Ανησυχία προκαλούν τα ευρήματα νέας επιστημονικής μελέτης, σύμφωνα με την οποία καρχαρίες στις Μπαχάμες βρέθηκαν θετικοί σε κοκαΐνη, αλλά και σε άλλες ουσίες όπως καφεΐνη και παυσίπονα. Οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι το φαινόμενο δεν σχετίζεται με τη συμπεριφορά των ζώων, αλλά αποτελεί άμεση συνέπεια της αυξανόμενης θαλάσσιας ρύπανσης.
Η έρευνα πραγματοποιήθηκε από επιστήμονες από τις Μπαχάμες, τη Βραζιλία και τη Χιλή και δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Environmental Pollution. Όπως τονίζουν οι ερευνητές, φαρμακευτικές ουσίες και παράνομα ναρκωτικά εντοπίζονται ολοένα και συχνότερα ως ρύποι στα θαλάσσια οικοσυστήματα, ιδιαίτερα σε περιοχές με έντονη τουριστική ανάπτυξη και αστικοποίηση.
Το γεγονός ότι τέτοιες ουσίες εντοπίστηκαν σε μια περιοχή που θεωρείται από τις πιο «παρθένες» και καθαρές στον κόσμο, όπως οι Μπαχάμες, προκαλεί έντονο προβληματισμό. Οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι πλέον ελάχιστα σημεία στον πλανήτη παραμένουν ανεπηρέαστα από την ανθρώπινη δραστηριότητα.
Στο πλαίσιο της μελέτης, οι ερευνητές ανέλυσαν δείγματα αίματος από 85 καρχαρίες που εντοπίστηκαν γύρω από το νησί Ελευθέρα, μία σχετικά απομονωμένη περιοχή του αρχιπελάγους. Από αυτούς, οι 28 βρέθηκαν να έχουν στο αίμα τους ίχνη ουσιών.
Η καφεΐνη ήταν η πιο συχνά ανιχνευμένη ουσία, ενώ δύο καρχαρίες βρέθηκαν θετικοί σε κοκαΐνη. Σύμφωνα με τους επιστήμονες, είναι πιθανό τα ζώα να ήρθαν σε επαφή με πακέτα ναρκωτικών που κατέληξαν στη θάλασσα, καθώς οι καρχαρίες συχνά δαγκώνουν αντικείμενα για να τα εξερευνήσουν.
Εκτός από την κοκαΐνη και την καφεΐνη, εντοπίστηκαν επίσης τα παυσίπονα ακεταμινοφαίνη και δικλοφενάκη, ουσίες που χρησιμοποιούνται ευρέως στην ανθρώπινη ιατρική. Οι ειδικοί εκτιμούν ότι η παρουσία τους οφείλεται κυρίως σε ανεπεξέργαστα λύματα που καταλήγουν στη θάλασσα, τόσο από σκάφη όσο και από παράκτιες περιοχές με αυξημένη τουριστική δραστηριότητα.
Τα δείγματα συλλέχθηκαν κοντά σε δημοφιλείς περιοχές για καταδύσεις και τουριστικές κρουαζιέρες, γεγονός που ενισχύει την εκτίμηση ότι η θαλάσσια ρύπανση από ανθρώπινες δραστηριότητες παίζει καθοριστικό ρόλο.
Οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι πρόκειται για την πρώτη φορά που ανιχνεύεται καφεΐνη σε καρχαρίες παγκοσμίως, καθώς και για την πρώτη καταγραφή κοκαΐνης σε καρχαρίες στις Μπαχάμες. Ωστόσο, παρόμοια ευρήματα έχουν καταγραφεί και στο παρελθόν σε άλλες περιοχές, όπως στα ανοικτά της Βραζιλίας, γεγονός που ενισχύει τις ανησυχίες για τη γενικευμένη ρύπανση των θαλασσών.
Παρά τη σοβαρότητα των ευρημάτων, οι επιστήμονες τονίζουν ότι δεν είναι ακόμη σαφές ποιες είναι οι επιπτώσεις αυτών των ουσιών στην υγεία των θαλάσσιων οργανισμών. Ωστόσο, προκαταρκτικές ενδείξεις δείχνουν ότι η έκθεση σε τέτοιες χημικές ουσίες μπορεί να αυξάνει το στρες και την ενεργειακή κατανάλωση των ζώων, καθώς ο οργανισμός τους προσπαθεί να αποτοξινωθεί.
Το πρόβλημα δεν περιορίζεται στους καρχαρίες. Προηγούμενες μελέτες έχουν δείξει ότι πλοία κρουαζιέρας απελευθερώνουν αντιβιοτικά και άλλες φαρμακευτικές ουσίες ακόμη και σε απομακρυσμένες περιοχές, όπως η Αρκτική, επηρεάζοντας συνολικά τα θαλάσσια οικοσυστήματα.
Οι ερευνητές υπογραμμίζουν την ανάγκη για καλύτερη διαχείριση των λυμάτων, ιδιαίτερα σε περιοχές με έντονη τουριστική δραστηριότητα, αλλά και για περαιτέρω μελέτες σχετικά με τις επιπτώσεις αυτών των ρύπων στη θαλάσσια ζωή.
Όπως σημειώνουν, οι ουσίες που εντοπίστηκαν είναι βιολογικά δραστικές και ενδέχεται να επηρεάζουν βασικές λειτουργίες των οργανισμών. Η μελέτη αυτή αποτελεί ένα ακόμη «καμπανάκι» για την έκταση της θαλάσσιας ρύπανσης, ακόμη και σε περιοχές που μέχρι σήμερα θεωρούνταν σχεδόν ανέγγιχτες.
