Η νέα ανατροπή στα Στενά του Ορμούζ, με το αιφνίδιο κλείσιμο που έκαναν οι Φρουροί της Επανάστασης σήμερα Σάββατο 18 Απριλίου, αντιμετωπίζεται από τα διεθνή ΜΜΕως μία από τις πιο σοβαρές εξελίξεις των τελευταίων ημερών στη σύγκρουση ΗΠΑ-Ιράν, καθώς αφορά το θαλάσσιο πέρασμα από το οποίο διέρχεται περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου πετρελαίου. Το βασικό συμπέρασμα από Reuters, AP και άλλα μεγάλα ξένα δίκτυα είναι διπλό: πρώτον, η κατάσταση παραμένει εξαιρετικά ρευστή και, δεύτερον, οι αγορές ενέργειας αντιδρούν άμεσα σε κάθε σήμα για άνοιγμα ή νέο περιορισμό της διέλευσης.
Με λίγα λόγια, τα διεθνή ΜΜΕ δεν βλέπουν μια σταθερή επαναλειτουργία των Στενών, αλλά μια επικίνδυνη εκκρεμότητα, στην οποία κάθε πολιτική ή στρατιωτική δήλωση μεταφράζεται σχεδόν ακαριαία σε κίνηση στις τιμές του πετρελαίου. Και αυτό ακριβώς είναι που κάνει τη σημερινή εξέλιξη τόσο σοβαρή.
Τα διεθνή πρακτορεία περιγράφουν τη σημερινή εξέλιξη, ως απότομη υπαναχώρηση της Τεχεράνης από το μερικό άνοιγμα που είχε ανακοινωθεί μία ημέρα νωρίτερα. Το AP γράφει ότι το Ιράν «επανέφερε περιορισμούς» στα Στενά του Ορμούζ, ενώ σε άλλο του τηλεγράφημα μιλά ακόμη πιο καθαρά για «ξανάκλεισιμο» του περάσματος, αποδίδοντας την απόφαση στη συνέχιση του αμερικανικού αποκλεισμού εις βάρος ιρανικών λιμανιών και πλοίων.
Το Reuters είναι ελαφρώς πιο προσεκτικό στη διατύπωση και δίνει έμφαση όχι μόνο στην ένταση, αλλά και στην ασάφεια που παραμένει στο πεδίο. Από τη μία, μετέδωσε στις 17 Απριλίου ότι το Ιράν ανακοίνωσε επαναλειτουργία του περάσματος, αλλά υπό τον όρο να τερματιστεί ο αμερικανικός ναυτικός αποκλεισμός. Από την άλλη, το Σάββατο 18 Απριλίου κατέγραψε ότι άρχισαν να κινούνται ξανά ορισμένα τάνκερ, την ώρα όμως που η Τεχεράνη «σφίγγει» τον έλεγχο στο στενό. Με άλλα λόγια, η εικόνα που δίνει το Reuters δεν είναι πλήρης ομαλοποίηση, αλλά ένα καθεστώς περιορισμένης και εύθραυστης διέλευσης.
Αυτό είναι και το βασικό πλαίσιο μέσα στο οποίο κινούνται τα ξένα ΜΜΕ: Δεν παρουσιάζουν απλώς μια τοπική στρατιωτική κίνηση, αλλά μια εξέλιξη με άμεση παγκόσμια οικονομική σημασία. Το AP υπενθυμίζει ότι από τα Στενά του Ορμούζ περνά περίπου το 20% του παγκόσμιου πετρελαίου, άρα κάθε νέα εμπλοκή ανεβάζει αυτομάτως τον γεωπολιτικό κίνδυνο για την ενεργειακή τροφοδοσία και τα ναύλα. Στο ίδιο μήκος κύματος, η βρετανίδα ΥΠΕΞ Ιβέτ Κούπερ ζήτησε σήμερα την πλήρη αποκατάσταση της διεθνούς ναυσιπλοΐας, λέγοντας ότι η ομαλή λειτουργία του περάσματος είναι κρίσιμη για την παγκόσμια οικονομία.
Σε ό,τι αφορά την εκτίμηση που δίνεται από το εξωτερικό, η κυρίαρχη ανάγνωση είναι ότι η κρίση δεν έχει λήξει, απλώς περνά σε μια ακόμη πιο αβέβαιη φάση. Το Reuters μετέδωσε ότι ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε στις 17 Απριλίου πως ο αποκλεισμός κατά του Ιράν παραμένει «σε πλήρη ισχύ» μέχρι να υπάρξει συνολική συμφωνία με την Τεχεράνη. Αυτό για τα ξένα μέσα σημαίνει ότι ακόμη κι αν υπάρξουν αποσπασματικές κινήσεις αποκλιμάκωσης, η βασική εστία έντασης παραμένει ενεργή και μπορεί να προκαλέσει νέες διαταραχές μέσα σε ώρες.
Η αντίδραση του πετρελαίου είναι ήδη ενδεικτική αυτής της νευρικότητας. Χθες, 17 Απριλίου, μετά τις ενδείξεις ότι το Ορμούζ ανοίγει ξανά, το Reuters κατέγραψε πτώση 9% στα συμβόλαια Brent και WTI, τη μεγαλύτερη ημερήσια κάμψη τους από τις 8 Απριλίου. Σε ξεχωριστή αποτίμηση αγοράς, το Reuters σημείωσε επίσης ότι το πετρέλαιο έφτασε να χάνει έως και 10%, υποχωρώντας κάτω από τα 90 δολάρια το βαρέλι αμέσως μετά την είδηση για άνοιγμα του περάσματος.
Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι η αγορά είχε αρχίσει να «βγάζει» από τις τιμές ένα μέρος του πολεμικού risk premium, ποντάροντας σε πιο ασφαλή ροή φορτίων από τον Περσικό Κόλπο. Όμως η σημερινή αναστροφή από την ιρανική πλευρά, με επαναφορά περιορισμών, δείχνει γιατί οι traders παραμένουν εξαιρετικά επιφυλακτικοί: οι τιμές δεν αντιδρούν μόνο σε πραγματικές διακοπές ροών, αλλά και στην πιθανότητα ότι αυτές μπορούν να επιστρέψουν ανά πάσα στιγμή.
