Tου Γιώργου Σταμάτη,Βουλευτή Επικρατείας της ΝΔ.
Η 16η Μαίου σηματοδοτεί μια επέτειο που αναδεικνύει μια από τις λιγότερο γνωστές, αλλά βαθιά συγκλονιστικές στιγμές της ευρωπαϊκής Ιστορίας. Την αντίσταση των Ρομά και Σίντι κρατουμένων στο στρατόπεδο εξόντωσης του Άουσβιτς-Μπιρκενάου, απέναντι στο ναζιστικό καθεστώς.
Πολλές οικογένειες Σίντι και Ρομά, μετά τους φυλετικούς νόμους της Νυρεμβέργης, τους περιορισμούς στα γκέτο και τις βίαιες απελάσεις που υπέστησαν από τους Ναζί, εκτοπίστηκαν στο πιο απάνθρωπο κολαστήριο του θανάτου, το στρατόπεδο του Άουσβιτς-Μπίρκεναου. Εκεί, ήταν εγκλωβισμένοι στο στρατόπεδο «Zigeunerlager», το λεγόμενο οικογενειακό στρατόπεδο των τσιγγάνων, που αποτελούσε τμήμα του Άουσβιτς. Τη 15η Μαΐου του 1944, οι 6000 Ρομά κρατούμενοι μαθαίνουν αυτό που υποψιάζονταν από καιρό, αλλά δεν ήθελαν να πιστέψουν.
Οι Ναζί σχεδίαζαν τη μαζική τους εξόντωση στους θαλάμους των αερίων. Και τότε, μην έχοντας πλέον τίποτα να χάσουν, αποφασίζουν να επιχειρήσουν την επόμενη ημέρα μια απεγνωσμένη πράξη αντίστασης, με όσα μέσα διέθεταν. Ξύλα, πέτρες, απλά εργαλεία, αλλά κυρίως το ακατάβλητο σθένος της ψυχής τους και την επιθυμία τους να προστατέψουν τη ζωή των παιδιών τους και τη δική τους. Με απαράμιλλη γενναιότητα και αυτοθυσία, οπλισμένοι με σφυριά, αξίνες και φτυάρια που έχουν πάρει από μια αποθήκη υλικών, καθώς και με τα ξύλα από τις κουκέτες τους, επιτίθενται κατά των φρουρών και αποτρέπουν τις μαζικές δολοφονίες.
Οι αξιωματικοί των SS θορυβήθηκαν από την εξέγερση των Ρομά και υπό το φόβο μιας μαζικότερης εξέγερσης, μετέφεραν 3000 τσιγγάνους σε άλλα στρατόπεδα.
Δεν πέρασαν ούτε τρεις μήνες, όταν το βράδυ της 2ης Αυγούστου του 1944, γράφτηκε μια από τις πιο σκοτεινές σελίδες του ολοκαυτώματος. Οι ναζί εξόντωσαν στους θαλάμους αερίων, περίπου 3000 Σίντι και Ρομά, άνδρες, γυναίκες και παιδιά, λόγω της τσιγγάνικης καταγωγής τους.
Η ημέρα της 16ης Μαίου μας υπενθυμίζει ότι οι Σίντι και Ρομά, πέρα από τραγικά θύματα της ναζιστικής βαρβαρότητας, αποτέλεσαν επίσης και παραδείγματα υποδειγματικής ανδρείας, αφού με αυτοσχέδια όπλα και τα ίδια τους τα σώματα, υπερασπίστηκαν τη ζωή και την αξιοπρέπεια των ίδιων και των παιδιών τους.
Η εξέγερση των Σίντι και Ρομά στο Άουσβιτς, που πολέμησαν μέχρι την τελευταία στιγμή για τη ζωή και την ελευθερία τους, αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της αντίστασης της Ευρώπης απέναντι στο ναζισμό. Αποτελεί την απόδειξη ότι πέρα από τα πεδία των μαχών και τα αντιστασιακά κινήματα, ηρωικές πράξεις αντίστασης οργανώθηκαν ακόμη και μέσα στα ίδια τα στρατόπεδα, ακόμη και στο πλέον φρικτό στρατόπεδο του θανάτου, από ανθρώπους άοπλους, εξαθλιωμένους, αποκλεισμένους, οι οποίοι βρήκαν τη δύναμη να σηκώσουν το ανάστημα τους μπροστά στον πιο ακραίο μηχανισμό εξόντωσης που γνώρισε ποτέ η Ευρώπη.
Τώρα που το ολοκαύτωμα των Ρομά (Porajmos) έχει πλέον αναγνωριστεί ως μια από τις πιο βάρβαρες πτυχές της ναζιστικής θηριωδίας, πρέπει να καταστεί και στην πράξη μέρος της ευρωπαϊκής ιστορικής συνείδησης. Για πολλές δεκαετίες, το γεγονός ότι και οι Ρομά αποτέλεσαν στόχο μιας συστηματικής πολιτικής φυλετικής εξόντωσης από το Χιτλερικό καθεστώς, δεν είχε ενταχθεί στην κοινή αφήγηση για τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, για τον ναζισμό, για την αντίσταση, για το ολοκαύτωμα.
Η άγνοια όμως της ιστορίας των Ρομά, των διώξεων που υπέστησαν, της συμμετοχής τους στην αντίσταση, αλλά και της εν γένει συνεισφοράς τους στη διαμόρφωση της κοινής ευρωπαϊκής μας ταυτότητας, δεν είναι ουδέτερη. Τροφοδοτεί τις διακρίσεις που υφίστανται ακόμη και σήμερα σε πολλούς τομείς όπως στην εκπαίδευση, την εργασία, τη στέγαση, την κοινωνική συμμετοχή. Συμβάλλει στην αναπαραγωγή του αντιτσιγγανισμού και των στερεοτύπων, που δημιουργούν εμπόδια στην πλήρη κοινωνική ένταξη των κοινοτήτων Ρομά.
Γι’ αυτό η Ιστορία των Ρομά, πρέπει να αντιμετωπίζεται ως κομμάτι της ευρύτερης παιδείας της Ευρωπαϊκής Ιστορίας.
Το Συμβούλιο της Ευρώπης, με τις πρωτοβουλίες και δράσεις του, εργάζεται συστηματικά ώστε η Ιστορία των Ρομά να γίνει ευρύτερα γνωστή στην Ευρώπη και στον κόσμο. Οι μαθητές πρέπει να διδάσκονται ότι οι Σίντι και Ρομά υπήρξαν θύματα του ολοκαυτώματος, ότι αντιστάθηκαν, ότι αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της κοινής ευρωπαϊκής μας ταυτότητας. Τόσο μέσα από το σχολείο, όσο και μέσα από εκστρατείες ευαισθητοποίησης, πρέπει οι ευρωπαϊκές κοινωνίες να κατανοήσουν, ότι ο αντιτσιγγανισμός δεν αποτελεί απλώς ένα κοινωνικό κατάλοιπο. Είναι μια ακραία μορφή ρατσισμού με βαθιές ιστορικές ρίζες και δυσμενείς συνέπειες στη ζωή εκατομμυρίων ανθρώπων.
Η ένταξη της Ιστορίας των Ρομά στην εκπαίδευση, θα συμβάλλει στη διατήρηση του Porajmos στη συλλογική μας μνήμη, έτσι ώστε να μην επαναληφθούν ανάλογες τραγωδίες στο μέλλον. Μόνο η ουσιαστική γνώση και η κατανόηση της Ιστορίας του άλλου, μπορεί να χτίσει κοινωνίες δίκαιες και συνεκτικές, βασισμένες στην αρμονική συνύπαρξη, το σεβασμό και την αμοιβαία αποδοχή.
