοι της ΕΕ είναι η προαγωγή της ειρήνης και της ευημερίας των πολιτών της, η προώθηση της κοινωνικής δικαιοσύνης και της ισότητας, η καταπολέμηση του κοινωνικού αποκλεισμού και των διακρίσεων, η ενίσχυση της οικονομικής, κοινωνικής και εδαφικής συνοχής, η επίτευξη της βιώσιμης ανάπτυξης, η προστασία του περιβάλλοντος και η αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής.
Εβδομήντα έξι χρόνια μετά τη Διακήρυξη Σουμάν, οι ευρωπαϊκοί θεσμοί εξελίχθηκαν, ωστόσο το ευρωπαϊκό οικοδόμημα δοκιμάστηκε. Αναμφίβολα, η οικονομική κρίση της προηγούμενης δεκαετίας, η ανθρωπιστική και ενεργειακή κρίση λόγω του πολέμου στην Ουκρανία, η υγειονομική κρίση, οι παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων από χώρες «στα σπλάχνα» της ΕΕ, η γεωπολιτική αστάθεια λόγω του πολέμου στη Μέση Ανατολή, θυμίζουν πόσο εύθραυστη είναι η ειρήνη και η δημοκρατία. Ταυτόχρονα όμως μέσα από τις προκλήσεις και τις κρίσεις αυτές αναδεικνύεται η ανθεκτικότητα των αρμών που συνδέουν τις χώρες της ΕΕ, μετουσιώνοντας σε πράξη το σύνθημα της ΕΕ «ενότητα στην ετερότητα». Και τούτο γιατί οι ευρωπαϊκές αξίες αποδεικνύονται διαχρονικά πολύ πιο ισχυρές από τις προκλήσεις.
Τα τελευταία επτά χρόνια, η Ελλάδα βρίσκεται στην πρωτοπορία των ευρωπαϊκών εξελίξεων και έχει ισχυρή φωνή μέσα στην Ευρώπη. Ο Πρωθυπουργός, Κυριάκος Μητσοτάκης είναι ένας Ευρωπαίος ηγέτης με γνώση, εμπειρία και όραμα και γι’ αυτό η χώρα μας διαδραματίζει ενεργό και ουσιαστικό ρόλο. Είμαστε πυλώνας σταθερότητας και ασφάλειας στην περιοχή, αφού τα εθνικά μας σύνορα είναι και ευρωπαϊκά σύνορα. Επιπλέον, η Ελλάδα γίνεται ενεργειακός κόμβος στην Ανατολική Μεσόγειο και την ευρύτερη περιοχή.
Οι διαρκώς μεταβαλλόμενες εξελίξεις μας δείχνουν ότι τα κράτη της ΕΕ αλλά και οι ευρωπαϊκές κοινωνίες πρέπει να εργαστούμε για περισσότερη εμβάθυνση της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης, ενίσχυση της αυτονομίας της ΕΕ, για μια Ευρώπη ισχυρή, στη βάση της αλληλεγγύης και της κοινωνικής δικαιοσύνης.
