Το τουρκολιβυκό μνημόνιο τέθηκε στο τραπέζι της συνάντησης της Ύπατης Εκπροσώπου της ΕΕ Κάγια Κάλας με τον Χακάν Φιντάν στις Βρυξέλλες, με την επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας να υπογραμμίζει ότι παραβιάζει τα κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων κρατών, χωρίς να κάνει ονομαστική αναφορά στην Ελλάδα. Ωστόσο, πέρα από τις ευρωπαϊκές ενστάσεις, η ατζέντα των δύο πλευρών παραμένει εκτεταμένη, με κοινά συμφέροντα και επιδιώξεις σε ζητήματα ασφάλειας και περιφερειακής σταθερότητας. Το τουρκολιβυκό αποτελεί σημείο τριβής, αλλά δεν φαίνεται, τουλάχιστον προς το παρόν, να διαταράσσει τη διπλωματική κανονικότητα στις σχέσεις Βρυξελλών και Άγκυρας.
Σε ανάρτησή της στην πλατφόρμα Χ, μετά την ολοκλήρωση της συνάντησης, η Κάλας ανέφερε ότι είχε εκτενή συζήτηση με τον Τούρκο ομόλογό της για σειρά ζητημάτων, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση τόσο στο τουρκολιβυκό μνημόνιο όσο και στο Κυπριακό.
«Οι σχέσεις καλής γειτονίας και η προώθηση της διαδικασίας επίλυσης του Κυπριακού έχουν μεγάλη σημασία», τόνισε.
Αναφερόμενη στο τουρκολιβυκό μνημόνιο, η επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας ήταν σαφής: «Έθεσα το ζήτημα της χθεσινής ψηφοφορίας στη Λιβύη για το μνημόνιο κατανόησης σχετικά με τις θαλάσσιες ζώνες με την Τουρκία και υπογράμμισα ότι παραβιάζει τα κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων κρατών».
Η παρέμβαση της Κάλας πραγματοποιείται μία ημέρα μετά την κοινή ανακοίνωση του προέδρου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, και της προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, οι οποίοι χαρακτήρισαν το τουρκολιβυκό μνημόνιο «άκυρο και ανυπόστατο», επισημαίνοντας ότι δεν συνάδει με το Δίκαιο της Θάλασσας και επαναβεβαιώνοντας την αλληλεγγύη της ΕΕ προς την Ελλάδα και την Κύπρο.
Η Κομισιόν εξετάζει τις επιπτώσεις
Νωρίτερα, κατά τη σημερινή ενημέρωση των δημοσιογράφων στις Βρυξέλλες, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή είχε επιβεβαιώσει ότι το τουρκολιβυκό μνημόνιο και το Κυπριακό περιλαμβάνονταν στην ατζέντα της συνάντησης Κάλας–Φιντάν.
Ερωτηθείσα εάν η ΕΕ εξετάζει συγκεκριμένες διπλωματικές ενέργειες προς την Άγκυρα και την Τρίπολη, καθώς και πιθανές επιπτώσεις στις σχέσεις της με την Τουρκία και τη Λιβύη, η Κομισιόν υπογράμμισε ότι «ενέργειες ή συμφωνίες που δεν συνάδουν με το διεθνές δίκαιο δεν μπορούν να παράγουν έννομα αποτελέσματα για τρίτα κράτη ή για τα κράτη μέλη μας».
«Εξετάζουμε τις επιπτώσεις αυτής της εξέλιξης, σε στενό συντονισμό με τα κράτη μέλη μας», ανέφερε ο εκπρόσωπος της Επιτροπής, προσθέτοντας ότι προτεραιότητα της ΕΕ παραμένουν ο διάλογος, η αποκλιμάκωση και η διατήρηση της περιφερειακής σταθερότητας.
Παράλληλα, υπογράμμισε ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση είναι έτοιμη να υπερασπιστεί τα συμφέροντά της και εκείνα των κρατών μελών της, χωρίς ωστόσο να ανακοινώσει συγκεκριμένα μέτρα.
Μαύρη Θάλασσα και Μέση Ανατολή
Στη συνάντηση με τον Χακάν Φιντάν συζητήθηκε επίσης η κατάσταση στη Μαύρη Θάλασσα. Η Κάλας υπογράμμισε την ανάγκη ενίσχυσης της πίεσης προς τη Μόσχα για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία, επισημαίνοντας ότι τόσο η ΕΕ όσο και η Τουρκία υποστηρίζουν μια διευθέτηση για τη διασφάλιση της ελευθερίας της ναυσιπλοΐας στη Μαύρη Θάλασσα.
Οι δύο αξιωματούχοι συζήτησαν ακόμη τις εξελίξεις στον Νότιο Καύκασο και τη Μέση Ανατολή. Η Κάλας καταδίκασε τις επιθέσεις των Χούθι κατά της Σαουδικής Αραβίας και στην Υεμένη, χαρακτηρίζοντάς τες χαρακτηριστικές τρομοκρατικές τακτικές, ενώ αναφέρθηκε και στην κατάσταση στα Στενά του Ορμούζ.
Όπως τόνισε, οι ενέργειες του Ιράν καθιστούν τη ναυσιπλοΐα επικίνδυνη και δαπανηρή, ζητώντας την αποκατάσταση της ελευθερίας της ναυσιπλοΐας χωρίς την επιβολή διοδίων ή τελών.
Έτσι, ενώ η ΕΕ δηλώνει ότι εξετάζει τις επιπτώσεις της επικύρωσης του τουρκολιβυκού μνημονίου και επαναλαμβάνει ότι είναι έτοιμη να υπερασπιστεί τα συμφέροντα των κρατών μελών της, η συνεργασία με την Τουρκία σε άλλα κρίσιμα ζητήματα παραμένει στην ημερήσια διάταξη. Το μήνυμα προς την Άγκυρα διατυπώθηκε, αλλά συγκεκριμένες συνέπειες δεν έχουν ακόμη ανακοινωθεί. Κατά τα λοιπά, ο διάλογος συνεχίζεται…business as usual.
