«Μια ανοησία που ταλαιπωρεί τον κόσμο» χαρακτήρισε την αλλαγή της ώρας δύο φορές τον χρόνο ο Ευρωπαίος επίτροπος Βιώσιμων Μεταφορών και Τουρισμού, Απόστολος Τζιτζικώστας, σε πρόσφατη συνάντησή του με Έλληνες δημοσιογράφους στις Βρυξέλλες. Δεν είναι η πρώτη φορά που τοποθετείται υπέρ της κατάργησής της, καθώς επιχειρεί εδώ και καιρό να ξεμπλοκάρει την ευρωπαϊκή διαδικασία, θέτοντας το ζήτημα ακόμη και σε συνομιλίες με πρωθυπουργούς κρατών-μελών.
Η συζήτηση αποκτά νέα επικαιρότητα ενόψει του 2027, καθώς η Λιθουανία, που αναλαμβάνει την προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ την 1η Ιανουαρίου, έχει θέσει την κατάργηση της αλλαγής ώρας στις προτεραιότητές της. Τη Λιθουανία θα διαδεχθεί την 1η Ιουλίου η Ελλάδα, οπότε η επιμονή του κ. Τζιτζικώστα έχει μεγαλύτερη βαρύτητα απ΄ότι φαίνεται. Το ερώτημα είναι εάν οι κυβερνήσεις θα καταφέρουν αυτή τη φορά να συμφωνήσουν.
Ο Τζιτζικώστας υποστηρίζει ότι τα ενεργειακά οφέλη έχουν περιοριστεί, ενώ η εποχική αλλαγή επηρεάζει την υγεία και την καθημερινότητα των πολιτών. Αναγνωρίζει, ωστόσο, ότι ορισμένες κυβερνήσεις, ιδίως εκείνες του Βορρά, παραμένουν επιφυλακτικές.
Ήδη στις 23 Οκτωβρίου 2025, μιλώντας στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, είχε επικαλεστεί επιπτώσεις στον ύπνο, στο βιολογικό ρολόι, στην παραγωγικότητα και στην οδική ασφάλεια, καθώς και προβλήματα στις μεταφορές. Η συζήτηση ανέδειξε ευρεία σύγκλιση μεταξύ διαφορετικών πολιτικών ομάδων. Κλείνοντας την παρέμβασή του, δεσμεύτηκε ότι θα συνεχίσει τη μάχη μέχρι να σταματήσει η αλλαγή των ρολογιών στην Ευρώπη.
Ακόμη νωρίτερα, σε γραπτή απάντηση της 28ης Ιουλίου 2025, επιβεβαίωνε επαφές της Κομισιόν με τις προεδρίες του Συμβουλίου και τα κράτη-μέλη για την επανεκκίνηση των διαπραγματεύσεων.
Σενάρια και εμπόδια στη μελέτη της Κομισιόν
Η προσπάθεια έχει πλέον θεσμική συνέχεια. Σύμφωνα με επίσημο έγγραφο του Συμβουλίου της ΕΕ (ST 10045/26), της 3ης Ιουνίου 2026, η Επιτροπή ξεκίνησε τον Φεβρουάριο του 2026 νέα μελέτη, την οποία εκπονούν οι Ecorys, Capgemini, Stratec και CE Delft, με ορίζοντα ολοκλήρωσης το τέλος του έτους.
Εξετάζονται δέκα σενάρια, από τη μόνιμη θερινή ή χειμερινή ώρα έως διαφορετικούς συνδυασμούς επιλογών μεταξύ γειτονικών χωρών. Ο αναλυτικός κατάλογός τους δεν έχει δημοσιοποιηθεί στο έγγραφο. Η αξιολόγηση καλύπτει ενέργεια, υγεία, μεταφορές, οικονομία και ενιαία αγορά, με διαβουλεύσεις τόσο με κυβερνήσεις όσο και με επαγγελματικούς κλάδους.
Το 2025 η πολωνική προεδρία είχε προτείνει διετή δοκιμαστική εφαρμογή μόνιμης θερινής ώρας σε ολόκληρη την ΕΕ, αλλά οι κυβερνήσεις ζήτησαν περισσότερα στοιχεία.
Γιατί η Ελλάδα δεν είναι Βέλγιο και το πρόβλημα της γεωγραφίας
Το πρόβλημα δεν είναι μόνο αν θα σταματήσουμε να αλλάζουμε τα ρολόγια, αλλά και ποια ώρα θα διατηρήσουμε. Η γεωγραφία εξηγεί πολλά, καθώς η διάρκεια της ημέρας μεταβάλλεται πολύ περισσότερο μεταξύ καλοκαιριού και χειμώνα στις βορειότερες χώρες.
Για παράδειγμα στις Βρυξέλλες, γύρω στις 21 Ιουνίου, τη μεγαλύτερη ημέρα του χρόνου, ο ήλιος ανατέλλει περίπου στις 05:30 και δύει στις 22:00, ενώ στα δυτικά του Βελγίου ακόμη αργότερα. Το σκοτάδι, όμως, δεν πέφτει αμέσως: το φυσικό φως διατηρείται για αρκετή ώρα, με τον ουρανό να παραμένει φωτεινό και μετά τις 23:00.
Τον Δεκέμβριο, αντίθετα, ο ήλιος στις Βρυξέλλες ανατέλλει περίπου στις 08:45 και δύει στις 16:40. Στην Αθήνα οι αντίστοιχες ώρες είναι 06:02 και 20:50 τον Ιούνιο, 07:37 και λίγο μετά τις 17:00 τον Δεκέμβριο.
Εάν το Βέλγιο διατηρούσε μόνιμα τη θερινή ώρα, τον χειμώνα ο ήλιος θα ανέτελλε κοντά στις 09:45, όταν μαθητές και εργαζόμενοι θα είχαν ήδη ξεκινήσει την ημέρα τους. Με μόνιμη χειμερινή ώρα, αντίθετα, το καλοκαίρι θα ανέτελλε στις 04:30 και θα έδυε γύρω στις 21:00.
Όπως εξηγεί το Βασιλικό Αστεροσκοπείο του Βελγίου, η χώρα βρίσκεται γεωγραφικά στη ζώνη του Γκρίνουιτς, αλλά το 1946 αποφάσισε να διατηρήσει την ώρα Κεντρικής Ευρώπης που είχε επιβληθεί κατά τη γερμανική κατοχή.
Οι γεωγραφικές διαφορές, ωστόσο, δεν οδηγούν τις βόρειες χώρες στην ίδια επιλογή. Η Φινλανδία, που υποστηρίζει την κατάργηση της εποχικής αλλαγής, είχε ταχθεί αρχικά υπέρ της μόνιμης χειμερινής ώρας, ενώ οι τρεις χώρες της Βαλτικής προτιμούν τη θερινή. Η Εσθονία, ωστόσο, επιθυμεί να διατηρήσει την ίδια ώρα με τη γειτονική Φινλανδία, λόγω των οικονομικών και συγκοινωνιακών δεσμών τους.
Η ελληνική θέση και η προεδρία του 2027
Η Ελλάδα δεν ήταν εξαρχής υπέρ της κατάργησης. Σύμφωνα με ανακοίνωση της αυστριακής προεδρίας, στις 29 Οκτωβρίου 2018 η Ελλάδα, η Πορτογαλία και το Ηνωμένο Βασίλειο εξέφρασαν έντονη αντίθεση. Δεν είναι σαφές εάν η σημερινή ελληνική κυβέρνηση διατηρεί την ίδια θέση.
Η Φινλανδία υποστηρίζει την κατάργηση, όπως επανέλαβε το υπουργείο Μεταφορών της τον Οκτώβριο του 2026. Η Γερμανία, σύμφωνα με ενημέρωση του υπουργείου Οικονομίας, επικαιροποιημένη στις 6 Οκτωβρίου 2026, δεν έχει αποφασίσει ποια μόνιμη ώρα θα προτιμούσε. Η Γαλλία, σε κοινοβουλευτική απάντηση στις 30 Ιουνίου 2026, ζήτησε πρόσθετες μελέτες, ιδιαίτερα για τις αερομεταφορές.
Η Λιθουανία, πάντως, εμφανίζεται αποφασισμένη να προχωρήσει τη συζήτηση. Ο υπουργός Μεταφορών Juras Taminskas έχει χαρακτηρίσει την κατάργηση προτεραιότητα της προεδρίας του 2027, ενώ, σύμφωνα με δηλώσεις του υφυπουργού Μεταφορών Lukas Paškevičius, σχεδιάζεται συζήτηση των υπουργών τον Φεβρουάριο και επιδιώκεται ψηφοφορία στα τέλη Ιουνίου 2027. Εάν δεν επιτευχθεί συμφωνία, ο φάκελος θα μπορούσε να περάσει στην ελληνική προεδρία.
Οι παρεμβάσεις των επιχειρήσεων
Στο παρελθόν είχαν αντιδράσει και επαγγελματικοί κλάδοι. Στις 6 Μαρτίου 2019, ο Felix Pakleppa, γενικός διευθυντής της γερμανικής ομοσπονδίας κατασκευαστικών επιχειρήσεων ZDB, προειδοποιούσε ότι με μόνιμη θερινή ώρα σε ορισμένες περιοχές θα ξημέρωνε λίγο πριν από τις 10, επιβάλλοντας πρόσθετο φωτισμό στα εργοτάξια ή αλλαγές στα ωράρια.
Τον Οκτώβριο του 2018, οι αεροπορικές ενώσεις A4E, AIRE, ERA και IATA ζητούσαν τη διατήρηση του συστήματος, επικαλούμενες προβλήματα στα δρομολόγια, στις ανταποκρίσεις και στον προγραμματισμό των αεροδρομίων. Εάν προχωρούσε η κατάργηση, προτιμούσαν κοινή μόνιμη θερινή ώρα.
Πρόκειται για τεκμηριωμένες παλαιότερες παρεμβάσεις, ωστόσο, σύμφωνα με πληροφορίες, οι πιέσεις από επιχειρηματικά συμφέροντα εξακολουθούν να αποτελούν μέρος του παρασκηνίου των συζητήσεων στις Βρυξέλλες, καθώς η Κομισιόν επανεξετάζει τις οικονομικές και πρακτικές συνέπειες της κατάργησης της αλλαγής ώρας.
Από τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο στο αδιέξοδο της ΕΕ
Η θερινή ώρα εφαρμόστηκε σε εθνική κλίμακα το 1916 στη Γερμανία, για εξοικονόμηση άνθρακα κατά τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, και επανήλθε σε πολλές χώρες με την πετρελαϊκή κρίση της δεκαετίας του 1970. Από το 1980 η τότε ΕΟΚ άρχισε να εναρμονίζει τις ημερομηνίες αλλαγής.
Το 2018 η Κομισιόν πρότεινε την κατάργηση, έπειτα από διαβούλευση 4,6 εκατομμυρίων συμμετεχόντων, το 84% των οποίων τάχθηκε υπέρ. Ωστόσο, η διαβούλευση δεν ήταν αντιπροσωπευτική, καθώς περίπου το 70% των απαντήσεων προήλθε από τη Γερμανία.
Τον Μάρτιο του 2019, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ενέκρινε τη θέση του υπέρ της κατάργησης, με 410 ψήφους υπέρ, 192 κατά και 51 αποχές, προτείνοντας να σταματήσει η αλλαγή ώρας το 2021. Το Συμβούλιο, ωστόσο, δεν έχει συμφωνήσει, παρότι απαιτείται ειδική πλειοψηφία και όχι ομοφωνία.
Βασικό εμπόδιο είναι η επιλογή μόνιμης ώρας και ο συντονισμός μεταξύ των κρατών, ώστε να αποφευχθούν προβλήματα στις μεταφορές και στην ενιαία αγορά. Μέχρι να υπάρξει συμφωνία, η ισχύουσα ευρωπαϊκή οδηγία εξακολουθεί να επιβάλλει την αλλαγή ώρας δύο φορές τον χρόνο.
«Εκδημοκρατισμός της ζώνης ώρας;»
Οκτώ χρόνια μετά την πρόταση της Κομισιόν, δεν υπάρχει ακόμη ημερομηνία κατάργησης. Η νέα μελέτη του 2026 μπορεί να ανοίξει τον δρόμο για συμφωνία το 2027, με τη Λιθουανία να επιδιώκει να προωθήσει τον φάκελο προτού παραδώσει την προεδρία στην Ελλάδα.
Η ώρα, πάντως, δεν είναι μόνο ζήτημα αστρονομίας, αλλά και πολιτικών αποφάσεων. Η Ισπανίδα ευρωβουλευτής Άνα Μιράντα (Πράσινοι) σε ομιλία της στο Ευρωκοινοβούλιο παρουσία του κ. Τζιτζικώστα, υπενθύμισε ότι το 1940 ο Φράνκο άλλαξε τη ζώνη ώρας της Ισπανίας και ζήτησε να «εκδημοκρατίσουμε τις ζώνες ώρας».
Μόνο που για την Ελλάδα θα ήταν μάλλον ειρωνικό, στο όνομα αυτής της «εκδημοκράτισης», να καταλήξουμε με μόνιμη χειμερινή ώρα. Ο ήλιος τον Ιούνιο στην Αθήνα θα έδυε πριν από τις 20:00, αντί για τις 20:50 σήμερα. Μια ώρα λιγότερο φως τα καλοκαιρινά βράδια, όχι εξαιτίας της φύσης, αλλά μιας πολιτικής επιλογής.
