Στην Πόλη του Μεξικού, η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν δεν πήγε απλώς για να βάλει την ευρωπαϊκή υπογραφή σε ακόμη μία εμπορική συμφωνία. Πήγε για να εκπέμψει ένα μήνυμα: ότι η Ευρώπη θέλει να σταθεί πιο αποφασιστικά στον κόσμο, να ανοίξει νέους δρόμους συνεργασίας και να οικοδομήσει σχέσεις με χώρες που, όπως το Μεξικό, αναζητούν και αυτές μεγαλύτερη ισορροπία σε ένα διεθνές περιβάλλον όλο και πιο αβέβαιο.
Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, μαζί με τον πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα, συναντήθηκε με την πρόεδρο του Μεξικού Κλαούντια Σέινμπαουμ στην 8η Σύνοδο Κορυφής ΕΕ–Μεξικού, την πρώτη τέτοια σύνοδο έπειτα από περισσότερο από μία δεκαετία. Εκεί υπεγράφη ο εκσυγχρονισμός της συνολικής συμφωνίας ΕΕ–Μεξικού και η ενδιάμεση εμπορική συμφωνία, με στόχο την αναβάθμιση μιας σχέσης που ξεκίνησε θεσμικά πριν από 25 και πλέον χρόνια.
Η ίδια η φον ντερ Λάιεν παρουσίασε τη συμφωνία ως κάτι πολύ ευρύτερο από ένα κείμενο για δασμούς και εξαγωγές. «Πρόκειται για μια πραγματικά παγκόσμια συμφωνία από την αρχή, γιατί καλύπτει επίσης τον πολιτικό διάλογο, τη συνεργασία, τις επενδύσεις και, φυσικά, το εμπόριο», είπε στην τελετή στο Εθνικό Παλάτι του Μεξικού.
Στο επίκεντρο βρίσκεται η προσπάθεια δύο μεγάλων αλλά πιεσμένων οικονομικών χώρων να διαφοροποιήσουν τις σχέσεις τους. Το Μεξικό παραμένει βαθιά συνδεδεμένο με τις Ηνωμένες Πολιτείες, ενώ η Ευρώπη αναζητά νέες εμπορικές και γεωπολιτικές ισορροπίες σε μια εποχή δασμών, προστατευτισμού και αυξημένου ανταγωνισμού. Σύμφωνα με το Reuters, και οι δύο πλευρές επιδιώκουν να μειώσουν την εξάρτησή τους από την αμερικανική αγορά.
Η συμφωνία επεκτείνει το παλαιότερο εμπορικό πλαίσιο του 2000, το οποίο κάλυπτε κυρίως βιομηχανικά προϊόντα. Το νέο πλαίσιο περιλαμβάνει υπηρεσίες, δημόσιες συμβάσεις, ψηφιακό εμπόριο, επενδύσεις και αγροτικά προϊόντα. Προβλέπει επίσης σχεδόν πλήρη κατάργηση δασμών για πολλές κατηγορίες προϊόντων, με στόχο να ανοίξουν νέες ευκαιρίες για επιχειρήσεις και στις δύο πλευρές του Ατλαντικού.
Η φράση της φον ντερ Λάιεν που συμπύκνωσε το πνεύμα της επίσκεψης ήταν χαρακτηριστική: «Ο στόχος είναι πολύ απλός: θέλουμε να δημιουργήσουμε περισσότερες θέσεις εργασίας και περισσότερη αξία και στις δύο πλευρές του Ατλαντικού. Αυτή η συμφωνία μάς δίνει μεγάλα φτερά για να πετάξουμε πολύ ψηλά».
Όμως πίσω από τη γλώσσα της οικονομίας κρύβεται μια καθαρά πολιτική ανάγνωση. Η Ευρωπαϊκή Ένωση επιχειρεί να δείξει ότι δεν είναι απλώς μια μεγάλη αγορά, αλλά ένας παγκόσμιος παίκτης που μπορεί να συνάπτει στρατηγικές συμμαχίες με χώρες-κλειδιά. Και το Μεξικό, ως μεγάλη οικονομία της Λατινικής Αμερικής, ως γέφυρα με τη Βόρεια Αμερική και ως χώρα με ισχυρή βιομηχανική βάση, αποκτά ιδιαίτερη σημασία.
Η σύνοδος δεν περιορίστηκε στο εμπόριο. Οι ηγέτες συζήτησαν για κλιματική πολιτική, ενέργεια, ασφάλεια, οργανωμένο έγκλημα, υγεία, ψηφιοποίηση, έρευνα και καινοτομία. Συμφώνησαν επίσης στην επανεκκίνηση του ψηφιακού διαλόγου ΕΕ–Μεξικού, στην έναρξη διαλόγου για την υγεία και σε υψηλού επιπέδου διάλογο για την ασφάλεια και τη μετανάστευση.
Η φον ντερ Λάιεν, σε ανάρτησή της, στάθηκε και στη συμβολική διάσταση της επίσκεψης. Αναφέρθηκε στην επίσκεψή της στο Εθνικό Μουσείο Ανθρωπολογίας, στη συνάντησή της με γυναίκες από αυτόχθονες κοινότητες και στο παραδοσιακό rebozo που της προσφέρθηκε, συνδέοντας την πολιτική συμφωνία με τον πολιτισμό, τα ανθρώπινα δικαιώματα, την ισότητα των φύλων και την κλιματική δράση.
Για την Κλαούντια Σέινμπαουμ, η συμφωνία έχει επίσης διπλή σημασία. Από τη μία, δίνει στο Μεξικό πρόσβαση σε μια τεράστια αγορά και τη δυνατότητα να αυξήσει τις εξαγωγές του προς την Ευρώπη. Από την άλλη, στέλνει μήνυμα ότι το Μεξικό δεν θέλει να περιοριστεί στη σχέση του με τις ΗΠΑ. Όπως είπε η ίδια, η χώρα της έχει σχέση με τις Ηνωμένες Πολιτείες, αλλά θέλει να ενισχύσει και τη σχέση της με την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση ήταν ήδη ο τρίτος μεγαλύτερος εμπορικός εταίρος του Μεξικού μετά τις ΗΠΑ και την Κίνα, ενώ το εμπόριο ΕΕ–Μεξικού το 2025 ξεπέρασε τα 86 δισ. ευρώ, σύμφωνα με το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο.
Η νέα συμφωνία έρχεται σε μια στιγμή κατά την οποία οι εμπορικές εντάσεις με τις ΗΠΑ έχουν αναγκάσει πολλές χώρες να επανεξετάσουν τις εξαρτήσεις τους. Το Μεξικό, με πάνω από το 80% των εξαγωγών του να κατευθύνονται στις ΗΠΑ, έχει κάθε λόγο να αναζητεί εναλλακτικές. Η Ευρώπη, από την πλευρά της, θέλει αξιόπιστους εταίρους σε πρώτες ύλες, βιομηχανία, πράσινη ενέργεια και τεχνολογίες του μέλλοντος.
Έτσι, η επίσκεψη της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν στο Μεξικό δεν ήταν ένα διπλωματικό στιγμιότυπο ρουτίνας. Ήταν μέρος μιας ευρύτερης ευρωπαϊκής στρατηγικής: περισσότερες συμφωνίες, περισσότερες συμμαχίες, λιγότερη εξάρτηση από έναν μόνο πόλο ισχύος.
Σε έναν κόσμο όπου οι παλιές βεβαιότητες υποχωρούν, η Ευρώπη προσπαθεί να βρει τη θέση της όχι με απομόνωση, αλλά με δικτύωση. Και το Μεξικό, με τη γεωγραφική, οικονομική και πολιτική του βαρύτητα, μοιάζει να γίνεται ένας από τους πιο ενδιαφέροντες συνομιλητές της.
Η συμφωνία πρέπει ακόμη να περάσει από τα ευρωπαϊκά θεσμικά βήματα, μεταξύ των οποίων και η έγκριση από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Όμως το πολιτικό μήνυμα έχει ήδη σταλεί: Βρυξέλλες και Πόλη του Μεξικού θέλουν να ανοίξουν ένα νέο κεφάλαιο.
Και αυτό το νέο κεφάλαιο, όπως το περιέγραψε η φον ντερ Λάιεν στο βίντεο που αναρτά η HuffPost, δεν αφορά μόνο το εμπόριο. Αφορά το πώς δύο πλευρές του Ατλαντικού προσπαθούν να χτίσουν ανάπτυξη, ασφάλεια και επιρροή σε μια εποχή όπου κανείς δεν μπορεί πια να θεωρεί τίποτα δεδομένο.
