Μια από τις ερωτικές συντρόφους του Νεμέσιο Ρούμπεν Οσεγκέρα Θερβάντες, του «Ελ Μέντσο» που σκοτώθηκε μετά από αστυνομική επιχείρηση στο Μεξικό, ήταν αυτή που έδωσε την πληροφορία για το που βρισκόταν ο βαρόνος των ναρκωτικών.
Όπως αναφέρουν οι Financial Times, σύμφωνα με τον στρατηγό Ρικάρδο Τρεβίγια Τρέχο, οι Αρχές εντόπισαν το Σάββατο «έναν έμπιστο συνεργάτη μιας εκ των συντρόφων του Ελ Μέντσο», ο οποίος οδήγησε τη γυναίκα σε κτίριο στην Ταπάλπα, στην πολιτεία Χαλίσκο.
Μετά την εξόντωση του «Ελ Μέντσο», το Μεξικό μπαίνει σε έναν νέο, επικίνδυνο κύκλο αίματος, με τις πρώτες ταραχές να έχουν κάνει ήδη την εμφάνισή τους, με επιθέσεις σε αεροδρόμια, φωτιές και οδοφράγματα. Συγκρούσεις και επιδείξεις ισχύος παραλύουν ολόκληρες περιφέρειες. Μέχρι πρότινος, το CJNG διέθετε σαφές κέντρο βάρους με έναν αρχηγό-σύμβολο που κρατούσε ενωμένες διαδρομές, «πλατείες», όπλα και οικονομικά δίκτυα. Πλέον υπάρχει τεράστιο κενό. Όχι όμως για πολύ ακόμα.
Στην πολυετή ιστορία των καρτέλ, τέτοια κενά εξουσίας γεμίζουν κυρίως με αίμα. Ο Μεξικανός σύμβουλος ασφαλείας Νταβίντ Σαουσέδο το διατυπώνει ωμά σε αμερικανικά μέσα: «Η γραμμή διαδοχής έχει σπάσει».
Το κενό στην διαδοχή και ο γιος που βρίσκεται στην φυλακή
Όπως αρκετά μεγάλα καρτέλ, έτσι και το CJNG λειτουργεί συχνά με δυναστικό ένστικτο: Πατέρας σε γιο, αδέλφια, ξαδέλφια. Ο νεποτισμός της παρανομίας αποτελεί την ευκολότερη φόρμουλα για να μη «ανοίξουν» εσωτερικοί λογαριασμοί. Μόνο που εδώ, ο προφανής διάδοχος απουσιάζει.
Ο γιος του «Ελ Μέντσο», Ρουμπέν Οσεγκέρα Γκονθάλεθ («Ελ Μεντσίτο»), βρίσκεται φυλακισμένος στις ΗΠΑ και εκτός επιχειρησιακού πεδίου. Στο στενό οικογενειακό περιβάλλον απομένουν ένας αδελφός και ένας θετός γιος. Ωστόσο, ο τελευταίος δεν διαθέτει ακόμη ουσιαστική επιρροή μεταξύ των διοικητών. Με απλά λόγια πρόκειται για συγγένεια χωρίς πραγματική κυριαρχία.
Εδώ εντοπίζεται το κρίσιμο σημείο καμπής. Όταν η «οικογένεια» δεν μπορεί να διασφαλίσει τη συνέχεια, η εξουσία μεταφέρεται στη σκληρή πραγματικότητα των τοπικών διοικητών. Εκεί όπου δεν μετρά το επίθετο, αλλά ο οπλισμός, τα δίκτυα, οι άνδρες και η ικανότητα επιβολής πειθαρχίας.
Το παράδειγμα του Καρτέλ Σιναλόα μετά τη σύλληψη του Ισμαέλ «Ελ Μάγιο» Θαμπάδα το 2024 αποτελεί προειδοποίηση. Η απουσία καθαρού οικογενειακού διαδόχου λειτούργησε ως καταλύτης. Η ηγεσία δεν πέρασε «αυτόματα» σε έναν. Διαχύθηκε σε φατρίες. Και όταν οι φατρίες αποκτούν δικούς τους μισθοφόρους, ξεχωριστά κανάλια διακίνησης και αυτόνομους χρηματοδότες, ο πόλεμος μετατρέπεται σε μηχανισμό αναδιανομής ισχύος.
Οι μνηστήρες της διαδοχής
Το ίδιο ενδεχόμενο πλανάται πλέον πάνω από το CJNG. Όχι επειδή απειλείται με κατάρρευση, αλλά επειδή μπορεί να πάψει να λειτουργεί ως ενιαία πυραμίδα και να μετατραπεί σε σύστημα ανταγωνιστικών πυρήνων, μια πολυκεφαλία που παράγει βία όχι ως μήνυμα, αλλά ως εργαλείο εσωτερικής επικράτησης.
Χωρίς ξεκάθαρο Οσεγκέρα στον «θρόνο», εκτιμάται ότι ένας από τους τέσσερις ή πέντε κορυφαίους διοικητές θα επιχειρήσει να αναδειχθεί ηγέτης. Αυτό δεν συνεπάγεται απαραίτητα ομαλή διαδοχή. Σημαίνει σύγκρουση επιβολής, είτε μέσω συμφωνίας κατανομής ρόλων είτε μέσω εσωτερικής εκκαθάρισης.
Στη λίστα των διεκδικητών φαίνεται να «ξεχωρίζουν»:
- ο Ρικάρδο Ρουίς Βελάσκο («Ελ Ντόμπλε Ρ»)
- ο Αουδιάς Φλόρες («Ελ Χαρντινέρο» – «Ο Κηπουρός»)
- ένας διοικητής γνωστός ως «Ελ Σάπο»
- και ένα τέταρτο πρόσωπο, πρώην επικεφαλής ασφαλείας του «Ελ Μέντσο», για τον οποίο «γνωρίζουμε λίγα».
Σε μεταγενέστερη αμερικανική αποτύπωση της ηγεσίας, ο «Ελ Σάπο» ταυτοποιείται ως Ούγο Μεντόσα Γκαϊτάν. Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσονται δύο ακόμη πρόσωπα με οικογενειακή ή «θεσμική» σύνδεση: Ο θετός γιος του «Ελ Μέντσο», Χουάν Κάρλος Βαλένθια Γκονθάλεθ («Ελ Πελόν»), και ο γαμπρός του, Χούλιο Αλμπέρτο Καστίγιο Ροντρίγκεθ («Ελ Τσόρο»). Δεν πρόκειται για λεπτομέρεια. Αποτελεί ένδειξη ότι το CJNG ίσως επιδιώξει μια υβριδική λύση, δηλαδή συνδυασμό «οικογένειας» και επιχειρησιακής ισχύος, ώστε να αποτρέψει τη διάσπαση.
Χάος στο Μεξικό, η Γουαδαλαχάρα σε παράλυση
Μετά και τις τελευταίες εξελίξεις, σχολικές μονάδες ανέστειλαν τη λειτουργία τους σε αρκετές πολιτείες της χώρας, ενώ οι τοπικές αρχές κάλεσαν τους πολίτες τους να παραμείνουν στα σπίτια τους. Το Μεξικό είναι αντιμέτωπο με μία τεράστια αναταραχή μετά τη δολοφονία, από τον στρατό, του ισχυρού ηγέτη του καρτέλ.
Μέλη του καρτέλ απάντησαν με κύμα βίας σε ολόκληρη τη χώρα, έκλεισαν οδικούς άξονες, έστησαν οδοφράγματα και πυρπόλησαν οχήματα. Η πρόεδρος Κλαούντια Σέινμπαουμ απηύθυνε έκκληση για ψυχραιμία, ενώ αργά την Κυριακή οι αρχές ανακοίνωσαν ότι είχαν απομακρύνει τα περισσότερα από τα 250 μπλόκα που είχε στήσει το καρτέλ σε 20 πολιτείες.
Ο Λευκός Οίκος επιβεβαίωσε ότι οι ΗΠΑ παρείχαν πληροφοριακή υποστήριξη στην επιχείρηση σύλληψης του ηγέτη του καρτέλ και συνεχάρη τον μεξικανικό στρατό για την εξουδετέρωση ενός από τους πλέον καταζητούμενους εγκληματίες και στις δύο χώρες.
Η μεξικανική κυβέρνηση ήλπιζε ότι ο θάνατος ενός από τους μεγαλύτερους διακινητές φαιντανύλης παγκοσμίως θα αποκλιμάκωνε τις πιέσεις Τραμπ για πιο σκληρή δράση κατά των καρτέλ. Ωστόσο, κάτι τέτοιο δεν συνέβη, καθώς η διαφαινόμενη «ηρεμία» έδωσε την θέση της στις απίστευτες ταραχές στο Μεξικό.
Η Γουαδαλαχάρα, δεύτερη μεγαλύτερη πόλη της χώρας, ήταν σχεδόν ολοκληρωτικά αποκλεισμένη την Κυριακή. Οι κάτοικοι προτίμησαν να παραμείνουν στις κατοικίες τους, υπό το βάρος της ανασφάλειας. Στο διεθνές αεροδρόμιο της πόλης, οι επιβάτες που έφταναν αργά το βράδυ ενημερώνονταν ότι λειτουργούσε με περιορισμένο προσωπικό λόγω της έξαρσης της βίας. Οι περισσότερες πτήσεις προς είχαν ανασταλεί.
Οι αρχές στις πολιτείες Χαλίσκο, Μιτσοακάν και Γκουαναχουάτο ανέφεραν τουλάχιστον 14 ακόμη νεκρούς την Κυριακή, μεταξύ τους επτά μέλη της Εθνικής Φρουράς. Βίντεο που κυκλοφορούσαν στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης έδειχναν τουρίστες στο Πουέρτο Βαγιάρτα να περπατούν στην παραλία, ενώ στο βάθος απλώνονταν καπνοί από εστίες φωτιάς.
Σε άλλο σημείο του αεροδρομίου, κάποιοι ηλικιωμένοι συζητούσαν πώς θα καταφέρουν να επιστρέψουν με ασφάλεια στα σπίτια τους. «Καλύτερα να πάμε όλοι μαζί», είπε ένας από αυτούς. «Με τη βοήθεια του Θεού». Προς το παρόν η κατάσταση στο Μεξικό θεωρείται κρίσιμη και μένει να φανεί πως θα το διαχειριστεί η κυβέρνηση το προσεχές χρονικό διάστημα.
