Φον ντερ Λάιεν: Περιορισμός εθνικών ρυθμίσεων και προειδοποίηση για ενοποίηση κεφαλαιαγορών χωρίς και τους 27
Επιτάχυνση των μεταρρυθμίσεων για την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας ζήτησε η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, μιλώντας στην ολομέλεια του Ευρωπαϊκού Κοινοβούλιου, θέτοντας ζήτημα περιορισμού των εθνικών κανονισμών που δυσχεραίνουν τη διασυνοριακή δραστηριότητα των επιχειρήσεων και επανέλαβε ότι, αν δεν υπάρξει συμφωνία και των 27 για την εμβάθυνση της Ένωσης Κεφαλαιαγορών, η ΕΕ θα πρέπει να είναι έτοιμη να προχωρήσει και με τα εργαλεία των Συνθηκών, ακόμη και μέσω ενισχυμένης συνεργασίας.
Το μήνυμα ήταν ξεκάθαρο: προτεραιότητα παραμένει η κοινή πορεία, αλλά εάν αυτή μπλοκάρει, μια ομάδα πρόθυμων κρατών-μελών μπορεί να προχωρήσει ταχύτερα.
Οι δηλώσεις της έγιναν λίγες ώρες πριν από την τρίτη Σύνοδο Ευρωπαϊκής Βιομηχανίας στην Αμβέρσα και ένα εικοσιτετράωρο πριν από την άτυπη σύνοδο κορυφής των Ευρωπαίων ηγετών στο Άλντεν Μπίεζεν, σε μια συγκυρία όπου η ανταγωνιστικότητα επανέρχεται δυναμικά στο επίκεντρο της ευρωπαϊκής πολιτικής ατζέντας.
Απλούστευση και το προβλημα των εθνικών νομοθεσιών
«Η Ευρώπη πρέπει να εξαφανίσει τα εσωτερικά προσκόμματα για την ανταγωνιστικότητά της αν θέλει να γίνει «πραγματικός παγκόσμιος γίγαντας» είπε και υπεραμύνθηκε εκ νέου της ατζέντας για λιγότερη γραφειοκρατία, βαθύτερη Ενιαία Αγορά και πιο ενεργητική εμπορική πολιτική, συνδέοντας ευθέως την οικονομική ισχύ με τη γεωπολιτική θέση της Ένωσης. «Η ανταγωνιστικότητα δεν είναι μόνο το θεμέλιο της ευημερίας μας, αλλά και της ασφάλειάς μας και τελικά των δημοκρατιών μας», υπογράμμισε.
Η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν επέμεινε ότι η απλούστευση αποτελεί «κεντρική προτεραιότητα» της Επιτροπής, σημειώνοντας ότι «οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις μάς λένε πως ξοδεύουν σχεδόν όσα δαπανούν για έρευνα και ανάπτυξη σε γραφειοκρατία — αυτό δεν μπορεί να συνεχιστεί». Υπενθύμισε ότι η Επιτροπή έχει ήδη προτείνει μείωση του διοικητικού κόστους κατά 15 δισ. ευρώ ετησίως, αλλά προειδοποίησε πως «όλες οι νομοθετικές δέσμες απλούστευσης πρέπει να ολοκληρωθούν».
Φάνηκε επικριτική προς τα κράτη-μέλη, καταγγέλοντας την πρακτική της προσθήκης επιπλέον εθνικών ρυθμίσεων πέραν των ευρωπαϊκών απαιτήσεων, που όπως είπε «απλώς δυσκολεύει τη ζωή των επιχειρήσεων και δημιουργεί νέα εμπόδια στην Ενιαία Αγορά». Ως χαρακτηριστικό παράδειγμα ανέφερε ότι «ένα φορτηγό στο Βέλγιο μπορεί να ζυγίζει έως 44 τόνους, αλλά αν περάσει τα σύνορα με τη Γαλλία μπορεί να μεταφέρει μόνο έως 40 τόνους», παρότι η Επιτροπή έχει προτείνει εναρμόνιση από τον Ιούνιο του 2023 και η πρόταση παραμένει ακόμη υπό διαπραγμάτευση. «Αν είμαστε σοβαροί με την απλούστευση, πρέπει να πατάξουμε αυτή την πρακτική και τον κατακερματισμό. Είναι ώρα για μια βαθιά κανονιστική εκκαθάριση — σε όλα τα επίπεδα», υπογράμμισε.
Στο πεδίο του εμπορίου, επανέλαβε ότι η Ευρώπη οφείλει να ενισχύσει την ανεξαρτησία της μέσα από διαφοροποιημένες αλυσίδες εφοδιασμού και νέες συμφωνίες με αξιόπιστους εταίρους, ώστε οι οικονομικές εξαρτήσεις να μην μετατρέπονται σε γεωπολιτικά εργαλεία πίεσης.
Κεφαλαιαγορά
Κεντρικό σημείο της παρέμβασής της ήταν η Ένωση Κεφαλαιαγορών, ή όπως τη χαρακτηρίζει πλέον η Επιτροπή, «Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων». Η φον ντερ Λάιεν τόνισε ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση πρέπει να απλοποιήσει το ρυθμιστικό της πλαίσιο ώστε να καταστεί πιο ανταγωνιστική έναντι των Ηνωμένων Πολιτειών και της Κίνας. Φέρνοντας ως παράδειγμα τις ΗΠΑ, σημείωσε ότι εκεί υπάρχει ένα ενιαίο χρηματοπιστωτικό σύστημα και ένα βασικό χρηματοοικονομικό κέντρο, ενώ στην Ευρώπη λειτουργούν 27 διαφορετικά συστήματα, το καθένα με τη δική του εποπτική αρχή, καθώς και περισσότερες από 300 πλατφόρμες διαπραγμάτευσης. «Αυτό είναι κατακερματισμός σε υπερθετικό βαθμό», ανέφερε, επιμένοντας ότι «χρειαζόμαστε μία μεγάλη, βαθιά και ρευστή κεφαλαιαγορά», στόχος που εντάσσεται στη στρατηγική για την Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων.
EU Inc
Στο ίδιο πνεύμα απλούστευσης εντάσσεται και η πρόταση για το λεγόμενο «28ο καθεστώς» ή «EU Inc»: ένα ενιαίο, προαιρετικό ευρωπαϊκό εταιρικό πλαίσιο που θα λειτουργεί παράλληλα με τα εθνικά καθεστώτα. Όπως δήλωσε, η απλοποίηση των ευρωπαϊκών κανόνων θα πρέπει να επιτρέπει στους επιχειρηματίες να ιδρύουν εταιρεία σε οποιοδήποτε κράτος-μέλος μέσα σε 48 ώρες, πλήρως διαδικτυακά. Το νέο αυτό πλαίσιο αποσκοπεί στη διευκόλυνση της πρόσβασης σε χρηματοδότηση κατά τα στάδια start-up και scale-up και στη μείωση των εμποδίων στη διασυνοριακή δραστηριότητα.
Ενέργεια
Η ολοκλήρωση της Ενιαίας Αγοράς, πρόσθεσε, δεν μπορεί να επιτευχθεί χωρίς την ολοκλήρωση της Ενεργειακής Ένωσης. Οι υψηλές και ευμετάβλητες τιμές ενέργειας, υποστήριξε, συνδέονται με την έλλειψη διασυνδέσεων και δικτύων, αλλά και με τη συνεχιζόμενη εξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα. Η επένδυση σε χαμηλών εκπομπών πηγές ενέργειας και σε διασυνοριακές ενεργειακές υποδομές είναι κρίσιμη, τόσο για τη μείωση του κόστους όσο και για την ενίσχυση της στρατηγικής αυτονομίας της Ένωσης.
Made in Europe με επιφυλάξεις
Ξεχωριστή έμφαση έδωσε στην έννοια της «ευρωπαϊκής προτίμησης» ή του «made in Europe». Σύμφωνα με την πρόεδρο της Επιτροπής, σε στρατηγικούς τομείς η προτίμηση σε ευρωπαϊκά προϊόντα και τεχνολογίες αποτελεί αναγκαίο εργαλείο για την ενίσχυση της ευρωπαϊκής παραγωγικής βάσης και τη δημιουργία αγορών-πρωτοπόρων που θα επιτρέψουν την ταχεία κλιμάκωση της βιομηχανικής παραγωγής. Το «made in Europe» συνδέεται με την επιδίωξη να αναπτυχθούν εντός Ένωσης κρίσιμες αλυσίδες αξίας, από την καθαρή τεχνολογία έως τις πρώτες ύλες και την άμυνα, περιορίζοντας εξαρτήσεις από τρίτες χώρες. Ωστόσο, διευκρίνισε ότι δεν πρόκειται για οριζόντια ή αυτόματη επιλογή. Δεν υπάρχει «μία λύση για όλους»· κάθε παρέμβαση θα πρέπει να είναι στοχευμένη, να βασίζεται σε τεκμηριωμένη οικονομική ανάλυση και να συμμορφώνεται με τις διεθνείς υποχρεώσεις της Ένωσης.
Η τοποθέτησή της έχει να κάνει με τη διατήρηση ισορροπιών μεταξύ των κρατών μελών που επιμένουν στο made in Europe όπως η Γαλλία και εκείνων των κρατών μελών, όπως για παράδειγμα η Γερμανία και η Ιταλία, που υποστηρίζουν για τους δικούς τους λόγους ότι μπορεί να οδηγηθεί η ένωση σε προστατευτισμό.
Δεν συμφωνούν όλοι
Ωστόσο, τα σχέδιά της δεν συναντούν ενιαία στήριξη. Τόσο το ζήτημα με τις εθνικές νομοθεσίες, το «28ο καθεστώς» μια πρόταση για τη δημιουργία ενός ενιαίου, προαιρετικού ευρωπαϊκού νομικού πλαισίου που θα λειτουργεί παράλληλα με τα εθνικά εταιρικά καθεστώτα, επιτρέποντας στις επιχειρήσεις να δραστηριοποιούνται σε ολόκληρη την Ένωση με ένα και μόνο σύνολο κανόνων, όσο και η προοπτική προσφυγής στην ενισχυμένη συνεργασία για την ενοποίηση των κεφαλαιαγορών προσκρούουν σε διαφορετικές προσεγγίσεις μεταξύ των κρατών-μελών, που εμφανίζονται διχασμένα ως προς το βάθος της ενοποίησης και την παραχώρηση αρμοδιοτήτων σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
Η επιμονή της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν ότι η Ευρώπη πρέπει να προχωρά, ακόμη και όταν δεν επιτυγχάνεται ομοφωνία, ή ο φόβος υπερσυγκέντρωσης εξουσιών στις Βρυξέλλες, επαναφέρει τη συζήτηση για μια Ευρώπη πολλών ταχυτήτων. Η ίδια μιλά για «στιγμή ενότητας και επείγοντος» και θέτει την ταχύτητα υλοποίησης ως κεντρικό ζητούμενο, όμως το ερώτημα που ανακύπτει είναι κατά πόσο η επιτάχυνση της ολοκλήρωσης μπορεί να συνδυαστεί με τη διατήρηση της συνοχής των 27 σε μια περίοδο αυξημένων γεωοικονομικών πιέσεων.
