Όσο ανεβαίνει ο υδράργυρος, τόσο δυσκολότερο γίνεται για πολλούς να κοιμηθούν. Και δεν πρόκειται απλώς για την ενόχληση που προκαλεί η ζέστη. Η υψηλή θερμοκρασία παρεμβαίνει στον ίδιο τον φυσιολογικό μηχανισμό με τον οποίο το σώμα προετοιμάζεται για ύπνο.
Σε εκτενές δημοσίευμά του, ο Guardian απευθύνθηκε σε ειδικούς του ύπνου, οι οποίοι εξηγούν τι συμβαίνει στον οργανισμό μας και προτείνουν απλές λύσεις για τις πολύ ζεστές νύχτες. (The Guardian)
Γιατί δεν μπορούμε να κοιμηθούμε όταν κάνει ζέστη
Όπως εξηγεί η δρ Yi Cai, ειδικός στον ύπνο και διευθύντρια χειρουργικής ύπνου στο New York-Presbyterian/Columbia University Irving Medical Center, το σώμα προσπαθεί συνεχώς να διατηρεί σταθερή την εσωτερική θερμοκρασία του. Όταν κάνει ζέστη, αυξάνει τη ροή αίματος προς το δέρμα και παράγει ιδρώτα ώστε να αποβάλει θερμότητα.
Σε συνθήκες μεγάλης ζέστης και ιδιαίτερα όταν υπάρχει υψηλή υγρασία, αυτός ο φυσικός μηχανισμός γίνεται λιγότερο αποτελεσματικός.
Παράλληλα, σύμφωνα με την ψυχολόγο ύπνου Janet Kennedy, η θερμοκρασία του σώματος φυσιολογικά πέφτει κατά τη διάρκεια της νύχτας, διαδικασία που συνδέεται με την προετοιμασία του οργανισμού για ύπνο. Όταν το περιβάλλον παραμένει πολύ ζεστό, η διαδικασία αυτή δυσκολεύεται.
Και τότε δημιουργείται ένας φαύλος κύκλος: στριφογυρίζουμε, κοιτάζουμε το ρολόι, αγχωνόμαστε ότι την επόμενη ημέρα θα είμαστε εξαντλημένοι και τελικά… ξυπνάμε ακόμη περισσότερο.
Η δρ Shelby Harris επισημαίνει μάλιστα ότι έπειτα από αρκετές συνεχόμενες νύχτες κακού ύπνου μπορεί να επηρεαστεί η διάθεση, αυξάνοντας την ευερεθιστότητα και μειώνοντας την ικανότητά μας να αντιμετωπίζουμε το καθημερινό στρες.
Κρατήστε τη ζέστη έξω από το σπίτι
Η πρώτη άμυνα αρχίζει πολλές ώρες πριν πέσουμε στο κρεβάτι.
Τις ώρες που χτυπά ο ήλιος πρέπει να παραμένουν κλειστά παντζούρια, κουρτίνες ή στόρια, ιδιαίτερα στο υπνοδωμάτιο. Αν τη νύχτα η εξωτερική θερμοκρασία πέσει, τότε ανοίγουμε τα παράθυρα ώστε να δημιουργηθεί ρεύμα δροσερού αέρα.
Εάν δεν υπάρχει κλιματιστικό, οι ειδικοί προτείνουν ακόμη και να μεταφερθούμε προσωρινά στο πιο δροσερό δωμάτιο του σπιτιού, συνήθως σε χαμηλότερο όροφο. Παράλληλα, περιορίζουμε πηγές θερμότητας όπως δυνατά φώτα και ηλεκτρονικές συσκευές.
Βαμβάκι, λινό και όσο το δυνατόν λιγότερα
Τα βαριά σεντόνια δεν έχουν θέση στις πολύ ζεστές νύχτες.
Ελαφρά και «αναπνεύσιμα» υφάσματα, όπως βαμβάκι και λινό, διευκολύνουν την αποβολή της θερμότητας. Το ίδιο ισχύει και για τις πιτζάμες: πρέπει να είναι φαρδιές και ελαφριές ή, όπως σημειώνουν χαρακτηριστικά οι ειδικοί, να φοράμε όσο λιγότερα ρούχα αισθανόμαστε άνετα να φορέσουμε.
Βρεγμένη πετσέτα και… μαξιλαροθήκη στην κατάψυξη
Μερικά από τα παλιά «γιατροσόφια» φαίνεται ότι πράγματι έχουν βάση.
Μια δροσερή, νωπή πετσέτα στον λαιμό ή στους καρπούς μπορεί να προσφέρει ανακούφιση. Ακόμη και η τοποθέτηση της μαξιλαροθήκης για λίγη ώρα στην κατάψυξη μπορεί να κάνει πιο ευχάριστη την προσπάθεια να αποκοιμηθούμε.
Πρόκειται, βέβαια, για προσωρινές λύσεις και όχι για υποκατάστατο ενός πραγματικά δροσερού χώρου όταν επικρατούν ακραίες θερμοκρασίες.
Και ένα μπολ με πάγο μπροστά από τον ανεμιστήρα μπορεί να προσφέρει τοπική δροσιά, χωρίς όμως να περιμένουμε ότι θα λειτουργήσει σαν κλιματιστικό και θα ψύξει ολόκληρο το δωμάτιο.
Τι να αποφεύγουμε πριν πέσουμε για ύπνο
Αλκοόλ και καφεΐνη δεν είναι καλοί σύμμαχοι. Μπορούν να επηρεάσουν τον βαθύ ύπνο και να προκαλέσουν αφυπνίσεις μέσα στη νύχτα.
Χρειάζεται επίσης προσοχή στα βαριά γεύματα, ενώ η ενυδάτωση είναι απαραίτητη στη ζέστη, αλλά χωρίς υπερβολικές ποσότητες νερού ακριβώς πριν από τον ύπνο, καθώς οι συνεχείς επισκέψεις στην τουαλέτα θα διακόψουν τον ύπνο.
Καλύτερα επίσης η έντονη άσκηση να γίνεται το πρωί και όχι λίγο πριν από την κατάκλιση, καθώς μπορεί να ανεβάσει τη θερμοκρασία του σώματος.
Μεγαλύτερη προσοχή σε ηλικιωμένους και παιδιά
Οι μεγαλύτεροι σε ηλικία είναι περισσότερο ευάλωτοι επειδή με τα χρόνια μειώνεται η αποτελεσματικότητα της θερμορύθμισης του οργανισμού. Ιδιαίτερη φροντίδα χρειάζονται επίσης βρέφη, μικρά παιδιά αλλά και κατοικίδια.
Οι ειδικοί συνιστούν τακτική πρόσληψη υγρών –χωρίς να περιμένουμε πάντοτε να αισθανθούμε δίψα–, ελαφρά ρούχα και παραμονή στους πιο δροσερούς χώρους.
Σύγχυση, πολύ υψηλή θερμοκρασία σώματος, δυσκολία αφύπνισης ή διακοπή της εφίδρωσης παρά την έντονη ζέστη μπορεί να αποτελούν σημάδια σοβαρής θερμικής καταπόνησης και απαιτούν άμεση ιατρική αντιμετώπιση. (The Guardian)
Και κυρίως: Μην κυνηγάτε τον ύπνο
Ίσως η πιο ενδιαφέρουσα συμβουλή των ειδικών είναι ψυχολογική.
Εάν δεν μπορούμε να κοιμηθούμε επειδή ζεσταινόμαστε, δεν έχει νόημα να παραμένουμε στο κρεβάτι εκνευρισμένοι προσπαθώντας με το ζόρι να αποκοιμηθούμε. Καλύτερα να σηκωθούμε, να δροσιστούμε και να επιστρέψουμε όταν αισθανθούμε ξανά υπνηλία.
Γιατί όσο περισσότερο θυμώνουμε και αγχωνόμαστε επειδή «πρέπει να κοιμηθούμε», τόσο περισσότερο ενεργοποιείται ο οργανισμός και τόσο δυσκολότερα έρχεται τελικά ο ύπνος.
