Πρώτα κατάπαυση του πυρός και συγκεκριμένες παραχωρήσεις από τη Ρωσία ζητά η επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας Κάγια Κάλας, απορρίπτοντας παράλληλα τη ρωσική απαίτηση για επαναδιαπραγμάτευση της ευρωπαϊκής αρχιτεκτονικής ασφαλείας. Όπως υπογράμμισε, η Ευρώπη διαθέτει ήδη ένα σύστημα ασφαλείας, το οποίο η Μόσχα έχει αποδεχθεί μέσα από διεθνείς συμφωνίες, αλλά δεν τηρεί.
Μιλώντας τη Δευτέρα, προσερχόμενη στο Συμβούλιο Εξωτερικών Υποθέσεων της ΕΕ στις Βρυξέλλες, η Κάλας κατηγόρησε τη Ρωσία ότι επαναφέρει τις απαιτήσεις που είχε διατυπώσει πριν από την εισβολή στην Ουκρανία, προσθέτοντας νέες, ως πρόσχημα για τη συνέχιση του πολέμου. Παράλληλα, ξεκαθάρισε ότι μετά τη συμφωνία των Ευρωπαίων ηγετών στο Δουβλίνο για τη σύνθεση της διαπραγματευτικής ομάδας, «τώρα πρέπει να δουλέψουμε πάνω στην ουσία».
Χωρίς ξεχωριστή θέση στη διαπραγματευτική ομάδα
Μόλις τρεις ημέρες νωρίτερα, η Κάλας είχε δηλώσει έτοιμη να εκπροσωπήσει την ΕΕ στις συνομιλίες με τη Ρωσία. Ωστόσο, η ομάδα που συμφωνήθηκε στο Δουβλίνο περιλαμβάνει τις πέντε χώρες της Ε5 (Γερμανία, Γαλλία, Βρετανία, Ιταλία και Πολωνία), την Κομισιόν και το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, χωρίς την ίδια ή την Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Εξωτερικής Δράσης ως ξεχωριστούς εκπροσώπους.
«Οι ηγέτες αποφάσισαν. Είναι δική τους απόφαση», απάντησε, υπενθυμίζοντας ότι διαθέτει την εμπειρία των υπουργών Εξωτερικών και των ειδικών της ευρωπαϊκής διπλωματικής υπηρεσίας. «Μπορώ να συνεχίσω να εργάζομαι πάνω στην ουσία», πρόσθεσε.
Σύμφωνα με την Κάλας, οι Αμερικανοί έχουν διαμηνύσει ότι οι Ευρωπαίοι θα συμπεριληφθούν στον επόμενο γύρο συνομιλιών, χωρίς ωστόσο να έχει ακόμη αποσαφηνιστεί ο τρόπος συμμετοχής τους.
«Οι ρωσικές απαιτήσεις είναι πρόσχημα για τη συνέχιση του πολέμου»
«Το 2021 οι Ρώσοι παρουσίασαν έναν κατάλογο απαιτήσεων ως πρόσχημα για τον πόλεμο. Τώρα παρουσιάζουν τις ίδιες απαιτήσεις και προσθέτουν και άλλες», δήλωσε η Κάλας.
«Έχουμε ήδη μια αρχιτεκτονική ασφαλείας και η Ρωσία έχει συμφωνήσει σε αυτή μέσα από πολλές συμφωνίες, όπως η Τελική Πράξη του Ελσίνκι και το Μνημόνιο της Βουδαπέστης. Το πρόβλημα είναι ότι η Ρωσία δεν τις τηρεί», επισήμανε.
«Αυτό που χρειαζόμαστε τώρα είναι κατάπαυση του πυρός, ώστε να μπορέσουμε να αρχίσουμε να συζητάμε οτιδήποτε άλλο», επέμεινε, καταγγέλλοντας τα συνεχιζόμενα ρωσικά πλήγματα σε ουκρανικές υποδομές ενόψει του χειμώνα.
Η Κάλας επιβεβαίωσε ότι στις μέγιστες ευρωπαϊκές απαιτήσεις περιλαμβάνεται η αποχώρηση ρωσικών στρατευμάτων από όλες τις χώρες όπου βρίσκονται, συμπεριλαμβανομένων της Γεωργίας και της Μολδαβίας.
Προειδοποίησε παράλληλα ότι η ευρωπαϊκή διαπραγματευτική ομάδα δεν πρέπει να προσφέρει παραχωρήσεις χωρίς ανταλλάγματα. «Όποια κι αν είναι η ομάδα που διαπραγματεύεται, πρέπει πάντα να τη ρωτάμε: Ζητήσατε κάτι ως αντάλλαγμα;», δήλωσε, υπενθυμίζοντας ότι η Ευρώπη διαθέτει σημαντικά μέσα πίεσης, όπως οι κυρώσεις και τα δεσμευμένα ρωσικά περιουσιακά στοιχεία.
Συρία: Προσέγγιση της ΕΕ με το βλέμμα στη Ρωσία
Η Κάλας αναφέρθηκε επίσης στην προσπάθεια αναβάθμισης των σχέσεων της ΕΕ με τη Συρία, εκφράζοντας την ελπίδα ότι η συνεργασία με τη Δαμασκό θα φτάσει στο επίπεδο εκείνης με τους υπόλοιπους μεσογειακούς εταίρους.
«Η Συρία χρειάζεται σημαντικές επενδύσεις για την ανοικοδόμηση των θεσμών της και την προώθηση των μεταρρυθμίσεων», δήλωσε, υπογραμμίζοντας ότι η επιστροφή των Σύρων προσφύγων προϋποθέτει κατάλληλες συνθήκες. «Η σταθερότητα της Συρίας είναι προς το συμφέρον μας και προς το συμφέρον ολόκληρης της περιοχής», τόνισε.
Η ευρωπαϊκή προσέγγιση έχει και γεωπολιτική διάσταση, καθώς οι Βρυξέλλες επιδιώκουν να περιορίσουν τη ρωσική επιρροή και να ενισχύσουν τον ρόλο τους στην ανασυγκρότηση της χώρας. Στο πλαίσιο αυτό εξετάζεται η αναβίωση της Συμφωνίας Σύνδεσης που είχε μονογραφηθεί το 2008, ενώ η ΕΕ έχει ήδη άρει τις περισσότερες οικονομικές κυρώσεις και έχει ανακοινώσει πακέτο στήριξης 620 εκατ. ευρώ για την περίοδο 2026–2027.
Στην ημερήσια διάταξη των σημερινών επαφών βρίσκεται επίσης η ασφάλεια στη Μαύρη Θάλασσα, μετά τις πρόσφατες επιθέσεις στην περιοχή, καθώς και η ενίσχυση των μεταφορικών και ενεργειακών διασυνδέσεων. Η Κάλας ανακοίνωσε ακόμη τη διεξαγωγή διάσκεψης για την αποναρκοθέτηση της Ουκρανίας.