Το 1909 οι αρχές του Πανεπιστημίου Χάρβαρντ απέρριψαν αίτηση εγγραφής γυναίκας φοιτήτριας. Το περιστατικό αποτυπώνει μια εποχή κατά την οποία η ανώτατη εκπαίδευση στις Ηνωμένες Πολιτείες εξακολουθούσε να διαχωρίζει τους φοιτητές με βάση το φύλο. Η αλλαγή δεν ήρθε μέσα σε μια νύχτα. Χρειάστηκαν δεκαετίες πιέσεων, μεταρρυθμίσεων και θεσμικών συμβιβασμών.
Το Radcliffe άνοιξε τον δρόμο
Η ιστορία είχε αρχίσει να αλλάζει ήδη από το 1879, όταν ιδρύθηκε το Harvard Annex, πρόγραμμα πανεπιστημιακής διδασκαλίας για γυναίκες με τη συμμετοχή καθηγητών του Χάρβαρντ. Το 1894 αναγνωρίστηκε επισήμως ως Radcliffe College. Οι γυναίκες μπορούσαν έτσι να αποκτήσουν υψηλού επιπέδου εκπαίδευση, αλλά όχι ακόμη την ίδια θεσμική θέση με τους άνδρες του Harvard College.
Από τις κοινές αίθουσες στην ισότιμη εισαγωγή
Το 1943 ενισχύθηκε η κοινή παρακολούθηση μαθημάτων από φοιτήτριες του Radcliffe και φοιτητές του Χάρβαρντ. Στη δεκαετία του 1970 καταργήθηκαν σταδιακά οι διαχωρισμοί στην εισαγωγή. Το 1975 καταργήθηκαν οι περιοριστικές ποσοστώσεις φύλου, ενώ το 1977 η συμφωνία των δύο ιδρυμάτων εδραίωσε την ουσιαστική ενοποίηση της προπτυχιακής εκπαίδευσης. Η πλήρης θεσμική ενσωμάτωση του Radcliffe στο Harvard ολοκληρώθηκε το 1999.
Η σημερινή ανατροπή
Στη σύγχρονη προπτυχιακή εκπαίδευση του Χάρβαρντ, οι γυναίκες έχουν φτάσει να αποτελούν περίπου το μισό και σε πρόσφατες καταγραφές την πλειονότητα, των φοιτητών. Για ακριβή σύγκριση απαιτείται προσοχή: άλλο το Harvard College, άλλο το σύνολο του πανεπιστημίου, που περιλαμβάνει μεταπτυχιακές και επαγγελματικές σχολές. Τα αριθμητικά στοιχεία μεταβάλλονται ανά ακαδημαϊκό έτος και πρέπει να συνοδεύονται από σαφή ορισμό του πληθυσμού.
Η σημασία της διαδρομής
Από την απόρριψη του 1909 μέχρι τη σημερινή παρουσία των γυναικών στις αίθουσες, στα εργαστήρια και στις καθηγητικές έδρες, η ιστορία του Χάρβαρντ αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα του πόσο αργά μπορεί να μετακινηθεί ένας ισχυρός θεσμός. Και υπενθυμίζει ότι η ισότητα στην εκπαίδευση δεν ήταν αυτονόητη κατάκτηση, αλλά αποτέλεσμα μακρόχρονου αγώνα. Πηγές: Harvard University / Radcliffe Institute (ιστορικό του Radcliffe και της συνεκπαίδευσης
