Μικρό σε διαστάσεις αλλά τεράστιο στην ιστορία της αυτοκίνησης. Το Mini άλλαξε τον τρόπο με τον οποίο σχεδιάζονταν τα μικρά αυτοκίνητα, νίκησε πολύ ισχυρότερους αντιπάλους στους αγώνες και εξελίχθηκε σε σύμβολο μιας ολόκληρης εποχής. Για εμένα, όμως, έχει και μια ιδιαίτερη σημασία: ήταν το πρώτο αυτοκίνητο που αγόρασα.
Μια μικρή αλλά αναγκαία διευκρίνιση
Στις 26 Αυγούστου 1959 η British Motor Corporation παρουσίασε το Mini, όχι ακόμη το Mini Cooper. Κυκλοφόρησε αρχικά με δύο ονομασίες: Austin Seven και Morris Mini-Minor. Η έκδοση Cooper εμφανίστηκε το 1961, όταν ο διάσημος κατασκευαστής αγωνιστικών αυτοκινήτων Τζον Κούπερ αναγνώρισε τις τεράστιες δυνατότητές του.
Ο σχεδιαστής του, Άλεκ Ισιγόνης, είχε γεννηθεί το 1906 στη Σμύρνη. Ο πατέρας του ήταν βρετανός ελληνικής καταγωγής και η μητέρα του Βαυαρή. Η οικογένεια εγκατέλειψε τη Μικρά Ασία το 1922 και κατέφυγε αρχικά στη Μάλτα και στη συνέχεια στη Βρετανία.
Η πετρελαϊκή κρίση που ακολούθησε την κρίση του Σουέζ είχε δημιουργήσει την ανάγκη για ένα μικρό, οικονομικό αυτοκίνητο. Η εντολή προς τον Ισιγόνη ήταν δύσκολη: τέσσερις ενήλικοι και οι αποσκευές τους έπρεπε να χωρούν σε όσο το δυνατόν μικρότερο αμάξωμα.
Το πρώτο πραγματικά σύγχρονο «κατσαριδάκι»
Για τη δική μας γενιά ήταν το πρώτο πραγματικό «κατσαριδάκι» που κατέκτησε τους δρόμους. Δεν ήταν το πρώτο μικρό αυτοκίνητο που είχε κατασκευαστεί, ήταν όμως εκείνο που δημιούργησε το πρότυπο του σύγχρονου αυτοκινήτου πόλης.
Είχε μήκος μόλις 3,05 μέτρα, πλάτος 1,41 και ύψος 1,35 μέτρα. Ο τετρακύλινδρος κινητήρας των 848 κυβικών εκατοστών απέδιδε 34 ίππους. Τοποθετήθηκε εγκάρσια μπροστά, με την κίνηση στους εμπρός τροχούς και το τετρατάχυτο κιβώτιο ακριβώς κάτω από τον κινητήρα. Με αυτή τη διάταξη, περίπου το 80% του διαθέσιμου χώρου προοριζόταν για επιβάτες και αποσκευές.
Οι τροχοί των 10 ιντσών βρίσκονταν σχεδόν στις τέσσερις γωνίες του αμαξώματος, δημιουργώντας την περίφημη οδηγική αίσθηση «go-kart». Το Mini ήταν απίστευτα ευέλικτο, έστριβε σχεδόν επιτόπου και κρατούσε στον δρόμο με τρόπο που ξάφνιαζε όσους το έβλεπαν από έξω.
Και βέβαια, τα παράθυρα ήταν συρταρωτά. Τα μπροστινά τζάμια μετακινούνταν οριζόντια, καθώς δεν υπήρχε μηχανισμός για να κατεβαίνουν μέσα στις πόρτες. Έτσι εξοικονομήθηκε χώρος για τις μεγάλες θήκες των θυρών. Στις απλές εκδόσεις ακόμη και το εσωτερικό χερούλι είχε αντικατασταθεί από ένα κορδόνι! Τα συρταρωτά παράθυρα παρέμειναν χαρακτηριστικό του Mini μέχρι το 1969, όταν αντικαταστάθηκαν από τα συμβατικά κατεβαζόμενα τζάμια.
Ο Τζον Κούπερ το μετέτρεψε σε αγωνιστικό όπλο
Ο Τζον Κούπερ, πρωταγωνιστής της Formula 1 και φίλος του Ισιγόνη, κατάλαβε ότι το χαμηλό βάρος, η προσθιοκίνηση και το εξαιρετικό κράτημα μπορούσαν να μεταμορφώσουν το ταπεινό Mini σε αγωνιστικό αυτοκίνητο.
Το Mini Cooper του 1961 απέκτησε κινητήρα 997 κ.εκ., ισχύ 55 ίππων, διαφορετικές σχέσεις στο κιβώτιο και δισκόφρενα εμπρός. Το 1963 εμφανίστηκε το Cooper S των 1.071 κ.εκ. με 70 ίππους και το 1964 ακολούθησε η έκδοση των 1.275 κ.εκ. Στα αγωνιστικά «κουπεράκια», με τις ανάλογες μετατροπές, η ισχύς ανέβαινε ακόμη περισσότερο.
Και τότε άρχισε ο θρύλος.
Η Πατ Μος, αδελφή του Στέρλινγκ Μος, χάρισε στο Mini την πρώτη μεγάλη διεθνή νίκη του, στο Ράλι Τουλίπας του 1962, με συνοδηγό την Αν Γουίζντομ. Ακολούθησαν οι περίφημοι «τρεις σωματοφύλακες» της εργοστασιακής ομάδας: ο Πάντι Χόπκιρκ, ο Τίμο Μάκινεν και ο Ράουνο Άαλτονεν.
Ο Χόπκιρκ, με συνοδηγό τον Χένρι Λίντον, κέρδισε το Μόντε Κάρλο του 1964. Ο Μάκινεν με τον Πολ Ίστερ επανέλαβαν τον θρίαμβο το 1965 και ο Άαλτονεν με τον Λίντον νίκησαν το 1967. Το 1966 τα Mini τερμάτισαν στις τρεις πρώτες θέσεις, αλλά αποκλείστηκαν λόγω μιας αμφιλεγόμενης απόφασης για τα φώτα τους.
Η μεγάλη νίκη στο Ράλι Ακρόπολις
Το μικρό βρετανικό αυτοκίνητο απέδειξε ότι δεν ήταν φτιαγμένο μόνο για το χιόνι του Μόντε Κάρλο. Το 1967 ο Πάντι Χόπκιρκ και ο Ρον Κρέλιν κέρδισαν το σκληρό Ράλι Ακρόπολις με Mini Cooper S, απέναντι σε μεγαλύτερα και ισχυρότερα αυτοκίνητα.
Ήταν ένας θρίαμβος της ευελιξίας και της αντοχής στους κακοτράχαλους ελληνικούς χωματόδρομους. Έναν χρόνο νωρίτερα, ο Χόπκιρκ είχε τερματίσει δεύτερος εξαιτίας ποινής που του στέρησε τη νίκη.
Στην Ελλάδα, το όνομα του Σταύρου Ζαλμά συνδέθηκε όσο κανένα άλλο με το Mini Cooper S. Αναδείχθηκε πρωταθλητής Ελλάδας στα ράλι το 1965 και το 1966, ενώ θριάμβευσε και στην Ανάβαση Πάρνηθας. Το 1967 τη σκυτάλη στην Πάρνηθα πήρε ο Γιώργος «Μέλας» Μεϊμαρίδης, επίσης με Cooper. Τα μικρά, θορυβώδη και αστραπιαία «κουπεράκια» έγιναν αναπόσπαστο κομμάτι των ελληνικών αγώνων.
Στις πίστες έγραψαν τη δική τους ιστορία οδηγοί όπως οι Τζον Γουίτμορ, Τζον Λαβ και ο επονομαζόμενος «Smokin’» Τζον Ρόουντς. Τα Mini κατέκτησαν βρετανικά πρωταθλήματα αυτοκινήτων τουρισμού και αναμετρήθηκαν χωρίς φόβο με Jaguar, Ford και Alfa Romeo πολύ μεγαλύτερου κυβισμού. Από το τιμόνι ενός Mini πέρασαν στα πρώτα τους βήματα ακόμη και μετέπειτα παγκόσμιοι πρωταθλητές της Formula 1, όπως οι Νίκι Λάουντα, Γκράχαμ Χιλ, Τζάκι Στιούαρτ, Γιόχεν Ριντ και Τζέιμς Χαντ.
Το δικό μου μπλε Mini
Για εμένα, η ιστορία αυτή δεν είναι μόνο αυτοκινητική. Είναι και προσωπική.
Το 1969, δέκα χρόνια μετά την παρουσίασή του, αγόρασα το πρώτο μου αυτοκίνητο. Ήταν ένα μεταχειρισμένο μπλε Mini. Μικρό, ευκίνητο και ξεχωριστό, όπως όλα τα Mini εκείνης της εποχής. Με τα συρταρωτά παράθυρα. Και ποιοι δεν μπήκαν μέσα σε αυτό το αυτοκίνητο που τους έπαιρνα και τους πήγαινα από τα ξενοδοχεία τους για συνεντεύξεις σε εξωτερικούς χώρους. Ντέμης Ρούσσος, Λέανδρος (ο πατέρας της Βίκυς), Πάτρικ Λη Φέρμορ (απαγωγή Κράιπε), Κρίστοφερ Λι (Δράκουλας). Και μάλιστα ο Ντέμης Ρούσσος ενθουσιάστηκε και αγόρασε ένα στο Παρίσι που έμενε για να κινείται εύκολα στους γαλλικούς δρόμους . Και βέβαια σε αυτό το αυτοκίνητο μπήκε νεογέννητο από το μαιευτήριο για σπίτι ο μεγάλος μου γιος ο Ρίτσαρντ.
Το Mini το κράτησα δέκα ολόκληρα χρόνια και στη συνέχεια το έδωσα ανταλλαγή. Λίγα χρόνια αργότερα –δεν θυμάμαι πια ακριβώς πότε– το είδα ξανά, παρκαρισμένο στο λιμάνι της Κυλλήνης. Το είχε αγοράσει και το χρησιμοποιούσε ο τότε λιμενάρχης. Ήταν σαν να συναντούσα ξαφνικά έναν παλιό φίλο, από εκείνους που μπορεί να χάσεις για χρόνια αλλά αναγνωρίζεις αμέσως.
Όταν το Mini άρχισε να γίνεται… μεγαλύτερο
Το 1969 παρουσιάστηκε το Mini Clubman, κατά 11 εκατοστά μακρύτερο, με διαφορετική, τετραγωνισμένη μάσκα. Την ίδια εποχή εμφανίστηκε το 1275 GT, ενώ οι εξωτερικοί μεντεσέδες και τα συρταρωτά παράθυρα άρχισαν να εξαφανίζονται.
Το κλασικό Mini συνέχισε να κατασκευάζεται μέχρι το 2000. Περισσότερα από 5,3 εκατομμύρια αυτοκίνητα βγήκαν από τα εργοστάσια στα 41 χρόνια παραγωγής του. Το 2001 η BMW παρουσίασε τη νέα γενιά MINI, κρατώντας τα στρογγυλά φώτα, τη χαρακτηριστική οροφή και τη φιλοσοφία «go-kart», αλλά αυξάνοντας αισθητά τις διαστάσεις, την ισχύ, την ασφάλεια και την πολυτέλεια.
Το σημερινό τρίθυρο Cooper φθάνει περίπου τα 3,88 μέτρα, δηλαδή είναι πάνω από 80 εκατοστά μακρύτερο από το αυτοκίνητο του Ισιγόνη. Το Countryman ξεπερνά πλέον τα 4,43 μέτρα. Οι κινητήρες απέκτησαν υπερτροφοδότηση και εκατοντάδες ίππους, ενώ στην οικογένεια προστέθηκαν αμιγώς ηλεκτρικές εκδόσεις.
Το Mini μεγάλωσε, άλλαξε σουλούπι και από οικονομικό λαϊκό αυτοκίνητο μετατράπηκε σε premium μοντέλο. Δεν έχασε, όμως, τη φυσιογνωμία του. Και όποιος οδήγησε ένα από τα παλιά «κουπεράκια» δύσκολα ξεχνά τον ήχο του κινητήρα, το μικρό τιμόνι, τα συρταρωτά παράθυρα και εκείνη τη μοναδική αίσθηση ότι οδηγούσε ένα αυτοκίνητο πολύ πιο μεγάλο από τις διαστάσεις του.
Πηγές: BMW Group – Ιστορία του κλασικού Mini, BMW Group – Χρονολόγιο 1959-2000, 4ΤΡΟΧΟΙ – Το παλιό και το νέο Mini στην Πάρνηθα, Car and Driver – Πάντι Χόπκιρκ, BTCC – Πρωταθλητές
