Η εικόνα είναι γνώριμη σε χιλιάδες ελληνικά νοικοκυριά, οι λογαριασμοί σχηματίζουν «βουνό», οι υποχρεώσεις τρέχουν πιο γρήγορα από τα εισοδήματα και αυτό το αποδεικνύουν πλέον καθαρά και τα στοιχεία. Τα ληξιπρόθεσμα χρέη προς το Δημόσιο συνεχίζουν να αυξάνονται, αποδεικνύοντας ότι το πρόβλημα δεν είναι περιστασιακό, αλλά βαθιά ριζωμένο στην καθημερινότητα της οικονομίας.
Τα τελευταία στοιχεία δείχνουν ότι το συνολικό χρέος προς την εφορία έχει εκτοξευθεί στα 114,5 δισ. ευρώ, ενώ μόνο μέσα στους πρώτους δύο μήνες του έτους δημιουργήθηκαν νέα χρέη άνω των 2 δισ. ευρώ. Με απλά λόγια, όχι μόνο δεν μειώνεται το πρόβλημα, αλλά διογκώνεται συνεχώς, μήνα με τον μήνα.
Τρία εκατομμύρια «εγκλωβισμένοι» φορολογούμενοι
Πίσω από αυτούς τους αριθμούς βρίσκονται πάνω από 3,5 εκατομμύρια φορολογούμενοι, δηλαδή σχεδόν οι μισοί Έλληνες με ενεργό ΑΦΜ. Και το πιο ανησυχητικό στοιχείο είναι ότι ένα πολύ μεγάλο μέρος αυτών των οφειλών θεωρείται δύσκολο έως αδύνατο να εισπραχθεί, κάτι που δείχνει το πραγματικό μέγεθος της οικονομικής αδυναμίας.
Η βασική εξήγηση δεν χρειάζεται περίπλοκες αναλύσεις. Το εισόδημα δεν φτάνει. Οι πολίτες καλούνται να καλύψουν ταυτόχρονα αυξημένα έξοδα διαβίωσης, φόρους και παλιές υποχρεώσεις. Όταν πρέπει να επιλέξεις ανάμεσα στο σούπερ μάρκετ, το ρεύμα ή την εφορία, η επιλογή είναι σχεδόν αυτονόητη.
Κάπως έτσι δημιουργείται ένας φαύλος κύκλος. Ο πολίτης αφήνει πίσω έναν φόρο για να καλύψει μια άμεση ανάγκη. Αυτός ο φόρος γίνεται ληξιπρόθεσμος, επιβαρύνεται με προσαυξήσεις και σύντομα μετατρέπεται σε μεγαλύτερο βάρος. Και πριν προλάβει να τον τακτοποιήσει, έρχεται η επόμενη υποχρέωση.
Σε αυτό το περιβάλλον, οι ρυθμίσεις που προσφέρονται λειτουργούν περισσότερο ως «εργαλείο διαχείρισης» παρά ως λύση. Για να μπορέσει κάποιος να ανταποκριθεί, πρέπει να πληρώνει ταυτόχρονα παλιά χρέη και νέες υποχρεώσεις, κάτι που για πολλούς είναι πρακτικά αδύνατο. Έτσι, αρκετοί μπαίνουν σε ρυθμίσεις, αλλά δεν καταφέρνουν να τις διατηρήσουν, επιστρέφοντας ξανά στο ίδιο σημείο.
Το αποτέλεσμα είναι μια οικονομία όπου τα χρέη συσσωρεύονται, αλλά δεν εξυπηρετούνται. Οι αριθμοί μπορεί να δείχνουν τεράστια ποσά, όμως η ουσία βρίσκεται αλλού, σε μια κοινωνία που προσπαθεί να τα βγάλει πέρα με περιορισμένες αντοχές.
Το δύσκολο στοίχημα της νέας ρύθμισης σε 72 δόσεις
Σε αυτό το περιβάλλον, η νέα ρύθμιση των 72 δόσεων δύσκολα μπορεί να αποτελέσει ουσιαστική λύση. Και αυτό γιατί δεν αντιμετωπίζει το βασικό πρόβλημα: την έλλειψη επαρκούς εισοδήματος. Για να ενταχθεί κάποιος, πρέπει τα χρέη του να έχουν βεβαιωθεί έως τις 31 Δεκεμβρίου 2023, να ήταν αρρύθμιστα μέχρι τον Απρίλιο του 2026, και παράλληλα να έχει τακτοποιήσει όλες τις νεότερες οφειλές του – είτε εξοφλώντας τες είτε εντάσσοντάς τες σε πάγια ρύθμιση 12 ή 24 δόσεων, ή έως και 48 δόσεων για ειδικές κατηγορίες, όπως ο φόρος κληρονομιάς. Με απλά λόγια, για να μπει στη ρύθμιση πρέπει ήδη να είναι… συνεπής. Και εδώ βρίσκεται η δυσκολία, ο οφειλέτης καλείται να πληρώνει ταυτόχρονα τη δόση της ρύθμισης και όλες τις τρέχουσες υποχρεώσεις του, κάτι που για πολλούς είναι πρακτικά αδύνατο, οδηγώντας τελικά σε απώλεια της ρύθμισης και επιστροφή στον ίδιο φαύλο κύκλο χρεών. Ένα δύσκολο στοίχημα για τον μέσο φορολογούμενο…
