Κάποιοι από εμάς δεν μπορούμε να φανταστούμε ότι θα ξαπλώσουμε στο κρεβάτι φορώντας κάλτσες και άλλοι, ειδικά τους πιο κρύους μήνες, δεν διανοούνται να τις βγάλουν ακόμα και στον ύπνο. Πρόκειται για μία από εκείνες τις μικρές καθημερινές συνήθειες που συχνά προκαλούν διαφωνίες, ακόμη και ανάμεσα σε ανθρώπους που μοιράζονται το ίδιο κρεβάτι.
Αν ανήκουμε στη δεύτερη κατηγορία, ίσως έχουμε έναν επιπλέον λόγο να συνεχίσουμε να φοράμε τις κάλτσες μας. Σύμφωνα με ειδικούς στον ύπνο, η διατήρηση των ποδιών σε μια ευχάριστη και ζεστή θερμοκρασία μπορεί να βοηθήσει το σώμα να προετοιμαστεί για την ξεκούραση και, σε ορισμένες περιπτώσεις, να μας διευκολύνει να αποκοιμηθούμε.
Αυτό δεν σημαίνει, βέβαια, ότι οι κάλτσες αποτελούν απαραίτητο στοιχείο ενός καλού ύπνου ή ότι πρέπει όλοι να τις φοράμε. Το αν θα κοιμηθούμε με αυτές ή χωρίς είναι σε μεγάλο βαθμό θέμα προσωπικής άνεσης. Υπάρχει, ωστόσο, μια ενδιαφέρουσα επιστημονική εξήγηση για το γιατί οι ζεστές πατούσες μπορεί να μας βοηθήσουν.
Πώς συνδέεται η θερμοκρασία των ποδιών με τον ύπνο
Μπορεί να ακούγεται αντιφατικό, αλλά το να ζεσταίνουμε τα πόδια μας μπορεί να βοηθήσει το σώμα να αποβάλει θερμότητα και να μειώσει τη θερμοκρασία του πυρήνα του. Όπως εξηγεί η Cleveland Clinic, όταν τα πόδια ζεσταίνονται, τα αιμοφόρα αγγεία κοντά στην επιφάνεια του δέρματος διαστέλλονται. Η διαδικασία αυτή ονομάζεται περιφερική αγγειοδιαστολή και διευκολύνει την αποβολή θερμότητας από το σώμα.
Η μείωση της εσωτερικής θερμοκρασίας αποτελεί μέρος της φυσιολογικής προετοιμασίας του οργανισμού για τον ύπνο. Έτσι, διατηρώντας τα πόδια μας ζεστά, ενδέχεται να διευκολύνουμε έναν μηχανισμό που βοηθά το σώμα να περάσει σταδιακά από την εγρήγορση στην ξεκούραση.
Τι έδειξε η επιστημονική έρευνα για τις κάλτσες
Μία από τις πιο χαρακτηριστικές μελέτες για το συγκεκριμένο ζήτημα δημοσιεύθηκε το 2018 στο επιστημονικό περιοδικό Journal of Physiological Anthropology. Οι ερευνητές εξέτασαν την επίδραση που είχε η χρήση καλτσών κατά τη διάρκεια του ύπνου σε ένα μικρό δείγμα έξι νεαρών ανδρών, σε περιβάλλον με θερμοκρασία 23 βαθμών Κελσίου.
Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι, όταν οι συμμετέχοντες φορούσαν κάλτσες, αποκοιμιούνταν κατά μέσο όρο 7,5 λεπτά γρηγορότερα, κοιμούνταν περίπου 32 λεπτά περισσότερο και παρουσίαζαν λιγότερες αφυπνίσεις σε σύγκριση με τις νύχτες που κοιμούνταν χωρίς αυτές.
Η μελέτη κατέγραψε επίσης βελτίωση στην αποδοτικότητα του ύπνου. Ωστόσο, οι ερευνητές δεν διαπίστωσαν σημαντικές διαφορές στις υποκειμενικές αξιολογήσεις των συμμετεχόντων για την ποιότητα της ξεκούρασής τους.
Χρειάζεται, βέβαια, να κρατήσουμε μια σημαντική επιφύλαξη: το δείγμα ήταν εξαιρετικά μικρό και αποτελούνταν αποκλειστικά από άνδρες. Επομένως, τα ευρήματα δεν αρκούν για να συμπεράνουμε ότι η χρήση καλτσών βελτιώνει τον ύπνο όλων των ανθρώπων.
Ποια είναι τα πιθανά οφέλη
Για όσους έχουν συχνά κρύα πόδια όταν ξαπλώνουν, οι κάλτσες μπορεί να προσφέρουν μεγαλύτερη άνεση και να περιορίσουν την ενόχληση που δυσκολεύει την έλευση του ύπνου.
Επιπλέον, η Cleveland Clinic αναφέρει ότι η διατήρηση των ποδιών ζεστών μπορεί να είναι χρήσιμη για ανθρώπους που αντιμετωπίζουν συμπτώματα του φαινομένου Raynaud, κατά το οποίο τα αιμοφόρα αγγεία των δαχτύλων συστέλλονται και προκαλούν έντονη αίσθηση κρύου, αλλά και αλλαγές στο χρώμα του δέρματος.
Υπάρχει ακόμη ένα πρακτικό όφελος που δεν σχετίζεται άμεσα με τον ύπνο. Αν βάλουμε ενυδατική κρέμα στα πέλματα και στις φτέρνες πριν ξαπλώσουμε και φορέσουμε κάλτσες, μπορούμε να βοηθήσουμε την ενυδάτωση του ξηρού δέρματος, καθώς περιορίζεται η απομάκρυνση της κρέμας από τα σεντόνια.
Υπάρχουν λόγοι να αποφεύγουμε τις κάλτσες στον ύπνο;
Για τους περισσότερους υγιείς ενήλικες, το να κοιμούνται με κάλτσες δεν θεωρείται επιβλαβές. Υπάρχουν, ωστόσο, ορισμένα σημεία που αξίζει να προσέχουμε.
Οι πολύ στενές κάλτσες, ειδικά όταν πιέζουν γύρω από τον αστράγαλο, μπορεί να προκαλέσουν δυσφορία και να αφήσουν σημάδια στο δέρμα. Επίσης, όπως αναφέρει η Mayo Clinic αν ιδρώνουν πολύ τα πόδια μας, η υγρασία που παγιδεύεται μέσα στην κάλτσα μπορεί να ευνοήσει ερεθισμούς ή μυκητιασικές λοιμώξεις.
Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται από ανθρώπους με διαβήτη, περιφερική νευροπάθεια ή προβλήματα κυκλοφορίας. Σε αυτές τις περιπτώσεις, και όπως σημειώνει το NIDDK η μειωμένη αισθητικότητα ή η δυσκολία στην κυκλοφορία του αίματος μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο να μην αντιληφθούμε εγκαίρως την πίεση ή την τριβή που προκαλεί μια κάλτσα. Αν έχουμε κάποια από αυτές τις παθήσεις, είναι προτιμότερο να συμβουλευτούμε τον γιατρό μας.
Τι κάλτσες να επιλέξουμε αν θέλουμε να κοιμόμαστε με αυτές
Αν αποφασίσουμε να δοκιμάσουμε τη συγκεκριμένη συνήθεια, οι ειδικοί προτείνουν να επιλέγουμε κάλτσες που δεν πιέζουν τα πόδια και επιτρέπουν στο δέρμα να αναπνέει.
Μερικές απλές συμβουλές:
Επιλέγουμε καθαρές και στεγνές κάλτσες κάθε βράδυ.
Προτιμάμε μαλακά υφάσματα που αφήνουν το πόδι να αναπνέει, όπως βαμβάκι ή μαλλί μερινό.
Αποφεύγουμε τις πολύ στενές κάλτσες και όσες έχουν σφιχτό λάστιχο.
Δεν χρησιμοποιούμε κάλτσες συμπίεσης κατά τη διάρκεια του ύπνου, εκτός αν μας τις έχει συστήσει γιατρός για συγκεκριμένο λόγο.
Όπως επισημαίνουν και οι ειδικοί που μίλησαν στην Washington Post, η χρήση καλτσών δεν αποτελεί θεραπεία για την αϋπνία ή άλλες διαταραχές του ύπνου και δεν μπορεί να αντικαταστήσει την κατάλληλη ιατρική αντιμετώπιση.
Τελικά, να κοιμόμαστε με κάλτσες ή χωρίς;
Η απάντηση δεν είναι ίδια για όλους. Αν έχουμε συχνά κρύα πόδια και αισθανόμαστε πιο άνετα φορώντας κάλτσες, μπορούμε να τις κρατήσουμε και στον ύπνο. Αν, αντίθετα, μας προκαλούν ζέστη, ιδρώτα ή δυσφορία, δεν υπάρχει κανένας λόγος να πιεστούμε να τις φορέσουμε.
Το σημαντικό είναι να ακούμε τις ανάγκες του σώματός μας. Οι κάλτσες μπορεί να αποτελούν ένα απλό βοήθημα για να αποκοιμηθούμε πιο εύκολα, αλλά δεν είναι απαραίτητες για έναν ποιοτικό ύπνο.
Με πληροφορίες από Cleveland Clinic,Journal of Physiological Anthropology, Mayo Clinic,NIDDK ,Washington Post,