Σε έναν κόσμο που καθημερινά πληρώνουμε φόρους, σταματάμε στο κόκκινο και δεχόμαστε νόμους και αποφάσεις με τους οποίους καμιά φορά διαφωνούμε.
Αλλά γιατί υπακούμε; Επειδή ίσως κάποιοι φοβούνται την τιμωρία ή γιατί έτσι αναγνωρίζουμε στο κράτος το δικαίωμα να μας κυβερνά.
Το κράτος και οι οργανωμένες κοινωνίες τουλάχιστον θεωρητικά, αυτό πρέπει να μας προσφέρουν ειρήνη και ασφάλεια. Τους παραχωρούμε ένα μεγάλο μέρος της ελευθερίας μας, υπακούοντας σε νόμους που καμιά φορά διαφωνούμε για μας προσφέρουν ακριβώς αυτό ειρήνη και ασφάλεια.
Τι συμβαίνει όμως όταν το ίδιο το κράτος που δημιουργήθηκε για να μας προστατεύει περιορίζει σημαντικά την ελευθερία μας και τα δικαιώματα μας;
Το κράτος υπάρχει για να προστατεύει τα δικαιώματα μας και να μας παρέχει ασφάλεια. Αν αυτά παραβιάζονται συστηματικά, τότε οι πολίτες θέτουν το δικαίωμα της αντίστασης. Όχι μόνο στην παραβίαση βασικών δικαιωμάτων και ελευθεριών αλλά και σε θέματα παιδείας, στέγασης, εργασιακών δικαιωμάτων.
Αυτό συμβαίνει τώρα στη Γαλλία οι μαθητές είναι στους δρόμους. Στην Ισπανία οι πολίτες είναι στους δρόμους για το δικαίωμα στη στέγη. Και εδώ η φράση του Locke «η επίκληση στον ουρανό» βρίσκει εφαρμογή. Όταν οι πολίτες χάνουν βασικά δικαιώματα τους, βγαίνουν στους δρόμους και ζητούν τα δικαιώματα τους. Στη Γαλλία το δικαίωμα στην παιδεία, στην Ισπανία το δικαίωμα στη στέγη.
Αλλά τι κάνει έναν πολίτη να θεωρεί νόμιμη την εξουσία;
Η δημοκρατική εκλογή των αντιπροσώπων του, η διάκριση των εξουσιών, η ελευθερία του τύπου και η ουσιαστική δυνατότητα πολιτικής συμμετοχής.
Γιατί είναι διαφορετικό να υπακούει ένας πολίτης επειδή φοβάται το κράτος και είναι εντελώς διαφορετικό να υπακούει και να αποδέχεται επειδή εμπιστεύεται το κράτος και τους θεσμούς του.
Η εμπιστοσύνη των πολιτών χάνεται, όταν οι οικονομικές και κοινωνικές ανισότητες μεγαλώνουν, όταν οι πολίτες δεν έχουν πια ουσιαστική επιρροή στις αποφάσεις. Τότε το κοινωνικό συμβόλαιο δοκιμάζεται.
Ίσως τελικά η πραγματική δοκιμασία μιας δημοκρατίας δεν είναι αν οι πολίτες υπακούν στους νόμους, αλλά αν εξακολουθούν να πιστεύουν ότι αυτοί οι νόμοι εκφράζουν μια πολιτική κοινότητα στην οποία αξίζει να ανήκουν.
